Bir Lisede Akıllı Telefon Bağımlılığı ve Sağlık Üzerindeki Etkileri: Kesitsel Çalışma

Öz

Amaç: Çalışmanın amacı, bir devlet lisesindeki öğrencilerin akıllı telefon bağımlılığı (ATB) durumunu belirlemek ve bu bağımlılığın fiziksel aktivite düzeyi ile kas iskelet sistemi şikayetleri üzerindeki etkisini incelemektir. Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel tipte gerçekleştirilen çalışma 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Ankara’da bir lisede öğrenim gören 15-18 yaşları arasındaki 460 öğrenciyle yapılmıştır. Veriler, yüz yüze görüşme yoluyla toplanmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından literatür taranarak hazırlanan veri toplama formu, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği Ergenler İçin Kısa Formu, İskandinav Kas İskelet Sistemi Anketi ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu ile toplandı. Elde edilen verilere yüzdelik, ortalama, standart sapma, ki-kare, t testi ve lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Erkek öğrencilerin %51,8’inin, kız öğrencilerin ise %63,2’sinin akıllı telefona bağımlı olduğu belirlenmiştir. Akıllı telefona bağımlı olan öğrencilerin %91,5’i orta aktif düzeyde, %8,5’i ise aktif düzeydeyken, bağımlılığı olmayan öğrencilerde ise bu değerler sırasıyla %90,4 ve %9,6 idi. Öğrencilerin kas-iskelet sistemi şikayetlerine bakıldığında, son 12 ayda omuz ağrısı ve son 7 günde bel ağrısı yaşama, akıllı telefona bağımlı olan öğrencilerde daha sık bildirilmiştir. Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre ATB adölesan yaş grubunda oldukça yüksek görülmektedir. ATB, fiziksel aktivite ve kas- iskelet sistemi şikayetlerini de artırmaktadır. ATB yalnızca bireyi değil, toplumu ve halk sağlığını da ilgilendiren bir sorun haline gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

• adolesan
• fiziksel aktivite
• halk sağlığı
• okul sağlığı

Destekleyen Kurum

lokman hekim üniversitesi

Etik Beyan

Bu çalışma LOKMAN HEKİM ÜNİVERSİTESİ Bilimsel Araştırmalar etik kurulu tarafından onaylanmıştır (29.08.2024- 2024/196)

Smartphone Addiction and Its Effects on Health in a High School: A Cross-Sectional Study

Öz

Objective: The aim of the study is to determine the smartphone addiction status of students in a public high school and to examine the impact of this addiction on physical activity levels and musculoskeletal complaints. Methods: This descriptive cross-sectional study was conducted with 460 students aged 15-18 attending a high school in Ankara during the 2024-2025 academic year. Data collection was done through face-to-face surveys within the designated class hours. The data were collected using a data collection form prepared by the researchers through a literature review, the Short Form of the Smartphone Addiction Scale for Adolescents, the Nordic Musculoskeletal Questionnaire, and the International Physical Activity Questionnaire Short Form. The obtained data were analyzed using percentages, mean, standard deviation, chi-square, t-test, and logistic regression analysis. Results: It was observed that 51.8% of male students and 63.2% of female students were addicted to smartphones. While 91.5% of students addicted to smartphones are moderately active and 8.5% are active, these figures are 90.4% and 9.6%, respectively, for non-addicted students. When looking at musculoskeletal complaints among students, shoulder pain in the past 12 months and back pain in the last 7 days were reported more frequently among students who were dependent on smartphones. Conclusion: According to the research findings, ATB is quite high in the adolescent age group. ATB also increases physical activity and musculoskeletal complaints. ATB is becoming a problem that affects not only the individual but also society and public health.

Anahtar Kelimeler

• adolescent
• physical activity
• public health
• school health

Destekleyen Kurum

lokman Hekim University

Etik Beyan

This study was approved by the Scientific Research Ethics Committee of Lokman Hekim University (29.08.2024-2024/196).

Kaynakça

1. Agusta, D. (2016). Faktor-faktor resiko kecanduan menggunakan smartphone pada siswa di SMK Negeri 1 Kalasan Yogyakarta. Jurnal Riset Mahasiswa Bimbingan dan Konseling, 5(3), 86–96. https://doi.org/10.33546/bnj.841
2. Akar, T. (2022). Serbest zamanda sıkılma algısı, akıllı telefon bağımlılığı ve yalnızlık düzeyi ilişkisi (Lise Öğrencileri Örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Manisa Celal Bayar Üniversitesi.
3. Akyürek, M. İ. (2020). Lise öğrencilerinde akıllı telefon kullanımı ve bağımlılığı. Turkish Journal of Educational Studies, 7(2), 42–63. https://doi.org/10.33907/turkjes.665046
4. Cırcır, O., & Bayar, Y. (2023). Uykusuzluk, akıllı telefon bağımlılığı, bilinçli farkındalık ve akran etkisine direnme arasındaki ilişkiler. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (44), 563–592. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1289515
5. Craig, C. L., Marshall, A. L., Sjöström, M., Bauman, A. E., Booth, M. L., Ainsworth, B. E., et al. (2003). International physical activity questionnaire: 12-country reliability and validity. Medicine & Science in Sports & Exercise, 35(8), 1381–1395. https://doi.org/10.1249/01.MSS.0000078924.61453.FB
6. Daysal, B., & Yılmazel, G. (2020). Halk sağlığı gözüyle akıllı telefon bağımlılığı ve ergenlik. Turkish Journal of Family Medicine & Primary Care, 14(2), 316–322. 10.21763/tjfmpc.730254
7. Demir, S. (2024). Lise öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı ile akademik erteleme davranışı ve akademik öz yeterlilik arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
8. Dirik, K. (2016). Ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı ile özgüven arasındaki ilişkilerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.

