Nihad Sâmi Banarlı’nın Emin Bayrakdaroğlu Müstearıyla Meydan Mecmuasındaki Yazıları Üzerine Bir Değerlendirme
Öz
Nihad Sâmi Banarlı, aylık Meydan mecmuasında 1965, 1966, 1967 yıllarında Emin Bayrakdaroğlu müstearıyla Türk dilinin meseleleri üzerine yazılar yazmıştır. Bu yazılar, Banarlı’nın 1972’de yayımlanan Türkçenin Sırları kitabında ele aldığı başlıklarla büyük nispette benzeşir. Bazı yazıları doğrudan kitabına almış, bazıları üzerinde başlık dahil değişiklik yapmıştır. Türkçenin özellikle Cumhuriyet’ten sonraki politikalar karşısında maruz kaldığı durumu Atatürk ve İsmet İnönü dönemlerine ayırarak mukayese eder. Atatürk dilde sadeleşme hareketlerini başlatmış ancak dilin çıkmaza girdiğini fark ederek bu hatasından dönmüş, İsmet İnönü ise Atatürk’ün Güneş-Dil Teorisi ile çareler aradığı hatayı sürdürerek Türkçeyi zayıflatmıştır. Bu süreçte Rusya güdümlü Komünizm ve sol ideolojilerin Türk aydınları arasında yayılarak Türkçeye verdiği zarar vurgulanmıştır. Banarlı bu iddiasını Türkiye’de dil meseleleri, politikanın kurbanı olmuştur diyerek desteklemiştir. Meydan mecmuasındaki bu yazılar tasnif edildiğinde merkezde Türkçenin yapısı ve meseleleri durur. Banarlı, sağ-sol ideolojileri karşılaştırırken, kelimede ses-anlam ilişkisini değerlendirirken daima Türkçenin o günkü durumunu öncelemiştir. Dilde sadeleşme hareketlerine karşı çıkmakla beraber o, yaşayan Türkçenin taraftarıdır. Halkın kullandığı tabiî Türkçenin esas alınması gerektiğini düşünür. Bir kelimenin etimolojik yapısı o kelimenin Türkçe olup olmadığı hususunda belirleyici olamaz. Bunun dışında Banarlı’nın Meydan’daki yazılarında biyografisine dair izler, kurduğu, katıldığı cemiyetler, okuduğu kitaplar, ezan ve Bektaşilik hakkındaki düşünceleri gibi pek çok hususla karşılaşmak mümkündür. Bu makalede henüz kitaplaşmamış bu yazılara dikkat çekilmek hedeflenmiş, yazılar tasnif edilerek Banarlı’nın Türkçe karşısındaki son derece güçlü savunmacı ve ikna edici tarafı vurgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
An Evaluation of Emin Bayrakdaroğlu's (Pen Name of Nihad Sâmi Banarlı) Writings in Meydan Magazine
Öz
Nihad Sâmi Banarlı wrote articles on the issues of the Turkish language in the monthly Meydan magazine in 1965, 1966 and 1967 under the pen name Emin Bayrakdaroğlu. These articles are largely similar to the titles discussed by Banarlı in hİS book Türkçenin Sırları, published in 1972.He took some of the articles directly into his book, and made changes to some of them, including the title.She compares the situation that Turkish was exposed to, especially in the face of policies after the Republic, by dividing it into the periods of Atatürk and İsmet İnönü. He compares the situation that Turkish was exposed to, especially in the face of policies after the Republic, by dividing it into the periods of Atatürk and İsmet İnönü.Ataturk initiated the simplification movements in the language, but realized that the language had reached a dead end and reversed his mistake. İsmet İnönü, on the other hand, weakened Turkish by continuing the mistake for which Atatürk sought solutions with the Güneş-Dil Teorisi.In this process, the damage caused to Turkish language by the spread of Russian-controlled Communism and left-wing ideologies among Turkish intellectuals was emphasized. Banarlı supported this claim by saying that language issues in Turkey have become victims of politics. When these articles in Meydan magazine are classified, the structure and issues of Turkish are at the center. While comparing right-left ideologies and evaluating the sound-meaning relationship in words, Banarlı always prioritized the current state of Turkish. Although he opposes the simplification movements in the language, he is a supporter of living Turkish. He thinks that the natural Turkish used by the people should be taken as basis. The etymological structure of a word cannot be a determinant as to whether that word is Turkish or not. Apart from this, it is possible to encounter many issues in Banarlı's writings in Meydan, such as traces of his biography, the societies he founded and joined, the books he read, his thoughts on ezan and Bektashism. This article aims to draw attention to these articles that have not yet been published as a book. The articles were classified and Banarlı's extremely strong defensive and persuasive side towards Turkish was emphasized.
Anahtar Kelimeler
