Kadın Üniversite Öğrencilerinde Cinsel Sağlık Bilgisi ile Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklardan Korunmaya Yönelik Davranışlar Arasındaki İlişki: Kesitsel Bir Çalışma

Öz

Amaç: Bu çalışma, kadın üniversite öğrencilerinde cinsel sağlık bilgisi ile cinse yolla bulaşan hastalıklardan korunmaya yönelik davranışlar arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Bu tanımlayıcı ve kesitsel çalışma, Konya, Türkiye’de bulunan bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 457 kadın üniversite öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, Cinsel Sağlık Bilgi Testi (CSBT) ve Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklardan Korunma Davranışları Ölçeği (CYBH-KDÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 21,32±2,27 yıl olarak bulunmuştur. Ortalama CSBT puanı 27,24±6,98, toplam CYBH-KDÖ puanı ise 80,92±9,65’tir. CSBT toplam puanı ile Bilgi ve Korunma alt boyutu (r=0,272; p<0,001), Tutum alt boyutu (r=0,156; p<0,001) ve CYBH-KDÖ toplam puanı (r=0,269; p<0,001) arasında zayıf ancak istatistiksel olarak anlamlı pozitif ilişkiler saptanmıştır. Cinsel sağlık bilgisi için en sık bildirilen kaynak medya/sosyal medya iken, en çok tercih edilen bilgi kaynağı sağlık profesyonelleriydi. Aile içi cinsel sağlık iletişiminin sınırlı olduğu ve katılımcıların çoğunun üniversite temelli cinsel sağlık ve üreme sağlığı danışmanlık hizmetlerine ihtiyaç duyduğu belirlenmiştir. Sonuç: Kadın üniversite öğrencilerinde cinsel sağlık bilgisi ile cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmaya yönelik davranışlar arasında zayıf ancak anlamlı düzeyde pozitif bir ilişki saptanmıştır. Üniversitelerde güvenilir cinsel sağlık bilgisine erişimin ve mahremiyeti gözeten danışmanlık hizmetlerinin güçlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Cinsel Sağlık
• Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar
• Kadın
• Öğrenciler

Association Between Sexual Health Knowledge and Preventive Behaviors Against Sexually Transmitted Diseases Among Female University Students: A Cross-Sectional Study

Öz

Aim: This study aimed to examine the association between sexual health knowledge and preventive behaviors against sexually transmitted diseases among female university students. Method: This descriptive, cross-sectional study was conducted with 457 female university students at a state university in Konya, Türkiye. Data were collected using the Demographic Information Form, the Sexual Health Knowledge Test (SHKT), and the behavioral scale for protection from sexually transmitted diseases (STD) behavioral scale. Descriptive statistics and Pearson correlation analysis were used for data analysis. Results: The mean age of the participants was 21.32±2.27 years. The mean SHKT score was 27.24±6.98, and the mean total STD behavioral scale score was 80.92±9.65. Weak but statistically significant positive correlations were found between the SHKT total score and the Knowledge and Protection subscale (r=0.272, p<0.001), the Attitude subscale (r=0.156, p<0.001), and the STD behavioral scale total score (r=0.269, p<0.001). Media/social media was the most frequently reported source of sexual health information, whereas health professionals were the most preferred source. Family communication about sexual health was limited, and most participants indicated a need for university-based sexual and reproductive health counseling services. Conclusions: A weak but significant positive association was found between sexual health knowledge and preventive behaviors against sexually transmitted diseases among female university students. Universities should strengthen access to reliable sexual health information and confidential counseling services.

Anahtar Kelimeler

• Sexual Health
• Sexually Transmitted Diseases
• Students
• Women

Etik Beyan

The ethical compliance of the study was approved by the Selçuk University Ethics Committee for Non Interventional Clinical Research on February 1, 2024, under Decision No. 2024/53. Throughout the research process, actions were taken in accordance with the principles of the Helsinki Declaration. Participants were informed that participation in the study was voluntary, that they could withdraw from the study at any time without providing a reason, and that the data collected would be used solely for scientific purposes. All data were analyzed anonymously.

Kaynakça

1. Abdul Hamid Alhassan, R. H., Haggerty, C. L., Fapohunda, A., Affan, N. J., & Anto-Ocrah, M. (2025). Exploring the use of digital educational tools for sexual and reproductive health in sub-Saharan Africa: systematic review. JMIR Public Health and Surveillance, 11, e63309.https://doi.org/10.2196/63309
2. Capraș, R.D., Telecan, T., Crețeanu, R., Crivii, C.B., Badea, A.-F., Cordoș, A.-A., … Micu, C.M. (2025). Knowledge, attitudes, and behaviors regarding sexually transmitted infections among Romanian medical students: A cross-sectional study. Healthcare, 13(10), 1120. https://doi.org/10.3390/healthcare13101120
3. Cassidy, C., Bishop, A., Steenbeek, A., Langille, D., Martin-Misener, R., & Curran, J. (2018). Barriers and enablers to sexual health service use among university students: A qualitative descriptive study using the Theoretical Domains Framework and COM-B model. BMC Health Services Research, 18(1), 581. https://doi.org/10.1186/s12913-018-3379-0
4. Cegolon, L., Bortolotto, M., Bellizzi, S., Cegolon, A., Bubbico, L., Pichierri, G., … Xodo, C. (2022). A survey on knowledge, prevention, and occurrence of sexually transmitted infections among freshmen from four Italian universities. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(2), 897. https://doi.org/10.3390/ijerph19020897
5. Decker, M. J., Zárate, C. G., Atyam, T. V., & Saphir, M. (2023). Improving adolescent perceptions of barriers and facilitators to sexual and reproductive health services through sexual health education. Journal of Adolescent Health, 72(1), 138–146. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2022.09.001
6. Eren Korkmaz, Ö., Mirzamohammadi Jajin, F., Kuşçu, E., Nourazar, A., Ghezelsofla, A., İpteş, E. C., et al. (2026). Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Cinsel Sağlık Bilinci ve Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Konusundaki Farkındalığı: Bilgi ve Davranış Temelli Bir İnceleme. Osmangazi Journal of Medicine, 48(2), 286–297. https://doi.org/10.20515/otd.1760308
7. Evcili, F., & Gölbaşı, Z. (2017). Cinsel Sağlık Bilgi Testi: Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1, 29-33. https://izlik.org/JA85LX82ZA
8. Gonenc, I. M., Alan Dikmen, H., & Golbasi, Z. (2021). The effect of WhatsApp-based and conventional education methods on sexual myths and sexual health knowledge: A comparative intervention study in midwifery students. International Journal of Sexual Health, 33(3), 326–341. doi: 10.1080/19317611.2021.1913688

