COMPARING TÜRKİYE'S DIGITAL COMPETITIVE PERFORMANCE WITH OTHER COUNTRIES: A COMPREHENSIVE APPLICATION WITH MULTI-CRITERIA DECISION-MAKING METHODS

Öz

In a globalizing world, digitalization has become one of the main criteria that determine the economic development, innovation and competitiveness capacities of countries. Innovative applications such as digital technologies, automation of business processes, data analytics, artificial intelligence and the Internet of Things (IoT) directly affect the economic power of countries. The effects of digitalization are manifested not only in the economic dimension, but also in social and political areas. The aim of this study is to re-evaluate the digital competitiveness performance of 64 countries using the 2023 Digital Competitiveness Index (IMD) data with Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods. CRITIC, Entropy, LOPCOW, Standard Deviation and MEREC methods were used to determine the criteria weights, followed by TOPSIS, ARAS and PROMETHEE methods to rank the countries. The results show some differences with the traditional IMD 2023 ranking, with Türkiye performing better in the ARAS method, while the ranking results with TOPSIS and PROMETHEE methods show similar results to the IMD 2023 ranking. The USA and the Netherlands performed the best overall, while Mongolia and Venezuela were ranked lower. The study emphasizes that countries need to pursue better policies for digitalization initiatives and that more comprehensive analyses are needed for this. Future readiness and knowledge criteria, especially technology, appear to be the most important determinants of digital competitive performance. The findings suggest that traditional rankings may have some shortcomings and that MCDM methods provide more consistent and objective results for decision-making processes.

Anahtar Kelimeler

• Digitalization
• Digital Competition
• Digital Competitiveness Index
• MCDM
• IMD

TÜRKİYE’NİN DİJİTAL REKABET PERFORMANSININ DİĞER ÜLKELER İLE KARŞILAŞTIRILMASI: ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİ İLE KAPSAMLI BİR UYGULAMA

Öz

Küreselleşen dünyada dijitalleşme, ülkelerin ekonomik kalkınma, yenilikçilik ve rekabetçilik kapasitelerini belirleyen temel kriterlerden birisi haline gelmiştir. Dijital teknolojiler, iş süreçlerinin otomasyonu, veri analitiği, yapay zekâ ve nesnelerin interneti (IoT) gibi yenilikçi uygulamalar, ülkelerin ekonomik gücünü doğrudan etkilemektedir. Dijitalleşmenin etkileri yalnızca ekonomik boyutta değil, aynı zamanda sosyal ve politik alanlarda da kendini göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, 2023 Dijital Rekabetçilik Endeksi (IMD) verilerini kullanarak 64 ülkenin dijital rekabet performansını Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleriyle yeniden değerlendirmektir. Kriter ağırlıklarını belirlemek için CRITIC, Entropi, LOPCOW, Standart Sapma ve MEREC yöntemleri, ardından ülkeleri sıralamak için TOPSIS, ARAS ve PROMETHEE yöntemleri kullanılmıştır. Sonuçlar geleneksel IMD 2023 sıralaması ile bazı farklılıklar göstermekte olup, Türkiye ARAS yönteminde daha iyi performans sergiler iken TOPSIS ve PROMETHEE yöntemleri ile yapılan sıralama sonuçlarının IMD 2023 sıralaması ile benzer sonuçlar gösterdiği tespit edilmiştir. ABD ve Hollanda genel olarak en iyi performansı gösterirken, Moğolistan ve Venezuela daha alt sıralarda yer almıştır. Çalışma, ülkelerin dijitalleşme girişimleri adına daha iyi politikalar izlemesi gerektiğini ve bunun için daha kapsamlı analizlere ihtiyaç duyulduğunu vurgulamaktadır. Özellikle başta teknoloji olmak üzere geleceğe hazırlık ve bilgi kriterleri, dijital rekabet performansın en önemli belirleyicileri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bulgular, geleneksel sıralamaların bazı eksiklikleri olabileceğini ve ÇKKV yöntemlerinin karar alma süreçlerine daha tutarlı ve objektif sonuçlar ortaya koyduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dijitalleşme
• Dijital Rekabet
• Dijital Rekabet Endeksi
• ÇKKV
• IMD

