Küresel Bir Sorun Olarak İklim Değişikliği: Haber İçerikleri ve Fotoğrafları Üzerine Karma Bir Analiz

Yıl 2025, Cilt: 24 Sayı: 4, 1785 - 1815, 30.10.2025

Hüseyin Yaşa

https://doi.org/10.21547/jss.1660711

Öz

İklim, insan yaşamının ve canlı ekosisteminin sürdürülebilirliği açısından hayati bir öneme sahiptir. İklim dengesinin bozulması, antropojen (insan kaynaklı) olabileceği gibi aynı zamanda doğal kaynaklı da olabilmektedir. Dolayısıyla iklim değişikliği, yaşamın her alanlarını etkileyen küresel bir sorundur. Bu nedenle bireylerin dengeli, tam, tarafsız ve doğru bir biçimde iklim değişikliğiyle ilgili haberlere ulaşması oldukça önemlidir. İklim gazetecileri, bu süreçte bireylerin iklim değişikliği hakkında bilinçlenmesini ve farkındalık oluşturulması için büyük bir rol üstlenmektedir. Bu bağlamda, gazetecilerin iklim değişikliğiyle ilgili haberleri yalnızca metinsel içeriklerle sınırlı kalmadan, görsel unsurlarla da desteklemesi, konunun okuyuculara daha etkili biçimde aktarılması açısından büyük önem taşımaktadır. Haber metinleri, okuyuculara bilgi sunarken aynı zamanda olayların nedenleri ve sonuçları hakkında sözel bir çerçeve sunmaktadır. Fotoğraflar ise bu metinsel çerçeveyi tamamlayarak görsel bağlam üzerinden duygusal ve bilişsel bir etki oluşturmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, iklim değişikliği sonucunda ortaya çıkan doğal afet haberlerinin metinlerini ve haber fotoğraflarındaki göstergesel ögeleri, okuyuculara aktarılmak istenilen mesajları çözümlemektir. Bu doğrultuda, araştırmada karma bir yaklaşım benimsenerek amaçlı örneklem yöntemiyle seçilen kuraklık, sel, buzulların erimesi, orman yangını ve tayfun felaketine ait 125 haber metni üzerine nicel içerik analizi ve beş farklı haber fotoğrafı nitel göstergebilimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda, haber metinlerinde iklim değişikliğinin büyük oranda olumsuz edişe verici ve korku temelli bir anlatıyla sunulduğu, fotoğrafların ise yıkım ve çaresizlik gibi olumsuz duyguları tetikleyen görsel göstergelerin ön planda olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca içeriklerde ve fotoğraflarda sadece yıkım ve çaresizliği temsil eden anlatılar yerine farkındalık, umut, çözüm odaklı bir çevre ve iklim gazeteciliği pratiklerine yer verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

İklim , İklim değişikliği , İklim Gazeteciliği , Haber , İçerik Analizi , Göstergebilimsel Analiz

Climate Change as a Global Issue: A Mixed Analysis of News Content and Photographs

Öz

Climate is of vital importance for the sustainability of human life and the health of living ecosystems. Climate imbalance can be anthropogenic (human-induced) as well as natural. Therefore, climate change is a global issue that affects all areas of life. For this reason, it is extremely important for individuals to have access to balanced, comprehensive, impartial, and accurate news about climate change. Climate journalists play a major role in this process by raising awareness and promoting understanding of climate change among individuals. In this context, it is of great importance for journalists to support news related to climate change with visual elements, not just textual content, in order to convey the subject to readers more effectively. News texts provide information to readers while also providing a verbal framework about the causes and consequences of events. Photographs complement this textual framework by creating an emotional and cognitive impact through visual context. In this context, the aim of the study is to analyze the texts of news reports on natural disasters resulting from climate change and the symbolic elements in news photographs to determine the messages that are intended to be conveyed to readers. In this direction, a mixed approach was adopted in the research, and 125 news texts related to drought, flood, melting glaciers, forest fires, and typhoons, selected by purposive sampling, were examined using quantitative content analysis, and five different news photographs were examined using qualitative semiotic analysis methods. The results of the study revealed that news texts presented climate change in a largely negative and fear-based narrative, while photographs featured visual signs that triggered negative emotions such as destruction and helplessness. Additionally, it was concluded that instead of narratives that solely represent destruction and helplessness, there should be a focus on awareness, hope, and solution-oriented environmental and climate journalism practices in both the content and photographs.

