EN
TR
Çevre Sağlığı Okuryazarı Olma Yolunda Anahtar Bir Rol: Halk Sağlığı Hemşiresi
Öz
Çevresel faktörler pek çok hastalığın sebebi olabilmektedir. Çevre sağlığı sorunları ciddi sonuçlara yol açabilmektedir. Çevresel ortamların sağlıklı olması, küresel hastalık yükünün neredeyse dörtte birini önleyebilmektedir. Çevre sağlığı okuryazarlığı, potansiyel olarak zararlı çevresel maruziyetler ve bu maruziyetlerin sağlığı nasıl etkilediği hakkındaki bilgilerin anlaşılması ve kullanılması anlamına gelmektedir. Bu kavram bireylerin ve toplulukların sağlıkla ilgili kararlar alırken çevresel bilgileri nasıl kullandıklarını etkileyen bir dizi bilgi, tutum ve davranışı içerir. Çevre sağlığı okuryazarlığının arttırılması, insanların çevrenin kendi sağlıkları üzerindeki etkileri konusunda kararlar verme becerisine sahip olmalarını sağlamaktadır. Bir toplumun çevre sağlığı okuryazarlığını artırmak, o toplumun çevresel tehlikeleri tanıma ve ele alma kapasitesini artırabilmekte, böylece olumsuz sağlık sonuçlarını en aza indirmenin yanı sıra çevresel adaletsizlikleri de giderebilmektedir. Halk sağlığı hemşireleri sağlığın birden
fazla belirleyicisine müdahale ederek ve önlemeyi vurgulayarak toplum sağlığını iyileştirmeye odaklanmaktadır. Literatürde halk sağlığı hemşirelerinin çevre sağlığı okuryazarlığına yönelik rolleri açık bir şekilde belirlenmemiştir. Bu derlemede çevre sağlığı okuryazarlığı konusunda farkındalık oluşturmak ve çevre sağlığı okuryazarlığını arttırmada halk sağlığı hemşiresinin anahtar rollerine dikkat çekmek amaçlanmıştır. Halk sağlığı hemşirelerinin değişen ve gelişen rolleri bağlamında çevre sağlığı okuryazarlığı ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- American Nurses Association (ANA) (2013). Public health nursing: Scope and standards of practice. https://cir.nii.ac.jp/crid/1130000795975235840
- American Public Health Association (APHA). (2013). The definition and practice of public health nursing: A statement of the public health nursing section. Washington, DC: American Public Health Association. https://www.apha.org/~/media/files/pdf/membergroups/phn/nursingdefinition.ashx
- Berkman, N. D., Davis, T. C., & McCormack, L. (2010). Health literacy: what is it? Journal of Health Communication, 15(S2), 9-19. https://www.10.1080/10810730.2010.499
- Berman, A., Snyder, S., & Frandsen, G. (2022). Community nursing and care continuity. In A. Berman, S. Snyder, & G. Frandsen (Eds.), Kozier & Erb’s Fundamentals of Nursing Concepts, Process, and Practice (pp. 131-145). Pearson Education Limited.
- Binder, A. R., May, K., Murphy, J., Gross, A., & Carlsten, E. (2022). Environmental health literacy as knowing, feeling, and believing: analyzing linkages between race, ethnicity, and socioeconomic status and willingness to engage in protective behaviors against health threats. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(5): 2701; 1-17. https://www.mdpi.com/1660-4601/19/5/2701
- Bittlingmayer, U.H., Harsch, S. and Islertas, Z. (2020). Health literacy in the context of health inequality– a framing and a research overview, In Saboga-Nunes, L., Bittlingmayer, U., Okan, O. and Sahrai, D. (Eds.), New Approaches to health literacy: Linking different perspectives (pp.11-43) Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-658-30909-1_2
- Brewer, D., Bellamy, H., Hoover, A., Koempel, A., & Gaetke, L. (2019). Nutrition and environmental pollution extension curriculum ımproved diet-related behaviors and environmental health literacy. Environmental Health Insights, 13, 1-11. https://doi.org/10.1177/1178630219836992
- Brown, C.L. (2017). Linking public health nursing competencies and service‐learning in a global setting. Public Health Nursing, 34(5), 485-492. https://doi.org/10.1111/phn.12330
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevre Sağlığı, Halk Sağlığı Hemşireliği
Bölüm
Derleme
Erken Görünüm Tarihi
26 Nisan 2024
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2024
Gönderilme Tarihi
28 Ocak 2024
Kabul Tarihi
22 Mart 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 6 Sayı: 1
APA
Özkaya, E., & Özen Çınar, İ. (2024). Çevre Sağlığı Okuryazarı Olma Yolunda Anahtar Bir Rol: Halk Sağlığı Hemşiresi. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 6(1), 54-62. https://doi.org/10.54061/jphn.1426824
AMA
1.Özkaya E, Özen Çınar İ. Çevre Sağlığı Okuryazarı Olma Yolunda Anahtar Bir Rol: Halk Sağlığı Hemşiresi. Halk Sag Hem Der. 2024;6(1):54-62. doi:10.54061/jphn.1426824
Chicago
Özkaya, Edanur, ve İlgün Özen Çınar. 2024. “Çevre Sağlığı Okuryazarı Olma Yolunda Anahtar Bir Rol: Halk Sağlığı Hemşiresi”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 6 (1): 54-62. https://doi.org/10.54061/jphn.1426824.
EndNote
Özkaya E, Özen Çınar İ (01 Nisan 2024) Çevre Sağlığı Okuryazarı Olma Yolunda Anahtar Bir Rol: Halk Sağlığı Hemşiresi. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 6 1 54–62.
IEEE
[1]E. Özkaya ve İ. Özen Çınar, “Çevre Sağlığı Okuryazarı Olma Yolunda Anahtar Bir Rol: Halk Sağlığı Hemşiresi”, Halk Sag Hem Der, c. 6, sy 1, ss. 54–62, Nis. 2024, doi: 10.54061/jphn.1426824.
ISNAD
Özkaya, Edanur - Özen Çınar, İlgün. “Çevre Sağlığı Okuryazarı Olma Yolunda Anahtar Bir Rol: Halk Sağlığı Hemşiresi”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 6/1 (01 Nisan 2024): 54-62. https://doi.org/10.54061/jphn.1426824.
JAMA
1.Özkaya E, Özen Çınar İ. Çevre Sağlığı Okuryazarı Olma Yolunda Anahtar Bir Rol: Halk Sağlığı Hemşiresi. Halk Sag Hem Der. 2024;6:54–62.
MLA
Özkaya, Edanur, ve İlgün Özen Çınar. “Çevre Sağlığı Okuryazarı Olma Yolunda Anahtar Bir Rol: Halk Sağlığı Hemşiresi”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, c. 6, sy 1, Nisan 2024, ss. 54-62, doi:10.54061/jphn.1426824.
Vancouver
1.Edanur Özkaya, İlgün Özen Çınar. Çevre Sağlığı Okuryazarı Olma Yolunda Anahtar Bir Rol: Halk Sağlığı Hemşiresi. Halk Sag Hem Der. 01 Nisan 2024;6(1):54-62. doi:10.54061/jphn.1426824