Türkiye ve Şanghay İşbirliği Örgütü Hisse Senedi Piyasaları Arasındaki Uzun Dönem İlişki: Eşbütünleşme Analizi

Öz

Bu çalışma, Türkiye hisse senedi piyasası ile Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) üyesi ülkelerin hisse senedi piyasaları arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkilerinin varlığını araştırmaktadır. AB üyelik müzakerelerinde durgunluğun yaşandığı bir dönemde Türkiye'nin Doğu piyasalarına yönelmesi dikkat çekicidir. Ocak 2014'ten Aralık 2023'e kadar olan dönemi kapsayan bir veri seti kullanan bu araştırmada, söz konusu piyasalar arasındaki dinamik ilişkileri incelemek için Augmented Dickey-Fuller testi, Johansen Eşbütünleşme Testi ve Granger Nedensellik Testi gibi çeşitli ekonometrik analiz teknikleri uygulanmaktadır. Bu analizlerden elde edilen bulgular, Borsa İstanbul ile Moskova ve Şangay Borsaları arasında anlamlı bir uzun dönem eşbütünleşme ilişkisi olduğunu göstermektedir. Bu durum, bu bölgelerde stratejik yatırım ve portföy çeşitlendirmesi için fırsatların altını çizmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Eşbütünleşme
• Nedensellik
• Şanghay İşbirliği Örgütü
• Uluslararası Hisse Senedi Endeksleri

Long-run Relationship Between Türkiye and SHANGHAI Cooperation Organization Stock Markets: Cointegration Analysis

Öz

This study investigates the presence of long-run cointegration relationships between the Turkish Stock Market and the stock markets of the Shanghai Cooperation Organisation (SCO) member countries. In a period of stagnation in the EU membership negotiations, Türkiye's shift towards Eastern markets is noteworthy. Using a dataset covering the period from January 2014 to December 2023, this research applies various econometric analysis techniques such as Augmented Dickey-Fuller test, Johansen Cointegration Test and Granger Causality Test to examine the dynamic relationships between these markets. The findings from these analyses indicate that there is a significant long-run cointegration relationship between Borsa Istanbul and Moscow and Shanghai Stock Exchanges. This highlights the opportunities for strategic investment and portfolio diversification in these regions

Anahtar Kelimeler

• Cointegration
• Causality
• Shanghai Cooperation Organisation
• International Equity Indices

Kaynakça

1. [1] A. Melville and T. Shakleina, Russian foreign policy in transition: Concepts and realities, Budapest: Central European University Press, 2005.
2. [2] A. Frost, "The Collective Security Treaty Organization, the Shanghai Cooperation," In China & Eurasia Forum Quarterly, vol. 7, no. 3, pp. 83-102, 2009.
3. [3] Shanghai Cooperation Organization, [Online]. Available: https://eng.sectsco.org/20170109/192193.html. . [Accessed 21 03 2024].
4. [4] S. Aydoğan, "Rusya ve Çin’i Şanghay İşbirliği Örgütü’nün Oluşumuna Götüren Sebepler," Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, vol. 22, no. 3, pp. 135-149, 2021.
5. [5] T. Korkmaz and E. İ. Çevik, "Türkiye ve uluslararası hisse senedi piyasaları arasındaki eşbütünleşme ilişkisi ve portföy tercihleri," BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, vol. 2, no. 1, pp. 59-84, 2008.
6. [6] P. Mukherjee and B. Suchismita, "Does the stock market in India move with Asia?: A multivariate cointegration-vector autoregression approach," Emerging Markets Finance and Trade, vol. 44, no. 5, pp. 5-22, 2008.
7. [7] M. Ibicioglu and K. Ayhan, "An Empirical Analysis on the Integration of the Stock Exchanges of the Ise with those of European Union Mediterranean Countries," Anadolu University Journal of Social Sciences, vol. 11, no. 3, pp. 85-102, 2011.
8. [8] K. E. Assidenou, "Cointegration of major stock market indices during the 2008 global financial distress," International Journal of Economics and Finance, vol. 3, no. 2, pp. 212-222, 2011.

9. [9] Ş. Bulut and Ö. Abdullah, "İstanbul Menkul Kıymetler Borsası ve “Dow Jones Industrial” Arasındaki İlişki: Eşbütünleşme Analizi," Yönetim ve Ekonomi Dergisi, vol. 19, no. 1, pp. 211-224, 2012.
10. [10] Y. K. Benli, "Türkiye Borsasının Gelişmekte Olan Ülkeler Borsaları ile Eşbütünleşme Analizi," Journal of Management and Economics Research, vol. 12, no. 23, pp. 18-32, 2014.
11. [11] O. Gözbaşı, "İMKB ile Gelişmekte Olan Ülkelerin Hisse Senedi Piyasalarının Etkişleşimi: Eşbütünleşme ve Nedensellik Yaklaşımı," Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, vol. 35, pp. 99-118, 2015.
12. [12] S. Ünal and F. Köse, "MIST ülkelerinin borsa endeksleri arasındaki eşbütünleşme ilişkisi," Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 9, no. 17, pp. 137-145, 2020.
13. [13] S. Huseynova and U. Qambarli, "Cointegration and causality relationship of the USA stock market with selected world markets," Business inform, vol. 12, pp. 128-134, 2024.
14. [14] "Eviews 13," [Online]. Available: https://eviews.com/home.html. [Accessed 24 04 2024].
15. [15] S. E. Said and D. A. Dickey, "Testing for unit roots in autoregressive-moving average models of unknown order," Biometrika, vol. 71, no. 3, pp. 599-607, 1984.
16. [16] D. N. Gujarati and D. C. Porter, Basic econometrics, McGraw-hill, 2009.
17. [17] S. Johansen, "Statistical analysis of cointegration vectors," Journal of economic dynamics and control, vol. 12, no. 2-3, pp. 231-254, 1988.
18. [18] C. W. J. Granger, "Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods," Econometrica, vol. 37, no. 3, pp. 424-438, 1969.
19. [19] A. Keskin and B. Kara, “Türkiye’De Ticari Açıklık, dış ticaret vergi Gelirleri Ve GSYH Arasındaki i̇lişki: 1993-2019 dönemi için ARDL Sınır Testi yaklaşımı,” Turkish Studies-Economics,Finance,Politics, vol. Volume 16 Issue 4, no. Volume 16 Issue 4, pp. 1297–1315, 2021.
20. [20] C. Sims, "Macroeconomics and reality," Econometrica, vol. 48, no. 1, pp. 1-48, 1980.
21. [21] H. Lütkepohl, New Introduction to Multiple Time Series Analysis, Heidelberg: Springer-Verlag, 2005.