Analysis Of Non-Physical Money From The Endowment Effect Perspective

Öz

A B S T R A C T With the advancement of technology, almost all countries have started to evaluate policies for switching to non-physical currency, especially digital money. As a matter of fact, the application of non-physical (digital) money has been taken further and started to be implemented as a pilot by China, Sweden, Thailand, Ukraine, Uruguay and South Korea. In the age we live in, it seems inevitable that money will sooner or later turn into a non-physical form. In this context, the effect of non-physical money on individuals' spending tendency in the short term reveals its importance. Thus, the study provides insight for policy makers in case a non-physical money application such as digital money is adopted in the future. In this context, the effect of non-physical money on spending behavior was analyzed from a behavioral economic perspective with an experimental study specific to the endowment effect. The experiment applied in the study was carried out entirely on a voluntary basis. Care was taken to protect privacy during the application. All instructions to the participants were communicated clearly and understandably. Participants were made comfortable during the experiment. In addition, it was made possible to establish the internal and external validity required in the experimental study. Any manipulation of participants was prevented. In this context, data were collected in the study by observing the tendency to spend physical money and non-physical money given to a group of 26 subjects. Afterwards, the analysis was carried out by comparing the spending tendencies of both groups. As a result of the study, it was determined that the group with physical money tended to spend less due to the ownership effect compared to the group without physical money. In parallel with the ownership effect, it has been evaluated that the reason why the group with physical money tends to spend it late may be due to the pain of paying money.

Anahtar Kelimeler

• Behavioral economics
• experimental economics
• endowment effect
• Money
• JEL Codes: D09 E07

Analysis of Non-Physical Money From The Endowment Effect Perspective

Öz

Teknolojinin ilerlemesi ile hemen hemen bütün ülkeler dijital para başta olmak üzere fiziksel olmayan para birimine geçilmesine yönelik politikaları değerlendirmeye başlamıştır. Nitekim fiziksel olmayan (dijital) para uygulaması Çin, İsveç, Tayland, Ukrayna, Uruguay ve Güney Kore tarafından daha da ileri götürülerek pilot olarak uygulanmaya başlanmıştır. İçerisinde bulunduğumuz çağda paranın er ya da geç fiziksel olmayan bir hale dönüşmesi kaçınılmaz görünmektedir. Bu kapsamda fiziksel olmayan paranın kısa vadede bireylerin harcama eğilimi üzerindeki etkisinin analiz edilmesi önemini ortaya koymaktadır. Böylelikle çalışma, ileride dijital para gibi fiziksel olmayan bir para uygulaması geçilmesi hâlinde politika yapıcılara öngörü niteliği taşımaktadır. Bu kapsamda çalışmada fiziksel olmayan paranın harcama davranışı üzerindeki etkisi davranışsal iktisadi perspektiften sahiplenme etkisi özelinde bir deneysel çalışma ile analiz edilmiştir. Çalışmada uygulanan deney tamamen gönüllülük esasına dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Uygulama esnasında mahremiyetin korunması hususuna özen gösterilmiştir. Katılımcılara yönelik tüm talimatlar açık ve anlaşılır şekilde tebliğ edilmiştir. Katılımcıların deney esnasında rahat ettirilmeleri sağlanmıştır. Deney kurgulanırken deneklerin verilen teşvik ile ilişkilendirilmesi sağlanmıştır. Ayrıca deneysel çalışmada olması gereken iç ve dış geçerliliğin oluşturulması da mümkün kılınmıştır. Katılımcıların herhangi bir şekilde manipüle edilmesi engellenmiştir. Bu kapsamda çalışmada veriler 26 kişilik bir denek grubuna verilen fiziki para ile fiziksel olmayan paranın harcanma eğilimi gözlenerek toplanmıştır. Sonrasında her iki grubun harcama eğilimi karşılaştırılarak analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda fiziksel paraya sahip olan grubun fiziksel paraya sahip olmayan gruba nispeten sahiplenme etkisinde kalarak daha az harcama eğiliminde olduğu tespit edilmiştir. Sahiplenme etkisine paralel olarak fiziki paraya sahip olan gurubun geç harcama eğiliminde olmasının sebebi para ödemenin acısından da kaynaklanabileceği değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Davranışsal İktisat
• Deneysel İktisat
• Sahiplenme Etkisi
• para
• JEL Kodları: D 09 E 07

Kaynakça

1. Akın, Z., Urhan, B. (2018). Davranışsal oyun teorisi. Eds.: D. Dumludağ, Ö. Gökdemir, L. Neyse, R. Ester, İktisatta Davranışsal Yaklaşımlar, (2nd ed., p. 75-100). İstanbul: İmge Kitabevi.
2. Arlı, M., Nazik, H. (2001). Bilimsel araştırmaya giriş. Ankara: Gazi Kitabevi.
3. Ariely, D. (2013). Akıldışı ama öngörülebilir: Kararlarımızı biçimlendiren gizli kuvvetler. İstanbul: Optimist Yayıncılık.
4. Baç, M. (2007). İktisadi analizin disiplinlerarasi uygulamalarında durum ve öngörüler. Date of Access: 18.02.2023, http://research.sabanciuniv.edu/848/1/BacTUBAmakale.pdf.
5. Basılgan, M. (2013). İktisat ve deneysel yöntem: Deneyler, tartışmalar ve gelecek. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 48, 61-89.
6. Binmore, K. (1999). Why experiment in economics? The Economic Journal, 109(453), 16-24. https://doi.org/10.1111/1468-0297.00399.
7. Cevizli, İ. (2022). Analysis of saving behavior within the framework of prospect theory: An experimental study. Çankırı Karatekin İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(1), 205-228. DOI: 10.18074/ckuiibfd.997256.
8. Cevizli, İ., Bilen, M. (2021). Perceived utility: An experimental study in behavioral economics. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 403-426. DOI: 10.33399/biibfad.912011.

