Davranışsal ve ruhsal sağlık göstergeleri kullanılarak oyun bağımlılığı risk düzeyinin makine öğrenmesi tabanlı sınıflandırılması
Öz
Son yıllarda dijitalleşmenin yaygınlaşmasıyla birlikte oyun bağımlılığı, bireylerin sosyal ilişkileri ve akademik yaşamı üzerinde giderek daha belirgin etkiler gösteren bir sorun haline gelmiştir. Bu çalışmada, makine öğrenmesi algoritmalarını kullanarak oyun bağımlılığı risk düzeylerinin tahmin edilmesi ve model performansını etkileyen değişkenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında Karar Ağaçları, K-En Yakın Komşu (KNN), Destek Vektör Makineleri (SVM), Aşırı Gradyan Artırma (XGBoost) ve Çok Katmanlı Yapay Sinir Ağları (MLP) modelleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Veri setindeki sınıfsal dengesizliği gidermek amacıyla SMOTE yöntemi uygulanmış, model karmaşıklığını azaltmak ve ayırt ediciliği artırmak için ise iki aşamalı bir özellik seçimi süreci gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada Rastgele Orman (RF) algoritması ile değişkenlerin önem skorları belirlenmiş, ikinci aşamada ise Çapraz Doğrulama Destekli Yinelemeli Özellik Eleme (RFECV) yöntemi ile en uygun özellik alt kümesi seçilmiştir. Elde edilen bulgular, özellik seçimi sürecinin model performansını olumlu yönde etkilediğini göstermiştir, ancak en kararlı ve yüksek başarının %92,5 doğruluk oranı ile MLP mimarisi tarafından sergilendiğini ortaya koymuştur. MLP mimarisi özelinde devreye alınan erken durdurma (early stopping) stratejisinin aşırı öğrenme (overfitting) riskini azaltarak modelin genelleme performansına katkı sağladığı değerlendirilmektedir. Elde edilen bulgular, kullanılan veri seti kapsamında oyun bağımlılığı risk düzeylerinin makine öğrenmesi yöntemleriyle sınıflandırılabileceğini göstermektedir; ancak modelin klinik karar destek veya erken uyarı amacıyla kullanılabilmesi için farklı veri setleriyle dış doğrulama yapılmasına ve uzman değerlendirmesiyle desteklenen ek çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
- Oyun Bağımlılığı
- Makine Öğrenmesi
- Çok Katmanlı Algılayıcı (MLP)
- Özellik Seçimi
- SMOTE
- Risk Sınıflandırması
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- [1] Ş. Sağıroğlu, H. İ. Bülbül, A. Kılıç, M. Küçükali, Ş. Bayzan ve Y. Samur, Ed., Dijital Oyunlar- 1: Araçlar, Metodolojiler, Uygulamalar ve Öneriler, Ankara, Türkiye: Nobel Akademik Yayıncılık, 2022.
- [2] K. Lindenberg, S. Kindt, and C. Szász-Janocha, “Effectiveness of cognitive behavioral therapy–based in-tervention in preventing gaming disorder and unspecified internet use disorder in adolescents: A cluster ran-domized clinical trial,” JAMA network open, vol. 5, no. 2, p. e2148995, 2022.
- [3] J. Stevenson, R. Harding, S. Ofori, M. B. Wall, and R. Das, “Task-based functional connectivity in internet gaming disorder: A systematic review,” Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, p. 111637, 2026.
- [4] X. Zhou, J. Chen, J. Yao, D. T. Chui, and S.-K. Tang, “Internet gaming disorder, attention deficit hyperac-tivity disorder and learning in adults: a systematic review,” Frontiers in Psychiatry, vol. 16, p. 1735922, 2026.
- [5] C. Marino, N. Canale, A. Vieno, G. Caselli, L. Scacchi, and M. M. Spada, “Social anxiety and Internet gam-ing disorder: The role of motives and metacognitions,” Journal of behavioral addictions, vol. 9, no. 3, pp. 617–628, 2020.
- [6] E. B. Karnadi and S. Pangestu, “Does internet gaming disorder hinder academic performance?,” Jurnal Kajian Bimbingan dan Konseling, vol. 6, no. 1, p. 12, 2024.
- [7] N. S. Hawi, M. Samaha, and M. D. Griffiths, “Internet gaming disorder in Lebanon: Relationships with age, sleep habits, and academic achievement,” Journal of behavioral addictions, vol. 7, no. 1, pp. 70–78, 2018.
- [8] J. Han, Y. Seo, H. Hwang, S. M. Kim, and D. H. Han, “Efficacy of cognitive behavioural therapy for inter-net gaming disorder,” Clin Psychology and Psychoth, vol. 27, no. 2, pp. 203–213, Mar. 2020, doi: 10.1002/cpp.2419.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Memnuniyet ve Optimizasyon, Modelleme ve Simülasyon, Planlama ve Karar Verme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
30 Nisan 2026
Kabul Tarihi
22 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 013