9. Işık, H. K., Şen Aytekin, M., Kahraman, A., & Öcalan, D. (2023). Ebelik bölümü öğrencilerinin cinsellik ve cinsel sağlıkla ilişkili bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi. Anatolian Journal of Health Research, 4(3), 125-131. https://doi.org/10.29228/anatoljhr.72354
10. Jackson, L., Al-Janabi, H., Roberts, T., & Ross, J. (2021). Exploring young people's preferences for STI screening in the UK: A qualitative study and discrete choice experiment. Social Science & Medicine, 279, 113945. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2021.113945
11. Kılavuz, M., & Yiğit, F. (2023). What do I do to avoid sexually transmitted diseases? A scale development study: Behavioral scale for protection from sexually transmitted diseases. BMC Women’s Health, 23, 504. https://doi.org/10.1186/s12905-023-02658-9.
12. Kömürcü, N., Değirmenci Öz, S., Uysal, N., & Yedek, S. (2023). HPV ve Güvenli Cinsel Yaşam Konusunda Üniversite Gençlerini Bilgilendirmede Akran Eğitimi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 5(1), 55-64. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1171532
13. Kuloğlu, Y. (2023). Üniversite gençliğinde riskli sağlık davranışları (Kırklareli Üniversitesi öğrencileri örneği). International Anatolia Academic Online Journal/Social Science Journal, 9(1), 22–40. https://izlik.org/JA44EJ54MZ
14. Prize, N. B. T., Kanat, S. S., & Wruble, A. C. K. W. (2023). Gaps in sexual health content of healthcare professional curriculum: A systematic review of educational interventions. BMC Medical Education, 23(1), 926. https://doi.org/10.1186/s12909-023-04901-1
15. Reeves, J. M., Zigah, E. Y., Shamrock, O. W., Khan, D., Batten, J., Abu-Ba’are, G. R., Nelson, L. E., & Djiadeu, P. (2024). Exploring facilitators and barriers to STD/STI/HIV self-testing among college students in the United States: A scoping review. Journal of Primary Care & Community Health, 15. https://doi.org/10.1177/21501319241291758.
16. Serhatlıoğlu S. (2025). Analysis of sexual health knowledge and influencing factors in health sciences students: a case study of a private university. J Health Sci,34(1),78‐85. doi:10.34108/eujhs.1560885
17. Şahin, N. S., Memiş, H., Bakırcı, M., & Yalvaç, E. S. (2025). Üniversite öğrencilerinin cinsellik hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi. Bozok Tıp Dergisi, 15(4), 388–395. https://doi.org/10.16919/bozoktip.1629873
18. Şensoy, E. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin cinsel yolla bulaşan hastalıklara ilişkin bilgi düzeyleri. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 9(1), 150–166. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.815545
19. Uyanık, A. (2026). Dijital Ortamda Üniversite Öğrencilerinin Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Hakkında Bilgi Edinme Davranışları: Editöre Mektup. TOGÜ Erbaa Sağlık ve Yönetim Dergisi, 3(1), 1-3. https://izlik.org/JA73TH74HZ
20. Uzdil, N., & Günaydın, S. (2022). Ebelik öğrencilerinde cinsel tutum ve inanışlar üzerinde cinsel utangaçlığın etkisi. Androloji Bülteni, 24(4), 264–272. https://doi.org/10.24898/tandro.2022.03764
21. World Health Organization. (2006). Defining sexual health: Report of a technical consultation on sexual health, 28–31 January 2002, Geneva. World Health Organization.
22. Woodward, N., Buckley, L., Dean, J. A., & Fowler, J. A. (2025). Young people's trust in digital sexual healthcare: A narrative review. International Journal of Sexual Health, 37(1), 81–101. https://doi.org/10.1080/19317611.2024.2439330
23. Yalnız Dilcen, H., Bulut, E., Demir Bozkurt, F., & Dolu, İ. (2023). Cinsel yolla bulaşan hastalıklar bilgi ölçeği türkçe formunun psikometrik özelliklerinin incelenmesi: geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(1), 47–56. https://doi.org/10.5336/healthsci.2022-92933
24. Yıldırım, E. A., & Kızık, T. N. (2025). Human papillomavirus (HPV) awareness and vaccine hesitancy among medical students: A cross-sectional study on knowledge, stigma, and preventive behavior. Turkish Journal of Dermatology, 19(3), 118–125. https://doi.org/10.4274/tjd.galenos.2025.05706