Beden Eğitimi ve Spor Dersi Öğretim Programlarını Değerlendirmeye Yönelik Yapılan Çalışmaların İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, beden eğitimi ve spor öğretim programları değerlendirmeye yönelik yapılan bilimsel çalışmaları çeşitli yönlerden analiz etmek, yapılan çalışmaların eğilimlerini tespit etmek, sonuç ve öneriler sunmak amaçlanmıştır. Nitel olarak yürütülen ve betimsel içerik analizi yöntemi kullanılan çalışmanın veri kaynağını; beden eğitimi ve spor öğretim programı değerlendirmeye yönelik yayımlanmış makaleler, hazırlanmış lisansüstü tezler ve Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının öğretim programları değerlendirme raporu oluşturmaktadır. Makale araştırmaları için Dergi Park, Google Akademik ve TR Dizin gibi ulusal ve uluslararası veri tabanları ile arama motorları; lisansüstü tezler için Ulusal Tez Merkezi veri tabanı taranmıştır. Tarama sonucu tespit edilen araştırmalar elektronik ortamda kayıt edilmiştir. Çalışma kapsamına, 12 lisansüstü tez, 14 makale ve 1 rapor olmak üzere 27 bilimsel araştırma alınmıştır. Beden eğitimi ve spor öğretim programları değerlendirmeye ilişkin araştırmaların değerlendirilmesi için yayın sınıflama formu düzenlenmiştir. Düzenlenen form alan eğitim uzman görüşüne sunulmuş (n=3) dönütler ile düzenlenen form seçkisiz olarak belirlenen üç araştırma için pilot olarak kullanılmıştır. İki değerlendirmecinin pilot uygulama sonucu ortaya çıkan görüşleri karşılaştırılmış ve ihtiyaç duyulan düzenlemeler yapılarak forma son hâli verilmiştir. Çalışma kapsamındaki araştırmalar içerik analizine tabi tutulmuş ve çalışmaya dahil edilen araştırmalar -1, -2, -3, … şeklinde kodlanmıştır. İçerik analizi işlemi sonucu ortaya çıkan bulgular tablo hâlinde sunulmuştur. Beden eğitimi ve spor öğretim programlarını değerlendirmeye yönelik yapılan çalışmalarda getirilen önerilerin önemli bir bölümünde uygulayıcı konumda olan öğretmenlerin hizmet içi eğitime ihtiyacı olduğu belirtilmiştir. Katılımcıların ağırlıklı olarak öğretmenlerden oluştuğu göz önüne alındığında beklenen önerilerden biridir. Önerilerde öne çıkan diğer bir unsur da öğretim programlarının değiştirilmesi ya da revize edilmesidir.

Anahtar Kelimeler

• Beden Eğitimi
• Spor
• Öğretim Programı

Investigation of Studies on the Evaluation of Physical Education and Sports Curricula

Öz

The aim of this study was to analyze the scientific studies on the evaluation of physical education and sports curricula from various aspects, identify the trends of the studies and present conclusions and suggestions. The data source of the study, which was conducted qualitatively and descriptive content analysis method was used, consisted of articles published on the evaluation of physical education and sports curricula, postgraduate theses and the Curriculum Evaluation Report of the Presidency of the Board of Education. National and international databases and search engines such as Dergi Park, Google Scholar and TR Index were searched for articles; The National Thesis Center database was searched for postgraduate theses. The research identified as a result of the search was recorded electronically. The study included 27 scientific studies, including 12 doctoral theses, 14 articles and 1 report. A publication classification form was prepared for the assessment of research related to the evaluation of physical education and physical education programs. The form was submitted to the field education expert review (n=3) and the form edited with the feedback was used as a pilot for three randomly selected studies. The opinions of two reviewers as a result of the pilot application were compared and the form was finalized by taking the necessary precautions. The studies included in the study were subjected to content analysis and the studies included in the study were coded as -1, -2, -3, … The insights gained as a result of the content analysis process are presented in tables. A significant part of the proposals made in the studies evaluating physical education and sports curricula identified the need for in-service training for teachers in the position of practitioners. Considering that the participants are mainly teachers, this is one of the expected proposals. Another important element of the proposals is the modification or revision of the curricula.