Kaynakça

1. Adalı, E. A., & Işık, A. T. (2017). Bir tedarikçi seçim problemi için SWARA ve WASPAS yöntemlerine dayanan karar verme yaklaşımı. International Review of Economics and Management, 5(4), 56–77.
2. Ayçin, E., & Çakın, E. (2019). Ülkelerin inovasyon performanslarının ölçümünde entropi ve MABAC çok kriterli karar verme yöntemlerinin bütünleşik olarak kullanılması. Akdeniz İİBF Dergisi, 19(2), 326–351.
3. Aydınbaş, G., & Erdinç, Z. (2023). Endüstri 4.0 yolunda Türkiye ekonomisi üzerine bir değerlendirme. Sakarya İktisat Dergisi, 12(2), 187–211.
4. Ballı, A. (2022). Türkiye’de dijital dönüşüm ve girişimcilik. 3. Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57(1), 251–279.
5. Bayraktar, Y., & Kaya, H. İ. (2016). Yeni ekonomi ve değişen rekabet anlayışı: Karşılaştırmalı bir analiz. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 11(1).
6. Beyaz, H. F., & Yıldırım, N. (2020). A multi-criteria decision-making model for digital transformation in manufacturing: A case study from automotive supplier industry.
7. Brans, J. P., & Vincke, P. (1985). A preference ranking organization method: The PROMETHEE method for MCDM. Management Science, 31(6), 647–656.
8. Castells, M. (2010). The rise of the network society. Wiley-Blackwell.