9. Gökçearslan, Ş., Mumcu, F. K., Haşlaman, T., & Çevik, Y. D. (2016). Modelling smartphone addiction: The role of smartphone usage, self-regulation, general self-efficacy and cyberloafing in university students. Computers in Human Behavior, 63, 639–649. https://psycnet.apa.org/doi/10.1016/j.chb.2016.05.091
10. Göymen, R., Ayas, T. (2019). Akıllı telefon bağımlılığı ve oyun bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Online Journal of Technology Addiction and Cyberbullying, 6(2), 36-52.
11. Hayırcı, B., Sarı, E. (2020). Lise öğrencilerinin akıllı telefon bağımlılık düzeyleri ile sosyal kaygı ve yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(1), 61-79.
12. Karaca, A., & Turnagöl, H. H. (2007). Çalışan bireylerde üç farklı fiziksel aktivite anketinin güvenirliği ve geçerliği. Spor Bilimleri Dergisi, 18(2), 68–84.
13. Kaymaz, E., & Şakiroğlu, M. (2020). Bilinçli farkındalık ve bilişsel esnekliğin problemli akıllı telefon kullanımı üzerindeki etkisi: Öz-kontrolün aracı rolü. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(38), 79–108. https://doi.org/10.21550/sosbilder.600325
14. Kenan, B. (2022). Bilinçli farkındalık, hazzı erteleme ve sorunlu akıllı telefon kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Üsküdar Üniversitesi.
15. Kim, H. J. (2015). Exercise rehabilitation for smartphone addiction. Journal of Exercise Rehabilitation, 11(6), 357–364. https://doi.org/10.12965/jer.130080
16. Kolcu, M., Sevinç, A., & Erdoğdu, Y. (2021). Gençlik merkezini kullanan ergenlerde akıllı telefon kullanımının uyku kalitesine etkisi. Anatolian Journal of Clinical Investigation, 5(3), 177–182. https://doi.org/10.17049/ataunihem.660456
17. Köndel, S. (2024). Adolesanlarda ekran bağımlılık düzeylerinin beslenme alışkanlıkları ile ilişkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Bilgi Üniversitesi.
18. Kumcağız, H., Terzi, Ö., Koç, B., Terzi, M. (2020). Üniversite öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(1), 13-39. https://doi.org/10.15869/itobiad.629737
19. Kwon, M., Kim, D. J., Cho, H., & Yang, S. (2013). The smartphone addiction scale: Development and validation of a short version for adolescents. PLoS ONE, 8(12), e83558. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0083558
20. Meral, D. (2017). Ortaöğretim öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığının yalnızlık, yaşam doyumu ve bazı kişisel özellikler bakımından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Erzincan Üniversitesi.
21. Özdil, K., Çatıker, A., & Bulucu Büyüksoy, G. D. (2022). Smartphone addiction and perceived pain among nursing students: A cross-sectional study. Psychology, Health & Medicine, 27(10), 2246–2260. https://doi.org/10.1080/13548506.2021.1958236
22. Sarıgöz, M. (2021). Lise öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığının sağlığı geliştirme ve koruyucu davranışlar üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
23. Sawyer, S. M., Afifi, R. A., Bearinger, L. H., Blakemore, S. J., Dick, B., Ezeh, A. C., et al. (2012). Adolescence: A foundation for future health. The Lancet, 379(9826), 1630–1640. https://doi.org/10.1016/s0140-6736(12)60072-5
24. Sever, G. (2019). Akıllı telefon bağımlılığı ölçeğinin cinsiyete göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(1), 1–18.
25. Şata, M., & Karip, E. (2017). Akıllı telefon bağımlılığı ölçeği kısa formunun Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(3), 982–998.
26. Twisk, J. W., Kemper, H. C., & Van Mechelen, W. (2000). Tracking of activity and fitness and the relationship with cardiovascular disease risk factors. Medicine & Science in Sports & Exercise, 32, 1455–1461. https://doi.org/10.1097/00005768-200008000-00014
27. Ünal, M. H. (2015). Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin akıllı telefon bağımlılık düzeylerinin belirlenmesi [Yayımlanmamış uzmanlık tezi]. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi.
28. World Health Organization. (2024, Mart). Adolescent health. https://www.who.int/health-topics/adolescent-health
29. World Health Organization. (2025, Eylül). Adolescent and young adult health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescents-health-risks-and-solutions
30. Yıldırım Şahan, T., Oral, M. A., Bezgin, S., & Demirci, C. (2021). Akıllı telefon bağımlılığı olan ve olmayan genç erişkinlerde postür, üst ekstremite fonksiyonelliği, beden kitle indeksi, boyun ağrısı ve uyku sürelerinin karşılaştırılması. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(1), 48–54. https://doi.org/10.5336/healthsci.2020-74432
31. Yogesh, M., Ladani, H., & Parmar, D. (2024). Associations between smartphone addiction, parenting styles, and mental well-being among adolescents aged 15-19 years in Gujarat, India. BMC public health, 24(1), 2462. https://doi.org/10.1186/s12889-024-19991-9