Anahtar Kelimeler

• Physical Education
• Sports
• Curriculum

Kaynakça

1. Alsubaie, M. A. (2016). Curriculum development: Teacher ınvolvement in curriculum development. Journal of Education and Practice, 7(9), 106-107.
2. Aslan, M., Sağlam, M. (2015). Türkiye’de 2005-2014 yılları arasında yapılan program değerlendirme tezlerinin metodolojik açıdan incelenmesi. Üçüncü Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi Bildiri Özeti Kitabı. Adana: Çukurova Üniversitesi.
3. Bharvad, A. J. (2010). Curriculum evaluation. International Research Journal, 1(12), 72-74.
4. Brandon, P. R. (1998). Stakeholder participation for he purpose of helping ensure evaluation validity: Bridging the gap between collaborative and non-collaborative evaluations. American Journal of Evaluation, 19, 325-337.
5. Cartwright, D. P. (1953). Analysis of qualitative material, Festinger L. and Katz D. (Eds). Research methods in the behavioral sciences (p. 421-470). New York: Holt, Rinehart and Winston.
6. Chelimsky, E. (1997). Thoughts for a new evaluation society. Evaluation, 3, 97-118.
7. Cohen, L., Manion, L., Morrison, K. (2007). Research methods in education. (6th Edition). New York: Routledge.
8. Cooksy, L. J., Mark, M. M. (2012). Influences of evaluation quality. American Journal of Evaluation, 33(1), 79-87.

