Müslüman Palyatif Bakım Hastalarına Bakım Verenlerin Yas Sürecinde Yapmaktan Kaçındıkları Dini Ve Kültürel Ritüeller

Öz

Amaç: Bu araştırma, palyatif bakım hastalarına bakım verenlerin yas sürecinde yapmaktan kaçındıkları dini, kültürel ritüellerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Bu araştırma, Mayıs-Temmuz 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini bir hastanenin palyatif bakım merkezinde yatan hastalara bakım verenler oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü 286 kişiydi. Bulgular: Bakım verenlere yakınları öldükten sonra yapmaktan kaçındıkları uygulamaları sorduğumuzda; %59.1 makyaj yapmaktan, %61.2 renkli/süslü giyinmek, %74.8 gülmekten, %73.4’ü düğüne/eğlenceye gitmekten, %71.3’ü şarkı söylemekten, %78.7’si dans etmekten/ oynamaktan kaçındıklarını ifade etmişlerdir. Bakım verenlere bu aktiviteleri neden yapmadıklarını sorduğumuzda; %71'i huzursuz hissettiğini, %69.6'sı günah olduğunu ve %75'i de ölene saygısızlıktan kaçındığını belirtmiştir. Sonuçlar ve Öneriler: Araştırma bulgularına göre palyatif bakım hastalarına bakım verenlerin yas süreci döneminde günlük yaşama ait, gıdalara, renk ve giysilere ve kişisel bakıma yönelik kaçınılması gereken dini ve kültürel ritüellere sahip oldukları belirlenmiştir. Toplumların uyguladıkları ritüeller kadar uygulamaktan kaçındıkları dini ve kültürel ritüellerde bulunmaktadır. Halk sağlığı hemşirelerinin yas döneminde aileye destek olması için, yas sürecinin daha sağlıklı geçirebilmesi için ailelerin ve toplumların uyguladıkları ritüeller kadar uygulamaktan kaçındıkları ritüelleri de bilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ölüm Sonrası
• Keder
• Yas süreci
• Yas Sürecinden Kaçınma
• Müslüman

RELIGIOUS AND CULTURAL RITUALS THAT CAREGIVERS OF MUSLIM PALLIATIVE CARE PATIENTS REFRAIN FROM PERFORMING DURING THE GRIEVING PROCESS

Öz

Aim: This study was conducted to determine the religious and cultural rituals that caregivers of palliative care patients refrain from performing during the grieving process. Method: This study was conducted between May-July 2021. The population of the study consisted of caregivers of patients hospitalised in the palliative care centre of a hospital. The sample size was 286 people. Results: When we asked the caregivers about the activities they avoid doing after the death of their relatives; 59.1% stated that they avoid wearing make-up, 61.2% avoid wearing colourful/ornate clothes, 74.8% avoid laughing, 73.4% avoid going to wedding/parties, 71.3% avoid singing, 78.7% avoid dancing/playing. When we asked the caregivers why they did not do these activities; 71% stated that they felt uneasy, 69.6% stated that it was a sin, and 75% stated that they avoided disrespecting the deceased. Conclusions and Suggestions: According to the results of the study, it was determined that caregivers of palliative care patients have religious and cultural rituals that should be avoided during the grieving process regarding daily life, food, colours and clothes and personal care. There are religious and cultural rituals that societies avoid applying as well as the rituals they apply. In order for public health nurses to support the family during the mourning period, they need to know the rituals that families and societies avoid applying as well as the rituals they apply in order to make the grieving process healthier.

