Edirne Müzesi’nden Apollon Lykeios Tipi’nde Bir Heykelciğe Ait Parçalar ve Tamamlama Önerisi

Öz

Bu çalışmada Edirne Müzesi’nde korunan ve Lüleburgaz ilçesi, Sarıcaali mahallesi buluntusu baş, gövde, heykel desteği ve kaideden oluşan dört heykelcik parçası ele alınmaktadır. Antik dönemde Lüleburgaz ilçesinde Bergule/Arcadiopolis antik kenti yer almaktadır. Kapsamlı bir bilimsel araştırma yapılmadığı için kente dair bilgilerimiz oldukça kısıtlıdır. Makalenin konusunu oluşturan dört parça birbirine yakın tarihte, aynı kişi tarafından ve aynı yerde bulunmuştur. Bu nedenle sergi salonunda yer alan baş ve gövde parçalarıyla birlikte taş eserler deposunda korunan kaide ve heykel desteği parçanın aynı esere ait olduğu kanıtlanmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda kapsamlı bir Apollon Lykeios ikonografisine değinilmiş ve heykelcik parçalarının birleştiğine dair bir tamamlama önerisinde bulunulmuştur. Söz konusu heykelcik parçaları bilgisayar ortamında birleştirilmiş, eksik kalan kısımları için tamamlama önerisi yapılarak bilimsel literatüre Apollon Lykeios Tipi’nde yeni bir replik kazandırmak amaçlanmıştır. Söz konusu tipin kökeni İÖ 4. yüzyıla ait bronz bir örnek olarak kabul edilmektedir. Günümüze kadar gelen sayısız kopyanın kökeni genellikle Praxiteles’e, onun okulunun çevresine ya da daha yakın ardıllarında aranır. Bununla birlikte ele alınan heykelcik parçaları stil özellikleri ve dönem modasıyla değerlendirilerek tarihlendirilmiştir. Heykelciğin kol ve bacaklarının kontrapost oluşturması, vücudun “S” hareketi Klasik Dönem modasını yansıtsa da vücut detaylarındaki şematik yapı ve işçilik Roma İmparatorluk Dönemi içerisinde İS 1. yüzyılın ikinci yarısı, İS 2. yüzyılın başlarına uygun bir işçilik özellikleri sergilemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Heykel
• Apollon Lykeios
• Edirne Müzesi
• Lüleburgaz
• Roma İmparatorluk Dönemi

Fragments of a Statuette of Apollo Lykeios Type from the Edirne Museum and a Proposal for Completion

Öz

This study focuses on four statuette fragments consisting of a head, body, sculptural support and pedestal found in Sarıcaali neighborhood of Lüleburgaz district and preserved in Edirne Museum. In the ancient period, the ancient city of Bergule/Arcadiopolis was located in Lüleburgaz district. Since no comprehensive scientific research has been conducted, our knowledge about the city is quite limited. The four pieces that constitute the subject of the article were found close to each other, by the same person and in the same place. For this reason, it was tried to prove that the head and body fragments in the exhibition hall, as well as the pedestal and sculptural support preserved in the stone artifacts storage, belong to the same work. At the same time, a comprehensive iconography of Apollo Lykeios is presented and a completion is proposed to show that the statuette fragments are united. The fragments of the statuette in question have been assembled in the computer environment, and a completion proposal has been made for the missing parts, aiming to add a new line in the Apollo Lykeios Type to the scientific literature. The origin of the type in question is accepted as a bronze example from the 4th century BC. The origin of the numerous copies that have survived to the present day is usually traced to Praxiteles, the circle of his school, or his more immediate successors. Nevertheless, the statuette fragments were dated based on their stylistic characteristics and the fashion of the period. Although the contraposition of the arms and legs of the statuette and the “S” movement of the body reflect the Classical Period fashion, the schematic structure and workmanship in the body details exhibit workmanship characteristics suitable for the second half of the 1st century AD and the beginning of the 2nd century AD within the Roman Imperial Period.

Anahtar Kelimeler

• Sculpture
• Apollo Lykeios
• Edirne Museum
• Lüleburgaz
• Roman Imperial Period.

Kaynakça

1. Amelung, W. (1903). Die sculpturen des Vaticanischen Museums I. Berlin: De Gruyter.
2. Andreae, B. (1995). Museo Chiaramonti. bildkatalog der skulpturen des Vatikanischen Museums I. Berlin: De Gruyter.
3. BMC Attica. A catalogue of the Greek coins in British Museum. Attice, Megaris, Aigina. Barclay V. Head, D.C.L., Ph.D. (Ed.). London: Printed By Order Op The Trustees, 1888.
4. BMC Central Greece. A catalogue of the Greek coins in British Museum. Central Greece (Locris, Phocis, Boeotia and Euboea). Barclay, V. Head, M.R.A.S, (Ed.) London: Printed By Order Op The Trustees, 1884.
5. BMC Liydia. A catalogue of the Greek coins in British Museum. Liydia. Barclay, V. Head, D.C.L., Ph.D. (Ed.) London: Printed By Order Op The Trustees, 1901.
6. Bieber, M. (1961). The sculpture of the hellenistic age 2. New York: Columbia University Press.
7. Boardman, J. (1981). Kolonien und handel der Griechen. München: Verlag C. H. Beck.
8. Boardman, J. (2013). Yunan heykeli: Klasik dönem. (Ergin, G. Çev.). (2. Baskı). İstanbul: Homer Kitapevi.

