Göçmenler İçin Kent Yurttaşlığı: Sosyal Haklara Erişimin Sınırları

Öz

Bu çalışma, kent yurttaşlığı kavramını göçmenlerin sosyal haklara erişimi üzerinden yeniden ele almayı amaçlamaktadır. Kent, farklı toplumsal grupların bir arada yaşadığı ve ilişkiler kurduğu bir mekân olarak, hakların dağılımı ve kullanımında belirgin farklılıklar üretir. Bu bağlamda yurttaşlık, yalnızca hukuki bir statü değildir; kentte haklara erişim, katılım ve aidiyet ilişkileri içinde şekillenen bir toplumsal süreçtir. Bu çalışma, göçmenlerin kentteki konumunu eğitim, sağlık ve barınma hizmetlerine erişim, kurumsal işleyiş, ekonomik koşullar ve mekânsal yerleşim biçimleri üzerinden incelemektedir. Kentte yaşamak, göçmenler için çoğu durumda eşit ve kesintisiz bir hak kullanımına karşılık gelmemektedir. Eğitim alanında karşılaşılan yapısal uyum sorunları, sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sınırlılıklar ve barınma alanındaki güvencesizlikler, bu farklılaşmanın temel görünümlerini oluşturur. Bu deneyimler, yurttaşlığın eşitlik vaadi ile gündelik yaşamda karşılaşılan pratikler arasındaki mesafeyi görünür kılar. Bu çalışma, göçmenlik deneyimi üzerinden kent yurttaşlığının sınırlarını tartışmakta ve hakların hangi koşullar altında kullanılabildiğine odaklanmaktadır. Sonuç olarak kapsayıcı bir kent yurttaşlığı yaklaşımı, hakların tanımlanmasının yanı sıra bu hakların fiilen kullanılmasını mümkün kılan kurumsal, ekonomik ve mekânsal düzenlemeleri de içermelidir. Bu çerçevede çalışma, kentte eşitlik tartışmalarını erişim ilişkileri üzerinden yeniden düşünmeye katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• göçmenlik
• kent yurttaşlığı
• sosyal haklara erişim
• kentsel eşitsizlik

Urban Cıtızenshıp For Mıgrants: The Lımıts Of Access To Socıal Rıghts

Öz

This study aims to reexamine the concept of urban citizenship through the lens of migrants’ access to social rights. As a space where diverse social groups coexist and form relationships, the city produces distinct differences in the distribution and exercise of rights. In this context, citizenship is not merely a legal status; it is a social process shaped by relationships of access to rights, participation, and belonging within the city. This study examines the position of migrants in the city through their access to education, health, and housing services, institutional processes, economic conditions, and spatial settlement patterns. Living in the city does not, in most cases, equate to equal and uninterrupted access to rights for migrants. Structural integration challenges in education, limitations in accessing healthcare services, and precarious housing conditions constitute the core manifestations of this disparity. These experiences highlight the gap between the promise of equality inherent in citizenship and the practices encountered in daily life. This study discusses the boundaries of urban citizenship through the lens of the migrant experience and focuses on the conditions under which rights can be exercised. Consequently, an inclusive approach to urban citizenship must encompass not only the definition of rights but also the institutional, economic, and spatial arrangements that make the actual exercise of these rights possible. Within this framework, the study contributes to rethinking discussions of equality in the city through the lens of access relations.