Anahtar Kelimeler

• After Death
• Grief
• Mourning Process
• Avoid During Grief Proces
• Muslim

Kaynakça

1. Abu-Raiya, H., & Jamal, H. (2019). The links between religious coping and subjective well-being among Israeli-Muslims who lost a beloved person through death. Death Studies, 45(4), 296-304.
2. Arslan, B. Ş., & Buldukoğlu, K. (2019). Grief support programs implemented to reduce the effects of grief on family/Yasın aile üzerine etkilerini azaltmak için uygulanan yas destek programları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar/Current Approaches in Psychiatry, 11(3), 402-417.
3. Bahar, Z., Beşer, A., Ersin, F., Kıssal, A., & Aydoğdu, N. G. (2012). Traditional and religious death practices in Western Turkey. Asian Nurs Res, 6(3), 107-114.
4. Boss, P. (2018). Loss, Trauma And Resilience: Therapeutic Work With Ambiguous Loss. W.W. Norton & Company.
5. Cain, C. L., Surbone, A., Elk, R., & Kagawa-Singer, M. (2018). Culture and palliative care: preferences, communication, meaning, and mutual decision making. J Pain Symptom Manage, 55(5), 1408-1419.
6. Dikmen, A. (2015). Değişik din ve mezhep müntesiplerinin ölümle gelen sosyal birliktelik algıları ve ölümü içsellerştirme uygulamaları (Diyarbakır örneği). Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi/The Journal of International Social Research, 8(40), 458-465.
7. Hordern, J. (2020). Religion, culture and conscience. Medicine, 48(10), 640-643.
8. Jeffreys, J. S. (2011). Helping Grieving People -When Tears Are Not Enough: A Handbook For Care Providers. New York: Routledge.

9. Keskin, M. (2003). Sarısaltık Ocağına bağlı Aleviler’de ölüm ile ilgili inanç ve ritüeller (Tunceli Karacaköy Örneği). Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(15), 115-130.
10. Kustanti, C. Y., Fang, H. F., Linda Kang, X., Chiou, J. F., Wu, S. C., Yunitri, N., ... & Chou, K. R. (2021). The effectiveness of bereavement support for adult family caregivers in palliative care: A meta‐analysis of randomized controlled trials. Journal of Nursing Scholarship, 53(2), 208-217.
11. Külahçıoğlu, E. (2017). Yas Danışmanlığı. Özgür Erdur-Baker, İdil Aksöz-Efe (Eds.), Yas Danışmanlığı içinde (s. 113-149). Ankara: Anı Yayıncılık.
12. Lichtenthal, W. G., Fadalla, C., Singer, J., Roberts, K. E., Rosa, W. E., Watsula, A., & Prigerson, H. G. (2022). Bereavement in Palliative Care. Handbook of Psychiatry in Palliative Medicine: Psychosocial Care of the Terminally Ill, 249.
13. Okan, İ., Suren, M., Onder, Y., Citil, R., Akay, S., & Demir, T. (2019). An evaluation of the mourning tradition, the “First Feast,” in the context of palliative care: The possibility of incorporating cultural rituals into palliative care. Palliative & Supportive Care, 17(4), 453-458.
14. Özel, Y., & Özkan, B. (2020). Kayıp ve yasa psikososyal yaklaşım. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12(3), 352-367.
15. Puri, B., & Treasaden, I. (2010). Psychiatry: An Evidence- based Text. London: Edward Arnold Publishers.
16. Rashid, S. (2020). Meaning and rituals of death: An insight into selected ethnic and religious communities of Bangladesh. Vietnam Social Sciences, 5(193), 75-92.
17. Shear, M. K. (2012). Grief and mourning gone awry: pathway and course of complicated grief. Dialogues Clin Neurosci, 14(2), 119-128.
18. Silverman, G. S. (2021). Saying kaddish: Meaning-making and continuing bonds in American Jewish mourning ritual. Death Studies, 45(1), 19-28.
19. Townsend, M. C, & Morgan, K. I. (2017). Psychiatric mental health nursing: Concepts of care in evidence-based practice. FA Davis.
20. Vierhout, M., Varenbut, J., Amos, E., Buchman, S., Husain, A., Meuser, J., & Bernstein, M. (2019). Loss of relationship: a qualitative study of families and healthcare providers after patient death and home-based palliative care ends. Annals of Palliative Medicine, 8(2), 13039-13139.
21. Web, 2020. Erişim adresi: https://www.egfl.org.uk/sites/default/files/Facilities/09%20Funeral%20Rites%20across%20Different%20Cultures.pdf Erişim tarihi: 20.06.2022
22. World Health Organization, 2020. Palliative care. Erişim adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/palliative-care Erişim tarihi: 27.01.2024