9. Boardman, J. (2014). Yunan heykeli: geç klasik dönem. (Peker, M. Çev.). İstanbul: Homer Kitapevi.
10. Burkert, W. (1997). Euenios der seher von Apollonia und Apollon Lykeios: mythos jenseits der texte. Kernos – 10, 73-81.
11. Cuttle, W. L. (1934). The problem of the Hermes of Olympia. Antiquity, 8 (30), 151–167.
12. Çalık, A. (1997). Roman imperial sculpture from Cilicia. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). University of London-King’s Collage.
13. Erhat, A., (2010). Mitoloji sözlüğü. 17. Basım, İstanbul: Remzi Kitapevi.
14. Delemen, İ. (2005). Haluk Perk Müzesi’ndeki Thrak ve Anadolu atlıları. Dönmez, Ş. (Ed.). TULİYA – I s. 149-176. İstanbul: Haluk Perk Müzesi Yayınları.
15. Filges, A. (1999). Marmorstatuetten aus kleinasien. Zu ikonographie, funktion und produktion antoninischer, severischer und späterer Idealplastik. IstMitt 44. 377-430.
16. Furtwängler, A. (1896). Beschreibung der geschnittenen steine im Antiquarium, Berlin: Verlag Von W. Spemann.
17. Grassinger, D. (2015). Apollo und Bacchus, die bild-schönen jünglinge. Boschung, D. Schäfer, A. ve Bremmer, J. (Ed.). Römische Götterbilder der mittleren und spätenKaiserzeit, Morphomata, Volume: 22. s. 235-258. Paderborn: Wilhelm Fink. Hom. Il. Homeros, Iliad.
18. Işık, F. (1996). Pamfilya ve Anadolu gerçeği. ADALYA No – 1, s. 23-44.
19. İreçek, K. Y. (1990). Belgrad İstanbul Roma askeri yolu. (Balkanlı, A. K. Çev.). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları/1193, Tercüme Eserler Dizisi/81.
20. Jirecek, C. J. (1877). Die heerstrase von Belgrad nach Costantinopel, und die Balkanpaesse. Prag: Verlag Von F. Tempsky.
21. Jones, A. H. M. (1971). The cities of the Eastern Roman provinces. Second Edition. Oxford: Oxford At The Clarendon Press.
22. Karaca, E. (2019). Milattan önce birinci binde Doğu Trakya. İstanbul: Homer Kitapevi.
23. Koçak, M. (2013). Aphrodite am pfeiler. İstanbul: Ege Yayınları.
24. Kreiser, K. (1975). Die ortsnamen der europäischen Türkei nach amtlichen verzeichnissen und kartenwerken. Freiburg: Klaus Schwarz Verlang.
25. Kroll, J. H. (1973). The Eleusis hoard of Athenian imperial coins page XIII and some deposits from the Athenian Agoraz. Hesperia 13. s. 312-333.
26. Kuelzer, A. (2011). “The Byzantine road system in Eastern Thrace: some remarks”, Bakirtzis, C. vd. (Ed.) 4th International symposium on Thracian studies Byzantine Thrace evidence and remains komotini, 18-22 April 2007 Proceedıngs (s. 179-201) Amsterdam: Verlag Adolf M. Hakkert.
27. Külzer, A. (2008). Ostthrakien (Europe), tabula imperii Byzantini 12. Wien: Verlag der Österreichische Akademie der Wissenschaften.
28. LIMC-II, (1984). Lexicon iconographicum mythologiae classicae - II, 1-2.
29. Lucian, Anacharsis, or Athletics, 7. "Anacharsis" the works of Lucian IV. translated by A. M. Harmon. The Loeb Classical Library. 1965. London: Harvard University Press.
30. Mansel, A. M. (1938). Trakya’nın kültür ve tarihi. Edirne ve yöresi eski eserleri sevenler kurumu yayınları, Sayı – 5, İstanbul: Resimli Ay Matbaası.
31. Mansel, A. M. (1940). Trakya hafriyatı, BELLETEN, Cilt-4, Sayı-13, 89-114.
32. Milleker, E. J. (1987). The statue of Apollon Lykeios in Athens. (A dissertation PH.D). The department of fine arts, the faculty of the graduate school of arts and sciences at New York University.
33. Miller, K. (1916), Itineraria Romana: Römische reisewege an der hand der tabula peutingeriana dargestellt. Stuttgart: Verlegt Von Strecker Und Schröder.
34. Mollard-Besques, S. (1972), Catalogue raisonne des figurines et reliefs en terre-cuite Grecs et Romains III, epoques hellenistique et Romaine Grece et Asie Mineure. Paris: Editions des Musées Nationaux.
35. Musée national du Louvre. (1922) Catalogue sommaire des marbres antiques. Paris: Musees Nationaux Pallais du Louvre.