9. Coyle, D. (2010). The soulful science: What economists really do and why it matters. USA: Princenton Universty Press.
10. Demir, Ö. (2013). Akıl ve çıkar: Davranışsal iktisat açisindan rasyonel olmanin rasyonelliği. Bursa: Sentez Yayıncılık.
11. Demir, O., Odabaşı, H. (2022). Merkez Bankası dijital para sisteminin avantaj ve dezavantajları neler olabilir? Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 61, 199-222. DOI: 10.18070/erciyesiibd.981733.
12. Demiröz, D. (2015). İktisat ve psikoloji, iktisat sadece iktisat değildir. Ankara: Efil Yayınevi.
13. Erkuş, H., Gümüş, A. (2019). Blockchain ve kripto paralarin kullanımı üzerine bir değerlendirme. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 41-46. https://doi.org/10.18506/anemon.427976
14. Fidan, M., Dilek, S., Esev, A. (2019). Dünden bugüne paranın tarihi ve Türkiye’de kâğıt para kullanımı. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(18), 141-162. DOI: 10.31834/kilissbd.613107
15. Guala, F. (2005). The methodology of experimental economics. USA: Cambridge University Press.
16. Hertwig, R., Ortmann, A. (2001). Experimental practices in economics: A metodological challenge for psychologists? The Behavioral Sciences, 24(3), 383-403. https://doi.org/10.1017/S0140525X01004149
17. İzgi, Ö. (1978). XI. Yüzyıla kadar Orta Asya Türk Devletleri’nin Çin’le yaptığı ticari münasebetler. Tarih Enstitüsü Dergisi, 9, 87-106.
18. Kahneman, D. (2011). Fast and slow thinking. Allen Lane and Penguin Books, New York.
19. Kahneman, D., Knetsch, J. L., Thaler, R. H. (1990). Experimental tests of the endowment effect and the Coase theorem. Journal of political Economy, 98(6), 1325-1348.
20. Knetsch, J. L. (1990). Derived indifference curves. Simon Fraser University: Working Paper.
21. Levitt, S. D., List, J.A. (2009). Field experiments in economics: The past, the present, and the future. European Economic Review, 53(1), 1-18. https://doi.org/10.1016/j.euroecorev.2008.12.001.
22. Loewenstein, G. (1999), Experimental Economics from the vantage-point of behavioural economics. The Economic Journal, 109(453), 25-34. https://doi.org/10.1111/1468-0297.00400.
23. Loewenstein, G., Kahneman, D. (1991). Explaining the endowment effect. Unpublished manuscript.
24. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Trans. Ed.). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
25. Özyetgin, A. M. (2005), Eski Türklerde Ödeme Araçları: Kâğıt Para Çav’ın Kullanımı Üzerine. Orta Zaman Türk Dili ve Kültürü Üzerine İncelemeler. İstanbul: Ötüken Yayınları.
26. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research and evaluation methods. (M. Bütün and S. B. Demir, Trans. Eds.). Ankara: Pegem Yayıncılık.
27. Paulus, M. P., Frank, L. R. (2003). Ventromedial prefrontal cortex activation is critical for preference judgments. Neuroreport, 14(10), 1311-1315. DOI: 10.1097/01.wnr.0000078543.07662.02
28. Ponting, C. (2008), Dünyanın Yeşil Tarihi. İstanbul: Sabancı Üniversitesi Yayınları.
29. Roth, A. E. (1986). Laboratory experimentation in economics. Economics and Philosophy, 2(2), 245-273. DOI:10.1017/S1478061500002656.
30. Ruben, E., Dumludağ, D. (2018). İktisat ve Psikoloji. Eds.: D. Dumludağ, Ö. Gökdemir, L. Neyse, R. Ester, İktisatta Davranışsal Yaklaşımlar, (2nd ed., p. 33-51). İstanbul: İmge Kitabevi.
31. Saral, A. S. (2018). Labaratuvar deneyleri: Metedolojik bir bakış. Eds.: D. Dumludağ, Ö. Gökdemir, L. Neyse, R. Ester, İktisatta Davranışsal Yaklaşımlar, (2nd ed., p. 341-361). İstanbul: İmge Kitabevi.
32. Smith, V. L. (1976). Experimental Economics: Induced value theory. American Economic Review, 66(2), 274-279. http://www.jstor.org/stable/1817233.
33. Soydal, H. (2010). Yeni ekonomi: Kuantum-Nöroekonomi. Konya: Palet Yayınları.
34. Tiryaki, G. (2016). Para ve finansın dönüşümü. Ankara: Efil Yayınevi.
35. Tompkinson, P., Bethwaite, J. (1995). The ultimatum game: Raising the stakes. Journal of Economic Behavior and Organization, 27(3), 439-451. https://doi.org/10.1016/0167-2681(94)00035.
36. Türe, A., Savaşçın, M. Y. (2002). Anadolu antik takılar. İstanbul: Goldaş Kültür Yayınları.
37. Usta, A. (2018). Paranın serüveni kripto paraların öncesi ve sonrası. Bankalararası Kart Merkezi Yayınları. Date of Access: 21.01.2023, https://fintechistanbul.org/2018/06/12/paranin-seruveni-yayinlandi/
38. Yılmaz, F. (2009). Objektivizm ve rolativizmin ötesi. İstanbul: Paradigma Yayıncılık.