Sabiha Sertel’s Views on Social Work

Yıl 2025, Cilt: 24 Sayı: 4, 1999 - 2020, 30.10.2025

Meral Kuzgun , Melek Halifeoğlu

https://doi.org/10.21547/jss.1577603

Öz

This study aims to analyze the intellectual contributions of Sabiha Sertel, one of the intellectuals of the early Republican period, to the reform of social work practices and child policies. Within the scope of this purpose, Sertel's academic experiences in the United States and her observations in the field contributed significantly to the formation and institutionalization of her modern understanding of social work. The study examines Sertel's social work approach focused on children and poor families in the context of an interdisciplinary perspective and an approach that aims to make individuals productive. The article is based on Sabiha Sertel’s writings published in the magazines Resimli Ay and Hayat, which include her proposals concerning child policies, vocational training, institutionalization based on scientific data, and the strengthening of non-governmental organizations. In this context, the study demonstrates that Sertel’s ideas not only influenced the social policies of her time but also made significant contributions to the development of the field of social work in Turkey. Considering the historical conditions in which she lived, the scientific methods she proposed are particularly noteworthy. These methods include surveys and field studies, graphical data representations, the integration of disadvantaged groups into society, and solution-oriented proposals aimed at social inclusion. The fact that such methods were employed nearly a century ago indicates that Sertel possessed a distinctly scientific approach. In conclusion, the study highlights that Sertel’s comprehensive strategy—comprising the adaptation of international models, the overcoming of cultural barriers, and the inclusion of various segments of society—introduced an innovative perspective to social work practices and child policies in the early Republican period.

Anahtar Kelimeler

Sabiha Sertel , Social Work , Children , Turkey , Family

Sabiha Sertel’in Sosyal Çalışmaya Dair Görüşleri

Öz

Bu çalışma, erken Cumhuriyet dönemi entelektüellerinden olan Sabiha Sertel’in sosyal hizmet uygulamalarının ve çocuk politikalarının ıslahına yönelik geliştirdiği düşünsel katkıları çözümlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç kapsamında Sertel’in Amerika Birleşik Devletleri’ndeki akademik deneyimleri ve sahadaki gözlemleri, onun modern sosyal hizmet anlayışının oluşmasına ve kurumsallaşmasına önemli katkılar sunmuştur. Çalışma, Sertel’in çocuklar ve yoksul aileler odaklı sosyal hizmet yaklaşımını, disiplinler arası bir perspektif ve bireyleri üretken hale getirmeyi hedefleyen yaklaşımı bağlamında ele almaktadır. Makalede, onun çocuk politikaları, mesleki eğitim, bilimsel veriye dayalı kurumsallaşma ve sivil toplum kuruluşlarının güçlendirilmesi konularındaki önerilerini içeren Resimli Ay ve Hayat dergilerindeki yazıları temel alınmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, Sertel'in fikirlerinin sadece döneminin sosyal politikalarını etkilemekle kalmayıp, Türkiye'de sosyal hizmet alanının gelişimine de önemli katkılar sağladığını ortaya koymaktadır. Sertel’in içinde bulunduğu dönemin şartları dikkate alınırsa, öne sürdüğü bilimsel metotlar dikkate değerdir. Bu metotlar arasında anket ve saha çalışmaları, grafikler, dezavantajlı kesimlerin topluma kazandırılması ve buna yönelik çözüm önerileri yer almaktadır. Söz konusu yöntemlerin, nerdeyse yüz yıl öncesinde kullanılıyor olması, düşünürün bilimsel bir yaklaşıma sahip olduğuna işaret eder. Sonuç olarak çalışmada, Sertel’in uluslararası modellerin uyarlanması, kültürel engellerin aşılması ve toplumun farklı kesimlerinin katılımını içeren kapsamlı stratejisinin, erken Cumhuriyet dönemindeki sosyal hizmet uygulamalarına ve çocuk politikalarına yenilikçi bir yaklaşım getirdiği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sabiha Sertel , Sosyal Hizmet , Çocuk , Türkiye , Aile

