Araştırma Makalesi

Küresel Bir Sorun Olarak TEG Sahteciliği: COVID-19 Sonrası Artış ve Yasal Çerçeve

Cilt: 2025 Sayı: 23 24 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Küresel Bir Sorun Olarak TEG Sahteciliği: COVID-19 Sonrası Artış ve Yasal Çerçeve

Öz

Takviye edici gıda (TEG) pazarı dünya genelinde hızla büyümekte olup, bu artış sahtecilik ve tağşiş girişimlerini de beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada, TEGlarda görülen hile türleri, kullanılan yasaklı maddeler ve bunların sağlık üzerindeki olumsuz etkileri incelenmiştir. Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği mevzuatları karşılaştırmalı olarak ele alınmış, düzenleyici yaklaşımlar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya konmuştur. FDA Sağlık Sahtekârlığı Veri Tabanı sonuçlarına göre 2017–2021 yılları arasında uygunsuz ürün sayısı hızla artmış, özellikle COVID-19 pandemisi ile birlikte yeni ve onaylanmamış ürünler piyasada çoğalmıştır. Avrupa Birliği’nde de RASFF bildirimleri benzer bir artış eğilimi göstermiş, ayrıca uygunsuz ürünlerde cinsel performans artırıcı ve kilo verdirici takviyelerin öne çıktığı tespit edilmiştir. Türkiye’de 2013 yılından itibaren yürürlüğe giren düzenlemeler üretim ve etiketleme süreçlerinde önemli standartlar getirmiş olsa da, internet üzerinden satış ve yanıltıcı reklamlar hâlen ciddi bir sorun olarak devam etmektedir. Çalışma, TEGlarda yapılan sahteciliğin tüketici sağlığı açısından ciddi riskler içerdiğini ve bu alanda küresel ölçekte daha uyumlu ve etkili düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çalışma herhangi bir kurum ya da kuruluş tarafından desteklenmemiştir

Proje Numarası

Çalışma herhangi bir kurum ya da kuruluş tarafından desteklenmemiştir

Etik Beyan

Yazarların herhangi bir kurum ya da kuruluşla çıkar çatışması yoktur

Kaynakça

  1. European Commission, “Directive 2002/46/EC of the European Parliament and of the Council of 10th June 2002 on the approximation of the laws of member states relating to food supplements.,” Med. Etika Bioet., 2002, [Online]. Available: http://data.europa.eu/eli/dir/2002/46/2025-03-16
  2. FDA, “Dietary Supplement Health and Education Act of 1994.” Accessed: Jun. 09, 2022. [Online]. Available: https://www.govinfo.gov/content/pkg/STATUTE-108/pdf/STATUTE-108-Pg4325.pdf
  3. K. Barnes, L. Ball, B. Desbrow, N. Alsharairi, and F. Ahmed, “Consumption and reasons for use of dietary supplements in an Australian university population,” Nutrition, vol. 32, no. 5, pp. 524–530, 2016, doi: 10.1016/j.nut.2015.10.022.
  4. J. Hamulka, M. Jeruszka-Bielak, M. Górnicka, M. E. Drywié, and M. A. Zielinska-Pukos, “Dietary Supplements during COVID-19 Outbreak. Results of Google Trends Analysis Supported by PLifeCOVID-19 Online Studies,” Nutrients, vol. 13, no. 1, p. 54, 2020, doi: 10.3390/nu13010054.
  5. Pharmalinea, “Food supplement industry data in 2020.,” p. 21, 2020, [Online]. Available: Chrome extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://pharmalinea.com/wp-content/uploads/2020/01/2020-food-supplement-industry-data.pdf
  6. T. Rocha, J. S. Amaral, and M. B. P. P. Oliveira, “Adulteration of Dietary Supplements by the Illegal Addition of Synthetic Drugs: A Review,” Compr. Rev. Food Sci. Food Saf., vol. 15, no. 1, pp. 43–62, Jan. 2016, doi: 10.1111/1541-4337.12173.
  7. FAO, “Food fraud-Intention, detection and management. Food safety technical toolkit for Asia and the Pacific No. 5. Bangkok,” pp. 1–44, 2021.
  8. N. Artık, “Gıdalarda Tağşiş, Taklit Haksız Kazanç ve Gıda Güvenliği Riskleri Oluşturur,” Akademik Akıl. Accessed: Oct. 25, 2024. [Online]. Available: https://www.akademikakil.com/gidalarda-tagsis-taklit-haksiz-kazanc-ve-gida-guvenligi-riskleri-olusturur/nevzatartik/

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gıda Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

12 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

24 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

7 Ekim 2025

Kabul Tarihi

7 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2025 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
Şen, L., & Koçak Şen, İ. (2025). Küresel Bir Sorun Olarak TEG Sahteciliği: COVID-19 Sonrası Artış ve Yasal Çerçeve. Journal of New Results in Engineering and Natural Sciences, 2025(23), 1-23. https://izlik.org/JA24CH64RK
AMA
1.Şen L, Koçak Şen İ. Küresel Bir Sorun Olarak TEG Sahteciliği: COVID-19 Sonrası Artış ve Yasal Çerçeve. JRENS. 2025;2025(23):1-23. https://izlik.org/JA24CH64RK
Chicago
Şen, Levent, ve İlknur Koçak Şen. 2025. “Küresel Bir Sorun Olarak TEG Sahteciliği: COVID-19 Sonrası Artış ve Yasal Çerçeve”. Journal of New Results in Engineering and Natural Sciences 2025 (23): 1-23. https://izlik.org/JA24CH64RK.
EndNote
Şen L, Koçak Şen İ (01 Aralık 2025) Küresel Bir Sorun Olarak TEG Sahteciliği: COVID-19 Sonrası Artış ve Yasal Çerçeve. Journal of New Results in Engineering and Natural Sciences 2025 23 1–23.
IEEE
[1]L. Şen ve İ. Koçak Şen, “Küresel Bir Sorun Olarak TEG Sahteciliği: COVID-19 Sonrası Artış ve Yasal Çerçeve”, JRENS, c. 2025, sy 23, ss. 1–23, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24CH64RK
ISNAD
Şen, Levent - Koçak Şen, İlknur. “Küresel Bir Sorun Olarak TEG Sahteciliği: COVID-19 Sonrası Artış ve Yasal Çerçeve”. Journal of New Results in Engineering and Natural Sciences 2025/23 (01 Aralık 2025): 1-23. https://izlik.org/JA24CH64RK.
JAMA
1.Şen L, Koçak Şen İ. Küresel Bir Sorun Olarak TEG Sahteciliği: COVID-19 Sonrası Artış ve Yasal Çerçeve. JRENS. 2025;2025:1–23.
MLA
Şen, Levent, ve İlknur Koçak Şen. “Küresel Bir Sorun Olarak TEG Sahteciliği: COVID-19 Sonrası Artış ve Yasal Çerçeve”. Journal of New Results in Engineering and Natural Sciences, c. 2025, sy 23, Aralık 2025, ss. 1-23, https://izlik.org/JA24CH64RK.
Vancouver
1.Levent Şen, İlknur Koçak Şen. Küresel Bir Sorun Olarak TEG Sahteciliği: COVID-19 Sonrası Artış ve Yasal Çerçeve. JRENS [Internet]. 01 Aralık 2025;2025(23):1-23. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24CH64RK