EFSANENİN ÜZERİNE YAZMAK: YEŞİL ŞÖVALYE’DE SİNEMASAL PALİMPSEST

Yıl 2025, Sayı: 16, 135 - 158, 27.12.2025

Serap Sarıbaş

https://doi.org/10.48131/jscs.1766208

Öz

Bu çalışma, Yeşil Şövalye (The Green Knight, 2021) filmini, sinemasal palimpsest kavramı doğrultusunda mitin yeniden yazımı, zamanın estetik kırılması ve öznelik deneyiminin parçalanması bağlamında değerlendirmektedir. Film, 14. yüzyıla ait Sir Gawain ve Yeşil Şövalye (Sir Gawain and the Green Knight) metninin yüzeysel bir uyarlaması değil; aksine, anlatı zamanının, mekânın, kahramanlığın ve öznelik deneyiminin palimpsestik biçimde çözülüp yeniden kurulduğu görsel-felsefi bir metindir. Sarah Dillon’un “palimpsest” kuramı temelinde yapılandırılan bu analiz, Gilles Deleuze’ün zaman-imge, Julia Kristeva’nın metinlerarasılık ve Gérard Genette’nin üstmetinsellik kavramlarıyla desteklenmiştir. Çalışmada, anlatının doğrusal yapıdan uzaklaşarak döngüsel ve etik olarak belirsiz bir forma büründüğü; Gawain karakterinin sabit ve bütüncül bir özne olmaktan çıkarak, sürekli yeniden yazılan kırılgan bir kimlik alanına dönüştüğü ortaya konmuştur. Filmin orman, şato ve şapel gibi mekânları ile görsel ve işitsel estetik öğeleri, yalnızca dramatik atmosfer yaratmakla kalmaz; aynı zamanda belirsizlik, kırılganlık ve etik gerilimlerin beden üzerinden deneyimlendiği çok katmanlı bir anlatı düzlemi oluşturur. Yeşil Şövalye, mitin durağan ve bütünlüklü değil, yoruma açık, çok anlamlı ve katmanlı bir yapıda işlendiği; kahramanlığın ise başarısızlık ve bekleyişle yeniden tanımlandığı bir sinemasal palimpsest olarak konumlanır. Bu doğrultuda film, kültürel belleği sabit bir aktarım değil, her yeniden anlatımda farklılaşan, izleyiciyle birlikte yeniden kurulan dinamik bir anlam evreni olarak kavramsallaştırır. Filmin palimpsestik yapısı, görsel-işitsel düzeyde çok katmanlı bir belleğin izini sürerek hem anlatısal biçimleri hem de kültürel temsil rejimlerini dönüştürücü bir bakışla yeniden tartışmaya açar.

Anahtar Kelimeler

Mitin Yeniden Yazımı , Öznellik ve etik , Sinemasal palimpest , Zaman-imge , Yeşil Şövalye

Overwriting The LegendThe Green Knight as Cinematic Palimpsest

Öz

This study evaluates The Green Knight (2021) in the context of cinematic palimpsest, focusing on mythic rewriting, the aesthetic rupture of temporality, and the fragmentation of subjectivity. Rather than functioning as a superficial adaptation of the 14th-century Sir Gawain and the Green Knight, the film constitutes a visual-philosophical narrative in which temporal structure, spatial representation, heroism, and the experience of subjectivity are deconstructed and reconfigured through palimpsestic means. This analysis, grounded in Sarah Dillon’s theory of the “palimpsest,” is further supported by Gilles Deleuze’s notion of the time-image, Julia Kristeva’s theory of intertextuality, and Gérard Genette’s concept of hypertextuality. The study demonstrates that the film departs from linear narrative logic, adopting a cyclical and ethically indeterminate form, while portraying Gawain not as a coherent and stable subject, but as a fragile identity in a state of perpetual rewriting. The forest, castle, and chapel settings, together with the film’s visual and auditory aesthetic, not only construct dramatic atmosphere but also create a multilayered narrative plane in which ambiguity, vulnerability, and ethical tension are sensorially experienced. The Green Knight presents myth not as static and unified, but as open-ended, multivalent, and layered; and redefines heroism through failure and delay. Accordingly, the film reconceptualizes cultural memory not as a fixed transmission but as a dynamic realm of meaning constantly reconstituted through the viewer’s engagement. The palimpsestic structure of the film traces a multilayered memory on the visual-auditory level, re-opening both narrative forms and cultural representational regimes to transformative critical reflection.

Anahtar Kelimeler

Mythic rewriting , Subjectivity and ethics , Cinematic palimpest , Time-image , The Green Knight

Kaynakça

• Barthes, R. (1972). Mythologies (A. Lavers, Trans.). Hill and Wang. (Original work published 1957)
• Barthes, R. (1991). Writing degree zero (A. Lavers & C. Smith, Trans.). Hill and Wang. (Original work published 1953)
• Butler, J. (2005). Giving an account of oneself. Fordham University Press.
• Cameron, A. (2020). Affect and intertextuality in contemporary cinema. Journal of Film and Cultural Studies, 12(2), 103–118. https://doi.org/10.1080/17400309.2020.1732508
• Chion, M. (1994). Audio-vision: Sound on screen (C. Gorbman, Trans.). Columbia University Press.
• Deleuze, G. (1989). Cinema 2: The time-image (H. Tomlinson & R. Galeta, Trans.). University of Minnesota Press.
• Dillon, S. (2007). The palimpsest: Literature, criticism, theory. Bloomsbury.
• Dillon, S. (2019). Cinematic palimpsests: Rewriting the visual in contemporary myth-based cinema. In M. Hellekson & K. Busse (Eds.), The fan fiction studies reader (pp. 21–38). University of Iowa Press. https://doi.org/10.5406/fanficstudread.2019.0021
• Eliade, M. (1954). The myth of the eternal return: Cosmos and history (W. R. Trask, Trans.). Princeton University Press.
• Elsaesser, T. (2012). The mind-game film. In W. Buckland (Ed.), Puzzle films: Complex storytelling in contemporary cinema (pp. 13–41). Wiley-Blackwell.
• Frye, N. (1957). Anatomy of criticism: Four essays. Princeton University Press.
• Genette, G. (1997). Palimpsests: Literature in the second degree (C. Newman & C. Doubinsky, Trans.). University of Nebraska Press. (Original work published 1982)
• Hutcheon, L. (1988). A poetics of postmodernism: History, theory, fiction. Routledge.
• Kristeva, J. (1980). Desire in language: A semiotic approach to literature and art (T. Gora, A. Jardine, & L. S. Roudiez, Trans.). Columbia University Press.
• Lévi-Strauss, C. (1963). Structural anthropology (C. Jacobson & B. G. Schoepf, Trans.). Basic Books.
• Lincoln, B. (1999). Theorizing myth: Narrative, ideology, and scholarship. University of Chicago Press.
• Lowery, D. (Director). (2021). The Green Knight [Film]. A24.
• Marks, L. U. (2000). The skin of the film: Intercultural cinema, embodiment, and the senses. Duke University Press.
• Ricoeur, P. (1984). Time and narrative (K. McLaughlin & D. Pellauer, Trans.). University of Chicago Press. (Original work published 1983)
• Rodowick, D. N. (2003). Reading the figural, or, philosophy after the new media. Duke University Press.
• Segal, R. A. (2004). Myth: A very short introduction. Oxford University Press.