Kaynakça

• Akdağ, E.& Uçan, M. H. (2020). Sevimli Mecmua adlı çocuk dergisinde çocuğa ve eğitime bakış. Turkish Studies-Educational Sciences,15 (2), 595-609.
• Aykol, H. (2015). Aykırı kadınlar Osmanlı’dan günümüze devrimci kadın portreleri. Ankara: İmge Kitabevi.
• Başcıllar, M. (2020). Sosyal hizmetin önemli bir öncüsü: Mary Ellen Rıchmond. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (39), 151-160.
• Bebel, A. (2019). Kadın ve sosyalizm. (Çev. Sertel, S ve Altınçekiç S.), İstanbul: Yordam Kitabevi.
• Dikmen, B. A. (2016). Sabiha Zekeriya Sertel: Erken Cumhuriyet döneminde kadın, muhalefet ve basın. Kültür ve İletişim Dergisi, 19 (1), 45-70.
• Dikmen, B. A. (2022). Liberal feminizmden sosyalizme Sabiha Sertel’de kadın meselesi ve Türk Kadın Hareketinin Ahvali. Barış Ç. (Haz.). Sabiha Sertel: Hayatı ve entelektüel mirası (s. 77-87). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
• Engels, F. (2021). Ailenin, özel mülkiyetin ve devletin kökeni. (Çev. Özalp E.), İstanbul: Yordam Kitabevi.
• Ergun, M. (1982). II. Meşrutiyet döneminde medreselerin durumu ve ıslah çalışmaları. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakülte Dergisi. (Atatürk’ün 100. Doğum Yılına Armağan). XXX (1-2), 59- 89.
• Haydar, A. (1914). Topkapı fukarayıperver cemiyeti hayriyesi. Kadınlar Dünyası, 1(129).
• Kurnaz, Ş. (2012). Balkan savaşlarında kadınlarımız. İstanbul: Ötüken Yayınları.
• Libal, K. (2012). Transatlantıc connectıons ın the makıng of a socıalıst – femınıst framework for socıal welfare ın Turkey: The legacy of Sabıha Zekeriya Sertel. Affilia: Journal Of Women And Social Work. 27 (3). 328-337.
• Mutlu, C. (2017). Yeni belgeler ışığında Topkapı Fukaraperver Cemiyeti. Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi. 116 (228), 39-50.
• Okay, Y. (2019a). Türkiye’de çocuğa yönelik sosyal hizmet dalının tanıtımında öncü bir isim ve makalesi: Sabiha Sertel ve “içtimâî sa’y-çocuk salahı”. Bartın Üniversitesi Bartın ve yöresi tarih-kültür araştırmaları uygulama ve araştırma merkezi (BAYTAM),6 (1), 64-69.
• Okay, Y. (2019b). Türkiye’de uygulamalı sosyoloji ve sosyal hizmetin tanınması üzerine öncü bir çalışma: Ameli ve içtimaiyyat-içtimai sa’y ve Sabiha Sertel. Bayburt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2(4), 19-32.
• Ottoman, N. D. (2022). Aile sırlarıyla dünyaya açılmak. Barış Ç. (Haz.). Sabiha Sertel: Hayatı ve entelektüel mirası (s. 11-25). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
• Sadullah, N. (1935). Sabiha Zekeriya bize hayatını anlatıyor. Yenigün, No: 135, 09.10.
• Sertel, S. (1987). Roman gibi. İstanbul: Belge Yayınları
• Sertel, Y. (2018). Ardımdaki yıllar. İstanbul: Can Yayınları.
• Shissler, A. H. (2007). “If you ask me” Sabiha Sertel’s advice column, gender equıty and social enginering in the early Turkish Replublic. Journal of Middle East Women’s Studies, 3(2), 1-30.
• Shissler, A. H. (2008). Womanhood is not for sale: Sabiha Sertel against prostıtution and women’s employment. Journal of Middle East Women’s Studies,4(3), 12-30.
• Türk, E. B. (2019). Türk basın tarihinin ilk kadın yüzlerinden: Sabiha Zekeriya Sertel. Karadeniz Araştırmaları Dergisi, (27), 261-278.
• Yanardağ, U. (2021). Sosyal çalışmacı Sabiha Zekeriya Setel’i Aramak. Selçuk Karacıl anısına Armağan yazıları: Sosyal hizmetin tarihi, eğitimi ve farklı ihtiyaç grupları ( s. 15-2). Acar, Y. B ve Çavuşoğlu (Edl). Ankara: Nika Yayınları.
• Zekeriya, S. (1924a). Nereye gidiyoruz? Cemiyetimizi tehdit eden müthiş tehlikelerden haberdar mıyız? İçin için ölen bir millet. Resimli Ay, 1(1).
• Zekeriya, S. (1924b). Satılık çocuk beş yüz lira. Resimli Ay,1(4).
• Zekeriya, S. (1924c). Türkiye’nin en demokratik cemiyeti. Resimli Ay, 1(10).
• Zekeriya, S. (1924d). Dilenciliği nasıl nen edebiliriz?. Resimli Ay, 1(11).
• Zekeriya S. (1926a). Amerika’da içtimai say sahasından neler gördüm. Hayat, 1(4).
• Zekeriya, S. (1926b). Amerika’da içtimaı say sahasında neler gördüm. Hayat,1(2).
• Zekeriya, S. (1927a). Çocuk ıslahı-4. Hayat,1(19).
• Zekeriya, S. (1927b). İçtimai say aileye nasıl tatbik edilir-3. Hayat. 1(7).
• Zekeriya, S. (1928). Şarkla olan rabıtamızı kestik. Resimli Ay, 5 (55).