Özgürlükten Bıkkınlığa: Georg Simmel’in Sosyolojik Perspektifinde Kent ve Duygu İlişkisi

Öz

Mekânsal boyutlarıyla ve içinde var olan toplumsal ilişkilerle her zaman sosyolojinin inceleme konusu olan kentler aynı zamanda içerisinde duygusal deneyimlerin de yoğun bir şekilde tecrübe edildiği mekânlardır. Ancak yapılan çalışmalarda kentin duygusal boyutunun çoğu zaman göz ardı edildiği görülmektedir. Sosyolojide kent ve duygu ilişkisinin kökenleri Simmel’e kadar götürülebilir. Georg Simmel özellikle kent üzerine yaptığı çalışmalarında döneminde rasyonalitenin karşısına konumlanmış ve inceleme alanının dışında tutulmuş duyguları da analizlerine dahil etmiş ve kentli insanın duygusal değişimini incelemiştir. Bu çalışmanın amacı Simmel’in sosyolojisindeki kent ve duygu ilişkisine dair söylemlerin neler olduğunu açığa çıkarmaktır. Bu bağlamda Georg Simmel’in kent ile ilgili metinlerindeki duyguların toplumsal görünümüne dair analizlere yer verilmiştir. Çalışmada Simmel’in kent ile ilgili çalışmalarında özgürlük, bezginlik/bıkkınlık ve kayıtsızlık gibi duyguların ön plana çıktığı görülmektedir. Simmel, kentte bireyin bitmek bilmeyen bir mücadele içerisinde olduğunu; metropolün hızı ve kalabalığı karşısında aşırı uyarılmışlıktan dolayı bezgin ve bıkkın bir tavır sergilediğini belirtir. Günümüzde “tükenmişlik sendromu” olarak da sıklıkla anılan bu duygu durumunu Simmel’e göre modern bireyler kentte sıkça tecrübe etmektedir. Birey kentte karşılaştığı yabancıların yoğunluğuna karşı geliştirdiği kayıtsızlık duygusuyla da bir anlamda kendini korumaya çalışmaktadır. Sonuçta Simmel’e göre kentte bireyler bir yandan bireyselleşmenin getirdiği özgürlük duygusunu tadarken bir yandan da bezgin ve kayıtsız bir ruh hâline bürünmüşlerdir.

Anahtar Kelimeler

• Georg Simmel
• Kent
• Duygular
• Özgürlük
• Bıkkınlık

From Freedom to Boredom: The Relationship between City and Emotion in Georg Simmel’s Sociological Perspective

Öz

Cities, which have always been the subject of sociology with their spatial dimensions and the social relations that exist within them, are also places where emotional experiences are intensely experienced. However, it is seen that the emotional dimension of the city is often ignored in studies. The origins of the relationship between the city and emotion in sociology can be traced back to Simmel. Georg Simmel, especially in his studies on the city, included emotions, which were positioned against rationality and excluded from the field of study in his period, in his analyzes and examined the emotional change of urban people. The aim of this study is to reveal the discourses on the relationship between the city and emotion in Simmel's sociology and to try to reveal his emotional view of the city. In this context, the social appearance of emotions in Georg Simmel's texts on the city is analyzed. In the study, it is seen that emotions such as freedom, boredom, boredom and indifference come to the fore in Simmel's works on the city. Simmel states that the individual in the city is in an endless struggle; he displays a weary and bored attitude due to overstimulation in the face of the speed and crowds of the metropolis. According to Simmel, this emotional state, which is often referred to as “burnout syndrome” today, is frequently experienced by modern individuals in the city. In a sense, the individual tries to protect himself with the feeling of indifference he develops against the density of strangers he encounters in the city. As a result, according to Simmel, while individuals in the city taste the sense of freedom brought about by individualization, they have also become weary and indifferent.