Anahtar Kelimeler

• migration
• urban citizenship
• access to social rights
• urban inequality

Kaynakça

1. Agamben, G. (2005). State of exception. University of Chicago Press.
2. Ahmed, A. M., & Hammarstedt, M. (2008). Discrimination in the rental housing market: A field experiment on the internet. Journal of Urban Economics, 64(2), 362–372.
3. Arendt, H. (2018). İnsanlık durumu (B. S. Şener, Çev.). İletişim Yayınları.
4. Aristoteles. (2004). Politika (M. Tunçay, Çev.). Remzi Kitabevi.
5. Baiocchi, G., & Ganuza, E. (2014). Participatory budgeting as if emancipation mattered. Politics & Society, 42(1), 29–50. https://doi.org/10.1177/0032329213512978
6. Balibar, E. (2007). We, the people of Europe? Reflections on transnational citizenship. Princeton University Press.
7. Bauböck, R. (2003). Reinventing urban citizenship. Citizenship Studies, 7(2), 139–160.
8. Berry, M., Garcia-Blanco, I., & Moore, K. (2016). Press coverage of the refugee and migrant crisis in the EU: A content analysis of five European countries. United Nations High Commissioner for Refugees.

9. Bloch, M. (2005). Feodal toplum (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi.
10. Bolt, G., Özüekren, A. S., & Phillips, D. (2010). Linking integration and residential segregation. Journal of Ethnic and Migration Studies, 36(2), 169–186.
11. Candan, A. B., ve Özkan, S. (2013). Kent hakkı ve kentsel dönüşüm süreçlerinde muhalefet pratikleri: İstanbul örneği. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 16(2), 45-78.
12. Castles, S., de Haas, H., & Miller, M. J. (2014). The age of migration (5th ed.). Guilford Press.
13. Crul, M., & Schneider, J. (2010). Comparative integration context theory. Ethnic and Racial Studies, 33(7), 124–146.
14. De Souza, M. L. (2010). Which right to the city? In defence of the right to the city as the right to radical transformation. City, 14(3), 315-333.
15. Durkheim, E. (2006). Toplumsal işbölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). Cem Yayınevi.
16. Emin, M. N. (2016). Türkiye’deki Suriyeli çocukların eğitimi: Temel sorunlar ve çözüm önerileri. SETA Yayınları.
17. Enlil, Z. (2011). Kentsel dönüşümün sosyal boyutu ve İstanbul örneği. TMMOB Şehir Plancıları Odası Yayınları.
18. Erdoğan, M. M. (2020). Suriyeliler barometresi 2020. Orion Kitabevi.
19. Fenster, T. (2005). The right to the city and gendered everyday life. City, 9(2), 217–231. https://doi.org/10.1080/13604810500197036
20. Fix, M., & Passel, J. S. (2002). The scope and impact of welfare reform’s immigrant provisions. Urban Institute.
21. Foucault, M. (2000). Özne ve iktidar (I. Ergüden & O. Akınhay, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
22. Garcia-Subirats, I., et al. (2014). Access to healthcare for immigrants in Spain. International Journal for Equity in Health, 13(1), 1–12.
23. Garnsey, P., & Saller, R. (2002). The Roman Empire: Economy, society and culture. University of California Press.
24. Hamann, U., & El-Kayed, N. (2018). Refugees’ access to housing in Germany: Local processes of exclusion and inclusion. Social Inclusion, 6(1), 134–144.
25. Heath, A., Rothon, C., & Kilpi, E. (2013). The second generation in Western Europe. Annual Review of Sociology, 39, 23–42.
26. Helsper, E. (2021). The digital disconnect: The social causes and consequences of digital inequalities. Sage.
27. Hobbes, T. (2012). Leviathan (S. Lim, Ed.). Yapı Kredi Yayınları.
28. Holston, J. (2008). Insurgent citizenship: Disjunctions of democracy and modernity in Brazil. Princeton University Press.
29. Isin, E. F. (2008). Acts of citizenship. Zed Books.
30. İçduygu, A., & Şimşek, D. (2016). Syrian refugees in Turkey: Towards integration policies. Turkish Studies, 17(1), 59–75.
31. Keyder, C. (2006). Değişen kent, değişen yurttaşlık: Neoliberal küreselleşme sürecinde İstanbul. Toplum ve Bilim, (105), 62-81.