9. Çalık, M., Sözbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri. Eğitim ve Bilim, 39(174), 33-38.
10. Demirel, Ö. (2012). Eğitimde program geliştirme: Kuramdan uygulamaya. Ankara: Pegem Akademi.
11. Erden, M. (1998). Eğitimde program değerlendirme. Ankara: Anı Yayıncılık.
12. Ertürk, S. (1994). Eğitimde program geliştirme. Ankara: Meteksan.
13. European Union Publucation. (2013). Avrupa’daki Okullarda Beden Eğitimi ve Spor. https://data.europa.eu/doi/10.2797/58462 Erişim Tarihi:08.04.2025
14. Fitzpatrick, J. L., Sanders, J. R., Worthen, B. R. (2004). Program evaluation: Alternative a approaches and practical guidelines. New York: Pearson Education.
15. Glesne, C. (2012). Nitel araştırmaya giriş. (Ersoy, A. ve Yalçınoğlu, P. Çev.). Ankara: Anı Yayıncılık.
16. Gökmenoğlu, T. (2014). Geniş açı: Modeller ve yaklaşımlar açısından Türkiye’de program değerlendirme çalışmaları. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Çalışmaları Dergisi, 4(7), 55-70.
17. Gözütok, D. (2006). Program değerlendirme. Gültekin, M. (Ed.), Öğretimde planlama ve değerlendirme (s.175-190). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
18. Güven, B., İleri, S. (2006). Program değerlendirme kavramı ve ilköğretimde program değerlendirme çalışmalarına kuramsal bir bakış. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1-2), 141-163.
19. Karabacak K. (2017). Eğitime ilişkin temel kavramlar. Arslan A. (Ed.). Eğitim bilimine giriş (s. 3-22). Ankara: Nobel Yayınları.
20. Kartallıoğlu, F. (2005). Yeni ilköğretim programlarının uygulandığı pilot okullardaki öğretmenlerin yeni program ve pilot çalışmalar hakkındaki görüşleri. (Yüksek lisans tezi). YÖK Tez Merkezi veri tabanından erişildi. (https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp)
21. Kaya, Z. (1997). Eğitimde program değerlendirme sürecinin temel işlemleri. Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 5, 59-72.
22. Kurt, A., Erdoğan, M. (2015). Content analysis and trends of curriculum evaluation research: 2004-2013. Education and Science, 40(178), 199-224.
23. Yapıcıoglu, D. K., Kara D. A., Sever D. (2016). Türkiye’de program değerlendirme çalışmalarında eğilimler ve sorunlar: Alan uzmanlarının gözüyle. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Çalışmaları Dergisi, 6(12), 91-113.
24. Lavelle, J. M., Donaldson, S. I. (2015). The state of preparing evaluators. New Directions for Evaluation, 145, 39-52.
25. Lune, H., Berg, B. L. (2017). Qualitative research methods for the social sciences. (9th Edition). Essex: Pearson.
26. Miles, M. B., Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. (2nd Edition). California: Sage Publications.
27. MEB. (2020). Öğrenim programlarını değerlendirme raporu. (Bakanlık raporu). MEB Talim ve Terbiye Kurulundan erişildi. (https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_08/24113242_ogretimprogramlari_dr.pdf)
28. Melrose, M. (2006). Exploring paradigms of curriculum evaluation and concepts of quality. Quality in Higher Education, 4(1), 37-43.
29. Oliva, P. F. (2005). Developing the curriculum. Boston: Pearson/Allyn and Bacon.
30. Özdemir, S. M. (2009). Eğitimde program değerlendirme ve Türkiye’de eğitim programlarını değerlendirme çalışmalarının incelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 126-149.
31. Özmen, Ö. (1999). Çağdaş sporda eğitim üçgeni. Ankara: Bağırgan Yayınevi.
32. Senemoğlu, N. (2005) Gelişim ve öğrenme. Ankara: Nobel yayınları.
33. Pehlivan, Z. (1998). Nitelikli beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştirme. I. Spor Kongresi Bildirileri. (s. 7-14) Erzurum.
34. Patton, M. Q. (1997). Utilization-focused evaluation: The new century text (3rd Edition). Thousand Oaks, CA: Sage.
35. Sağlam, M., Yüksel, İ. (2007). Program değerlendirmede meta-analiz ve meta değerlendirme yöntemleri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimleri Dergisi, 18, 175-188.
36. Stobart, G. (2009). Determining validity in national curriculum assessments. Educational Research, 51(2), 161- 179.
37. Stone, P. J., Dunphy, D. C., Smith, M. S. (1966). The general inquirer: A computer approach to content analysis. M.I.T. Press.
38. Stufflebeam, D. L., Shinkfield, A. J. (1985). Systematic evaluation. Boston: Kluwer-Nijhoff.
39. Stufflebeam, D. L. (2000). Foundational models for 21st century program evaluation, Stufflebeam, D. L., Madaus, G, F. and Kellaghan, T. (Ed.) Evaluation models: View points on educational and human services evaluation (p. 33-83). USA: Kluwer academic Publishers.
40. Suri, H., Clarke, D. (2009). Advancements in research systhesis methods: From a methodologically inclusive perspective. Review of Educational Research, 79(1), 395-430.
41. Tekin, M. (2006). Bazı ilköğretim okullarında beden eğitimi dersinin uygulanma düzeyi. (Yüksek lisans tezi). YÖK Tez Merkezi veri tabanından erişildi. (https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp)
42. Varış, F. (1985). Eğitim bilimine giriş. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
43. Varış, F. (1998). Temel kavramlar ve program geliştirmeye sistematik yaklaşım. Hakan, A. (Ed.) Eğitim bilimlerinde yenilikler (s. 3-19). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayınları.
44. Worthen, B. R., Sanders, J. R. (1973). Educational evaluation: Theory and practice. Worthington, OH: Charles A. Jones.
45. Yaylacı, F. (1998). İlköğretim okulları beden eğitimi dersi program ve uygulamalarının değerlendirilmesi. (Doktora tezi). YÖK Tez Merkezi veri tabanından erişildi. (https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp)
46. Yıldırım, A., Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.