Anahtar Kelimeler

• Georg Simmel
• City
• Emotions
• Freedom
• Boredom

Kaynakça

1. Arlı, A. (2012). Şehir sosyolojisi: 1970 öncesi tartışmalar hakkında bir yeniden değerlendirme. Alver, K. (Ed.). Kent sosyolojisi (s. 183-236). Ankara: Hece Yayınları.
2. Birkan, T. (2009). Sunuş, Bireysellik ve kültür, (Birkan, T. Çev.). İstanbul: Metis Yayınları, 11-27.
3. Burns, A. (2000). Emotion and urban experience: implications for design, Design İssues, 16 (3), 67-79.
4. Cerulo, M., Rafele, A. (2022). Georg Simmel. Cerulo, M., Scribano, a. (Ed.) The emotions in the classics of sociology: A study in social theory, (Ed.) (s. 81-95), New York: Routledge.
5. Cizreli, B., Üstün, A. (2022). Georg Simmel’de duyguların teorik analizi, Sosyoloji Divanı, (19), 69-85.
6. Dirlikyapan, J. Ö. (Ed.). (2011). Georg Simmel: sosyolog, sanatçı, düşünür, Ankara: Doğu Batı Yayınları.
7. Dirlikyapan, J. Ö. (2011). Giriş: “Bilimsel bürokrasinin kibri” karşısında ışıltılı sezgi gücüyle Georg Simmel. Dirlikyapan, J. Ö. (Ed.). Georg Simmel: sosyolog, sanatçı, düşünür, Ankara: Doğu Batı Yayınları.
8. Esgin, A. (2016). Aşina olunanın bilinmezliği: kentin ve kentsel gündelik hayatın sosyolojisi üzerine, Sarı, Ö., Esgin, A. (Ed.). Toplumsal analizler ekseninde- kent fragmanları, Ankara: Pheonix Yayınları.

9. Frisby, D. (2003). Sunuş- Georg Simmel- modernitenin ilk sosyoloğu, (Bora, T., Kalaycı, N. ve Gen, E. Çev.) Modern kültürde çatışma, (s. 9-53). İstanbul: İletişim Yayınları.
10. Frisby, D. (2012). Modernlik fragmanları Simmel, Kracauer ve Benjamin’in eserlerinde modernlik teorileri. (Terzi, A. Çev.)., İstanbul: Metis Yayınları.
11. Giddens, A. (2014). Sosyolojide temel kavramlar, (Esgin, A. Çev.). Ankara: Phoenix Yayınları.
12. Gültekin, M. (2007). Georg Simmel’in düşüncesinde modern toplum ve tüketim kültürü, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (20), 229-245.
13. Keskin, İ., Çelikel, Y. A. (2023). Georg Simmel’in sosyolojik perspektifinde toplumsal tip olarak ‘yoksul’, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (45), 443-466.
14. Mestrovic, S. (1994). Modernitenin ilk sosyologları: Simmel ve Durkheim, Küçük M. (Der.). Modernite versus postmodernite. Ankara: Vadi Yayınları.
15. Öztürk, A. (2022). Mekân-duyu-duygu düzleminde hafıza mekânları: Sinop Cezaevi Müzesi ve Ankara Ulucanlar Cezaevi Müzesi örnekleri, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi.
16. Özyurt, C. (2007). Yirminci yüzyıl sosyolojisinde kentsel yaşam, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10 (18), 111-126.
17. Pyyhtinen, O. (2016). The real as relation: Simmel as a pioneer of relational sociology. Kemple T. ve Pyyhtinen O. (Ed.) The anthem companion to Georg Simmel, (s.101-120). London and New York: Anthem Press.
18. Seyyar, A., Aysoy, M. (2023). George Simmel’in şehir sosyolojisi bağlamında modern topluma yönelik düşünceleri. HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 12 (33), 264-288.
19. Simmel, G. (2000). Metropol ve zihinsel yaşam, Aydoğan, A. (Ed.). Şehir ve cemiyet, İstanbul: İz Yayınları.
20. Simmel, G. (2009). Bireysellik ve kültür, (Birkan, T. Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
21. Simmel, G. (2014). Paranın felsefesi. (Alagon Y. &Aydın Ö. D. Çev.). İstanbul: İthaki Yayınları.
22. Simmel, G. (2015). Modern kültürde çatışma, (Bora, T., Özmakas, U., Kalaycı N., Gen E. Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
23. Taştan, A., Aksoy, M. (2020). Georg Simmel’in sosyolojik ve psikolojik bakış açılarından din ve dindarlık anlayışı, Bilimname, (41), 39-65.
24. Weinstein, D., Weinstein, M. A. (2011). Çatışmanın boyutları: Georg Simmel ve modern yaşam, (Dirlikyapan, J. Ö. Çev. ve Ed.). Georg Simmel: sosyolog, sanatçı, düşünür, Ankara: Doğu Batı Yayınları.
25. Wirth, L. (1925). A bibliograpy of the urban community, Park, R., Burgess, e. W. (Ed.). The city (s.161- 230). Chicago: University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/9780226636641-012
26. Yücedağ, İ. (2023). Durkheim ve Weber’de duygu sosyolojisi, İstanbul: Çizgi Kitabevi.