32. Lefebvre, H. (1996). Writings on cities (E. Kofman & E. Lebas, Çev.). Blackwell.
33. Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık.
34. Lipsky, M. (2010). Street-level bureaucracy: Dilemmas of the individual in public services (30th ed.). Russell Sage Foundation.
35. Locke, J. (2010). Yönetim üzerine ikinci inceleme (M. Sencer, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
36. Low, S. (2016). Anthropology of the city: Heritage, power, and everyday life. Routledge.
37. Marshall, T. H. (2006). Citizenship and social class. Pluto Press.
38. Marx, K. (2011). Yahudi sorunu üzerine (S. Belli, Çev.). Sol Yayınları.
39. Mitchell, D. (2003). The right to the city: Social justice and the fight for public space. Guilford Press.
40. Mossberger, K., Tolbert, C. J., & Stansbury, M. (2007). Digital citizenship: The internet, society, and participation. MIT Press.
41. Musterd, S. (2005). Social and ethnic segregation in Europe. Urban Studies, 42(2), 331–348.
42. Oldfield, S. (2002). Local state restructuring and urban local government in post-apartheid South Africa. International Journal of Urban and Regional Research, 26(1), 92–107.
43. Pager, D. (2003). The mark of a criminal record. American Journal of Sociology, 108(5), 937–975.
44. Phillips, D. (2006). Moving towards integration: The housing of asylum seekers and refugees in Britain. Housing Studies, 21(4), 539–553.
45. Portes, A., & Rumbaut, R. G. (2006). Immigrant America. University of California Press.
46. Priebe, S., Sandhu, S., Dias, S., Gaddini, A., Greacen, T., Ioannidis, E., Kluge, U., Krasnik, A., Lamkaddem, M., Lorant, V., Riera, R. P., Sarvary, A., Soares, J. J. F., Stankunas, M., Straßmayr, C., Wahlbeck, K., & Welbel, M. (2011). Mental health care for migrants: A review of barriers and access issues. The Lancet, 378(9804), 585–586.
47. Purcell, M. (2002). Excavating Lefebvre: The right to the city and its urban politics of the inhabitant. GeoJournal, 58(2-3), 99-108.
48. Purcell, M. (2003). Citizenship and the right to the global city: Reimagining the capitalist world order. International Journal of Urban and Regional Research, 27(3), 564–590. https://doi.org/10.1111/1468-2427.00467
49. Rousseau, J.J. (2004). Toplum sözleşmesi (V. Günyol, Çev.). Türkiye İş Bankası Yayınları.
50. Sassen, S. (2001). The global city. Princeton University Press.
51. Sawalha, A. (2010). Reconstructing Beirut: Memory and space in a postwar Arab city. University of Texas Press.
52. Sayad, A. (2004). The suffering of the immigrant. Polity Press.
53. Standing, G. (2011). The precariat: The new dangerous class. Bloomsbury.
54. Sürig, I., & Wilmes, M. (2015). The integration of the European second generation in Germany. Amsterdam University Press.
55. Şengül, H. T. (2009). Kentsel çelişki ve siyaset. İmge Kitabevi.
56. Uysal, A. S. (2012). Mahalle meclisleri ve kentsel katılım: Ankara örneği üzerine bir saha araştırması. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 15(1), 45–78.
57. Vargas, E. D. (2011). Immigration enforcement and mixed-status families: The effects of risk on the usage of public assistance. Social Science & Medicine, 124, 380–389.
58. Wacquant, L. (2008). Urban outcasts. Polity Press.
59. Weber, M. (1993). Sosyoloji yazıları (T. Parla, Çev.). İletişim Yayınları.
60. Wimmer, A. (2013). Ethnic boundary making: Institutions, power, networks. Oxford University Press.
61. Wirth, L. (1938). Urbanism as a way of life. American Journal of Sociology, 44(1), 1–24.
62. Wood, M., Hales, J., Purdon, S., Sejersen, T., & Hayllar, O. (2009). A test for racial discrimination in recruitment practice in British cities. Department for Work and Pensions.
63. Yuval-Davis, N. (2011). The politics of belonging. Sage.