9. Çakır, S., & Perçin, S. (2013). Çok kriterli karar verme teknikleriyle lojistik firmalarında performans ölçümü. Ege Akademik Bakış, 13(4), 449–459.
10. Deste, M., & Şimşek, A. İ. (2019). Havayolu şirketlerinin lojistik performanslarının entropi ve TOPSIS yöntemleri kullanılarak karşılaştırılması. Journal of Management and Economics Research, 17(1), 395–411.
11. Dhruva, S., Krishankumar, R., Zavadskas, E. K., Ravichandran, K. S., & Gandomi, A. H. (2024). Selection of suitable cloud vendors for health centre: A personalized decision framework with Fermatean fuzzy set, LOPCOW, and CoCoSo. Informatica, 35(1), 65–98.
12. Diakoulaki, D., Mavrotas, G., & Papayannakis, L. (1995). Determining objective weights in multiple criteria problems: The CRITIC method. Computers & Operations Research, 22(7), 763–770.
13. Duran, Z., & Soydan, N. T. (2023). Dijital rekabet edebilirlik performansının PSI yöntemiyle değerlendirilmesi: AB örneği. Sosyal Beşerî ve İdari Bilimler Alanında Uluslararası Araştırmalar X, 61.
14. Düzdar, İ., Beşbaş, Z., & Öztürk Peker, U. (2024). Dijital dönüşüm endeksi parametrelerinin çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi. International Journal of 3D Printing Technologies and Digital Industry, 8(1), 55–64.
15. Ecer, F., & Pamucar, D. (2022). A novel LOPCOW–DOBI multi-criteria sustainability performance assessment methodology: An application in developing country banking sector. Omega, 112, 102690.
16. Ekinci, Ş., Çatı, K., & Oskaloğlu, E. (2024). Afet sonrası ekonomik sürdürülebilirliğin değerlendirilmesi. Anadolu 16. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, Van, Türkiye, 216–237.
17. Ersoy, N. (2023). BIST perakende ticaret sektöründe LOPCOW-RSMVC modeli ile performans ölçümü. Sosyoekonomi, 31(57), 419–436.
18. Esenalieva, B. B., Karabekova, A. K., & Makkaeva, R. S. A. (2023). Advanced development of economies based on the digital competitiveness: Consequences for the balance and financial sustainability of the world economic system. In Challenges of the modern economy: Digital technologies, problems, and focus areas of the sustainable development of country and regions (pp. 355–358). Springer.
19. Folea, V. (2019). Digital competitiveness of European Union member states from the perspective of human capital. European Journal of Engineering and Formal Sciences, 2(1), 22–38.
20. Gigova, T. B., & Arabadzhieva, A. R. (2020). Digital competitiveness of Bulgarian enterprises–2019. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 878(1), 012076.
21. Govindan, K., Rajendran, S., Sarkis, J., & Murugesan, P. (2015). Multi-criteria decision making approaches for green supplier evaluation and selection: A literature review. Journal of Cleaner Production, 98, 66–83.
22. Haffke, I., Kalgovas, B., & Benlian, A. (2016). The role of the CIO and the CDO in an organization’s digital transformation. In ICIS 2016 Proceedings.
23. Hung, B. Q., & Nham, N. T. H. (2023). The importance of digitalization in powering environmental innovation performance of European countries. Journal of Innovation & Knowledge, 8(1), 100284.
24. IMD. (2023). World digital competitiveness ranking 2023: Turkey’s digital competitiveness data. (Https://Www.İmd.Org/Wp-Content/Uploads/2023/12/Digital_2023.Pdf).
25. İmamoğlu, E. (2024). Küresel dijital rekabet gücü: Dijital rekabet edebilirlik göstergeleri kapsamında Türkiye üzerinden karşılaştırmalı bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 65–89.
26. Kalaycı, C. (2013). Dijital bölünme, dijital yoksulluk ve uluslararası ticaret. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(3), 145–162.
27. Kama, A., & Doğan, N. Ö. (2023). E-ticaret yöntemi ile faaliyet gösteren firmalarda tedarik zinciri için blockchain teknolojisi uygulaması ve seçimi: Bulanık çok kriterli karar verme yöntemleri ile bir uygulama (Yüksek lisans tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
28. Kar, R., Gök, B., & Gökçen, H. (2023). E-ticaret firmalarının web site performanslarının çok kriterli karar verme teknikleriyle değerlendirilmesi. Gazi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 9(3), 388–410.
29. Keleş, N. (2024). Çevresel performans indeksi değerlendirmesinde kullanılan kriter ağırlıklarının objektif yöntemlerle belirlenmesi: OECD ülkeleri örneği. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 632–651.
30. Keshavarz-Ghorabaee, M., Amiri, M., Zavadskas, E. K., Turskis, Z., & Antucheviciene, J. (2021). Determination of objective weights using a new method based on the removal effects of criteria (MEREC). Symmetry, 13(4), 525.
31. Kou, G., Akdeniz, Ö. O., Dinçer, H., & Yüksel, S. (2021). Fintech investments in European banks: A hybrid IT2 fuzzy multidimensional decision-making approach. Financial Innovation, 7(1), 39.