36. Özdemir, E. (2023). Edirne ve çevresinden Hellenistik ve Roma imparatorluk dönemi heykeltraşlık eserleri. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
37. Özgan, R. (1982). Yunan ve Roma devri Tralleis heykeltıraşlığı. (Yayımlanmış Doçentlik Tezi). Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Konya.
38. Özgan, R. (2013). Roma portre sanatı – II. İstanbul: Ege Yayınları.
39. Öztunç, E. Y., Erkoç, S. (2019). Side Müzesi’nde bulunan bir grup mermer Aphrodite heykelciği. Colloquium Anatolicum – 18, s. 123-138.
40. Paribeni, E. (1959). Catalogo delle sculture di Cirene. Roma: L'erma di Bretschneider Publishing.
41. Pensabene, P. (2009). “Canopo” di villaadrıana. Programmi tematici, marmi e officine Nell’arredo statuario. ASAtene, LXXXVII, serie III, 9, Tomo 1. s. 381-424.
42. Pochmarski-Nagele, M. (1984). Zum typus des Apollon Lykeios. Jahreshefte des Österreichischen Archäologischen Institutes in Wien 55, s. 77-105.
43. Roguin, C. F. (1999). Apollon Lykeios dans la tragédie: dieu protecteur, dieu tueur, “dieu de l'initiation”. Kernos – 12. s. 99 – 123.
44. Schröder, S. F. (1999). Romische Bacchusbilder in der Tradition des Apollon Lykeios. Roma: Giorgio Bretschneider Editore.
45. Smith, W. (1820). Greek and Roman Geography. William Smith, LL.D. (Ed.). İn Two Volumes, Vol-I Abacaneum-Hytanis. London: Walton and Maberly Upper Gover Street and Ivy Lane, Paternoster How, John Murray Albemarle Street.
46. SNG Fitzwilliam. (1965), Sylloge nummorum graecorum UK Vol IV, Fitzwilliam Museum, leake and general collections, Part: VI Asia Minör-Phrygia. London: The British Academi.
47. SNG Levante. (1986). Sylloge nummorum graecorum. Switzerland I. Levante- Cilicia. (E. Levante), Berne.
48. SNG France 2 Cilicie. (1993). Sylloge nummorum Graecorum France 2: Cabinet des Médailles: Cilicie. Paris: Bibliothèque Nationale; Numismatica Ars Classica
49. Tafel, T. L. F. (1849), Symbolarum criticarum, geographiam Byzantinam spectantium, partes duae. Abhandlungen der hıstorıschen classe der könıglıch Bayerıschen akademıe der wıssenschaften. Fünften bandes drıtte abtheılung. München: Auf kosten der akademıe. gedruckt ın der J. Georg Weıss'schen buchdruckereı.
50. Tafel G. L. FR., Thomas, G. M. (1856). Urkunden zuh äteren handels - staatsgeschıchte der republık venedıg mıt besonderer bezıehung auf Byzanz und dıe Levante. Vom neunten bıs zum ausgang des fünfzehnten jahrhunderts. Wien: Aus der kaıserlıch-könıglıchen hof- und staatsdruckereı.
51. Tahberer, B. (2004). “Antik Tarsos numismatiğinde Apollo, Lykeios mu, yoksa Patroos mu?”, Uluslararası Türk dünyası inanç merkezleri kongresi bildirileri, 23-27 Eylül 2002 Mersin. (s. 1109 – 1136). Ankara: TÜKSEV Yayınları.
52. Tepebaş, U. (2016), IV. Tarsus Müzesi’ndeki hellenistik - roma dönemi tanrı ve erkek heykelleri, Durugönül, S. (Ed.). Tarsus Müzesi taş eserleri, heykeltıraşlık ve mimari plastik eserler, (s. 57-80). Mersin Üniversitesi Kilikia Arkeolojisini Araştırma Merkezi.
53. Weber, M. (2008). Neues zu den Amazonen von Ephesos. THETİS – 15. Mannheim. s. 1-12.
54. Wissowa, G. (1895). RE II-1, Arkadiopolis 1. Paulys real-encyclopädıe der classıschen altertumswıssenschaft. Dritter halbband (Apollon – Artemis). Stuttgart: J. B. metzlerscher verlag.
55. Wissowa, G. (1897). RE III-1, Bergule. Paulys real-encyclopädıe der classıschen altertumswıssenschaft. Fünfter halbband (Barbarus – Campanus). Stuttgart: J. B. metzlerscher verlag.
56. Wissowa, G. (1927). RE XIII-2 Bergule. Paulys real-encyclopädıe der classıschen altertumswıssenschaft. Sechsundzwonzıgster halbband (Lokroi – Lysimachides). Stuttgart: Alfired druchenmüller verlag.
57. Wissowa, G., Kroll, W., Mittelhaus, K. (1961). RE IXA-1, Virgolae. Paulys real-encyclopädıe der classıschen altertumswıssenschaft. Zweite reihe, siebzehneter halbband (Vindelici – Vulca). Stuttgart: Alfired druchenmüller verlag.