TR
EN
Atlarda Lyme Borreliozis
Öz
Lyme hastalığı, spiral şekilli bir bakteri olan Borrelia burgdorferi tarafından oluşturulan, özellikle Ixodes cinsi kene türleri ile bulaşan ve geniş bir konakçı yelpazesi bulunan zoonoz bir hastalıktır. Vektör kenelerin dünya genelinde geniş bir yayılım göstermesi, yaban hayvanları ve göçmen kuşlarla uzun mesafelere ulaşabilmesi önemli bir risk faktörüdür. Lyme hastalığı, 1975 yılında nispeten yakın sayılabilecek bir tarihte, ABD’nin Connecticut Eyaletinin Lyme Kasabasında çocuklar ve yetişkinlerde ortaya çıkan artrit benzeri semptomlar veren salgın nedeniyle yapılan çalışmalar sonucu adlandırılmış, etken Borrelia burgdorferi ise 1982 yılında Willy Burgdorfer tarafından izole edilerek adlandırılmıştır. Kronik zayıflama, davranış değişiklikleri, abort, hafif ateş gibi patognomik olmayan bulgulara sahiptir ve atlarda sinirsel semptomlara yani nöroborrelliozise neden olmaktadır. Lyme hastalığı etkeni Borrelia burgdorferi’nin zoonoz karakteri ve kedi, köpek, at gibi insanlarla yoğun teması olan hayvanların da konakçı olması nedeniyle insanlarda da ciddi vakalara neden olması sebebiyle toplum sağlığı açısından risk oluşturan bir hastalıktır. Kültür ortamında üremesi oldukça güç olduğundan, tanısında serolojik testlerin kilit rol oynadığı Lyme hastalığının seroprevalansının yüksek olduğu ve uluslararası hayvan hareketlerinin kolaylaştığı, vektör kenelerin küresel ısınma ile yayılımının değişim gösterdiği günümüzde, gün geçtikçe arttığı bilinmektedir.
Bu derlemede, Türkiye’de henüz ihbarı zorunlu olmayan bir hayvan hastalığı olan, Lyme hastalığı ve etkeni hakkında genel bilgi, tanı ve tedavisi ile birlikte Türkiye’de ve dünyada atlar ile yapılmış çalışmalarda elde edilen seroprevalansa dair bilgi verilmesi amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alruhaili M.H., Marzok M., Gattan H.S., Salem M., Abd El-Lateef H.M. & Selim A. (2024) Seroprevalence and Assessment of Risk Factors Associated to Borrelia burgdorferi Infection in Egyptian Horses. Kafkas Univ Vet Fak Derg., 30(3): 349-354.
- Amusategui I., Tesouro M.A., Kakoma I. & Sainz A. (2008). Serological reactivity to Ehrlichia canis, Anaplasma phagocytophilum, Neorickettsia risticii, Borrelia burgdorferi and Rickettsia conorii in dogs from northwestern Spain. Vector Borne and Zoonotic Diseases (Larchmont, N.Y.), 8(6): 797–803. https://doi.org/10.1089/vbz.2007.0277
- Basile R.C., Rivera G.G., Del Rio L.A., de Bonis T.C., do Amaral G.P., Giangrecco E., Ferraz G., Yoshinari N.H., Canola P.A. & Queiroz Neto A. (2015). Anaphylactoid reaction caused by sodium ceftriaxone in two horses experimentally infected by Borrelia burgdorferi. BMC Veterinary Research, 11: 197. https://doi.org/10.1186/s12917-015-0478-6
- Bhide M., Yilmaz Z., Golcu E., Torun S. & Mikula I. (2008). Seroprevalence of anti-Borrelia burgdorferi antibodies in dogs and horses in Turkey. Annals of agricultural and environmental medicine: AAEM, 15(1): 85–90.
- Brodziński S. & Nasierowski T. (2019). Psychosis in Borrelia burgdorferi infection - part I: epidemiology, pathogenesis, diagnosis and treatment of neuroborreliosis. Zaburzenia psychotyczne w przebiegu zakażenia Borrelia burgdorferi – część I: epidemiologia, patogeneza, diagnostyka i leczenie neuroboreliozy. Psychiatria Polska, 53(3): 629–640. https://doi.org/10.12740/PP/97336
- Butler C.M., Houwers D.J., Jongejan F. & van der Kolk J.H. (2005). Borrelia burgdorferi infections with special reference to horses. A review. The Veterinary Quarterly, 27(4): 146–156.
- Burgess B. (1988). British Columbia. Lyme Disease in horses. The Canadian Veterinary Journal, 29(4): 393–394.
- Cabello F.C., Godfrey H.P. & Newman S.A. (2007). Hidden in plain sight: Borrelia burgdorferi and the extracellular matrix. Trends in Microbiology, 15(8): 350–354. https://doi.org/10.1016/j.tim.2007.06.003
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Veteriner Mikrobiyolojisi
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
16 Kasım 2024
Kabul Tarihi
21 Aralık 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 3 Sayı: 2
APA
Candan, B. T., Kekeç, I., Celil Özaslan, B. G., & Halaç, B. (2024). Atlarda Lyme Borreliozis. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(2), 48-65. https://izlik.org/JA33XK78FX
AMA
1.Candan BT, Kekeç I, Celil Özaslan BG, Halaç B. Atlarda Lyme Borreliozis. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ. 2024;3(2):48-65. https://izlik.org/JA33XK78FX
Chicago
Candan, Barış Tolga, Ilgın Kekeç, Büşra Gülay Celil Özaslan, ve Barış Halaç. 2024. “Atlarda Lyme Borreliozis”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3 (2): 48-65. https://izlik.org/JA33XK78FX.
EndNote
Candan BT, Kekeç I, Celil Özaslan BG, Halaç B (01 Aralık 2024) Atlarda Lyme Borreliozis. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3 2 48–65.
IEEE
[1]B. T. Candan, I. Kekeç, B. G. Celil Özaslan, ve B. Halaç, “Atlarda Lyme Borreliozis”, RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ, c. 3, sy 2, ss. 48–65, Ara. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33XK78FX
ISNAD
Candan, Barış Tolga - Kekeç, Ilgın - Celil Özaslan, Büşra Gülay - Halaç, Barış. “Atlarda Lyme Borreliozis”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3/2 (01 Aralık 2024): 48-65. https://izlik.org/JA33XK78FX.
JAMA
1.Candan BT, Kekeç I, Celil Özaslan BG, Halaç B. Atlarda Lyme Borreliozis. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ. 2024;3:48–65.
MLA
Candan, Barış Tolga, vd. “Atlarda Lyme Borreliozis”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 3, sy 2, Aralık 2024, ss. 48-65, https://izlik.org/JA33XK78FX.
Vancouver
1.Barış Tolga Candan, Ilgın Kekeç, Büşra Gülay Celil Özaslan, Barış Halaç. Atlarda Lyme Borreliozis. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ [Internet]. 01 Aralık 2024;3(2):48-65. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33XK78FX