32. Külahcı, A. K., Güngör, G., & Uygun, G. (Eds.). (2018). Proceedings of the International Symposium for Production Research (pp. 241–253). Springer.
33. Lixăndroiu, D. (2018). Digital competitiveness indicators and the e-government process in Romania. Journal of Smart Economic Growth, 3(2), 107–122.
34. Madić, M., & Radovanović, M. (2015). Ranking of some most commonly used nontraditional machining processes using ROV and CRITIC methods. UPB Scientific Bulletin, Series D, 77(2), 193–204.
35. Mareschal, B., & De Smet, Y. (2009). Visual PROMETHEE: Developments of the PROMETHEE & GAIA multicriteria decision aid methods. In IEEE International Conference on Industrial Engineering and Engineering Management (pp. 1646–1649).
36. Martincevic, I. (2022). The correlation between digital technology and digital competitiveness. International Journal for Quality Research, 16(2).
37. Meston, T. (2024). [Re]imagining Indigenous educational design: A conceptual manifesto to grow disruptive Indigenous digital activists. Postdigital Science and Education, 6(1), 72–97.
38. Mezinova, I. A., Lazareva, N. V., Malinina, O. Y., Israilova, E. A., & Magomedov, M. G. (2023). Contribution of financial management to the digital competitiveness. In Anti-crisis approach to the provision of the environmental sustainability of economy (pp. 119–129). Springer Nature.
39. Nebati, E. E. (2022). Çok kriterli karar verme yaklaşımı ile e-ticarette strateji seçimi: Perakende sektöründe bir araştırma. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 34(1), 10–21.
40. Nguyen, P. H., Tsai, J. F., Nguyen, V. T., Vu, D. D., & Dao, T. K. (2020). A decision support model for financial performance evaluation of listed companies in the Vietnamese retailing industry. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(12), 1005–1015.
41. Özden, Ü. H. (2011). Topsis yöntemi ile Avrupa Birliği’ne üye ve aday ülkelerin ekonomik göstergelere göre sıralanması. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 215–236.
42. Pakdemirli, B. (2019). Dijital dönüşüm ve ekonomik büyüme (Doktora tezi). Adıyaman Üniversitesi.
43. Pekkaya, M., & Dökmen, G. (2019). OECD ülkeleri kamu sağlık harcamalarının ÇKKV yöntemleri ile performans değerlendirmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 15(4), 923–950.
44. Porter, M. E., & Heppelmann, J. E. (2015). How smart, connected products are transforming companies. Harvard Business Review, 93(10), 96–114.
45. Russo, V. (2020). Digital economy and society index (DESI): European guidelines and empirical applications on the territory. In Qualitative and quantitative models in socio-economic systems and social work (pp. 427–442).
46. Sagarik, D. (2023). Enhancing digital competitiveness through the lens of digital government among Asian economies. International Journal of Public Administration in the Digital Age, 10(1), 1–11.
47. Schallmo, D. R., & Williams, C. A. (2018). History of digital transformation. In Digital transformation now! Springer.
48. Schwab, K. (2016). The fourth industrial revolution. World Economic Forum.
49. Shannon, C. E. (1948). A mathematical theory of communication. Bell System Technical Journal, 27, 379–423.
50. Shemshadi, A., Shirazi, H., Toreihi, M., & Tarokh, M. J. (2011). A fuzzy VIKOR method for supplier selection based on entropy measure for objective weighting. Expert Systems with Applications, 38(10), 12160–12167.
51. Teichert, R. (2019). Digital transformation maturity: A systematic review of literature. Acta Universitatis Agriculturae et Silviculturae Mendelianae Brunensis, 67(6), 1673–1687.
52. TÜBİSAD. (2021). Türkiye’nin dijital dönüşüm endeksi. (https://www.tubisad.org.tr/tr/bilgi-bankasi/sunumlar-liste/TUBISAD-Raporlar/40/0/0).
53. Turskis, Z., & Zavadskas, E. K. (2010). A novel method for multiple criteria analysis: Grey additive ratio assessment (ARAS-G) method.
54. Tzeng, G. H., & Huang, J. J. (2011). Multiple attribute decision making: Methods and applications. CRC Press.
55. Walenia, A. (2022). Competitiveness of the European Union member states according to the Institute of Management Development index (IMD). VUZF Review, 7(2), 229.
56. Wang, T. C., & Lee, H. D. (2009). Developing a fuzzy TOPSIS approach based on subjective weights and objective weights. Expert Systems with Applications, 36(5), 8980–8985.
57. Westerman, G., Bonnet, D., & McAfee, A. (2011). Leading digital: Turning technology into business transformation. Harvard Business Review Press.
58. Yılmaz, Y. (2021). Dijital ekonomiye geçiş süreci, ölçümü ve dijitalleşme verimlilik ilişkisi. İstanbul İktisat Dergisi, 71(1), 283–316.
59. Yüksel, B., & Artar, O. K. (2022). Türkiye’de dijitalleşme ve ülke ekonomisi üzerindeki olası etkilerinin değerlendirilmesi. Working Paper Series, 3(2), 99–116.
60. Zeleny, M. (1982). High technology management. Human Systems Management, 3(2), 57–59.