Anahtar Kelimeler

Climate , Climate Change , Climate Journalism , News , Content Analysis , Semiotics

Kaynakça

• Abram, N. J., Henley, B. J., Sen Gupta, A., Lippmann, T. J. R., Clarke, H., Dowdy, A. J., et al. (2021). Connections of climate change and variability to large and extreme forest fires in southeast Australia. Communications Earth & Environment, 2, 8. https://doi.org/10.1038/s43247-020-00065-8
• Agalo, R., Day, P., Ronoh, L., Otieno, M. (2024). Climate change news reporting in Kenya: Journalists as curators. International Journal of Professional Practice, 12(5), 1-11.
• Ahmed, A., Kashif, M., Mansoor, S. (2024). Exploring journalists’ narratives on challenges to climate journalism in Pakistan. Human Nature Journal of Social Sciences, 5(1), 286-294.
• Akbayır, M., Akbayır, A. (2024). Bir post-truth (hakikat ötesi) açmazı örneği: ‘The Hater’ filminin göstergebilimsel analizi. Etkileşim, (14), 262-288.
• Appenzerler, T., Dimick, R. D. (2004). Dünya alarm veriyor. http://arsiv.ntv.com.tr/news/284965.asp (Erişim tarihi: 5 Mart 2025).
• Araslı, O. (2025). SEO uygulamaları aracılığıyla yayınlanan iklim değişikliği konusundaki haberlerin iklim haberciliği açısından içerik analizi. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, (15), 47-64.
• Arlt, D., Hoppe, I., Wolling, J. (2011). Climate change and media usage: Effects on problem awareness and behavioural intentions. The International Communication Gazette, 73(1-2), 45-63.
• Atmış, E., Tolunay, D., Yıldız, D. (2022). İklim değişikliği ve ormanlar arasındaki ilişkinin medyadaki yeri. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 24(3), 514-529.
• Aziz, A. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma ve yöntem teknikleri. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık.
• Baker, J. M. (2008). Environmental journalism and Utah's National Parks, 1919-1971. Utah: University of Utah.
• Batu, M. ve Öksüz, B. (2023, Mayıs). İklim değişikliğine uyum kampanyaları nasıl yapılmalı? geleceğin iletişim profesyonellerine yönelik nitel bir inceleme. Imccs 1st International Conference on Communication Siences. Sivas, Türkiye.
• Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi. (2022). https://iklim.gov.tr/bm-iklim-degisikligi-cerceve-sozlesmesi-i-33 (Erişim tarihi: 5 Mart 2025).
• Bødker, H., Morris, H. E. (2022). Climate change, journalism, and time: An introduction. In H. Bødker & H. E. Morris (Eds.), Climate change and journalism: Negotiating rifts of time (pp. 1–9). Routledge.
• Boykoff, M. T., Boykoff, J. M. (2007). Climate change and journalistic norms: A case study of US mass-media coverage. Geoforum, 38(6), 1190-1204.
• Brüggemann, M., Engesser, S. (2014). Between consensus and denial: Climate journalists as interpretative community. Science Communication, 36(4), 399-427.
• Brüggemann, M., Engesser, S. (2017). Beyond false balance: How interpretive journalism shapes media coverage of climate change. Global Environmental Change, 42, 58–67.
• Budak, E. (2023). İklim krizi çağında çevre haberciliği. Konya: Literatürk Yayınları.
• Budak, E., & Baloğlu, E. (2025). Medya çevre afetlerini nasıl işliyor: Orman yangınları üzerine bir inceleme. Kronotop İletişim Dergisi, 2(1), 1-22.
• Cengiz, Ö. (2023). Türkiye’de iklim haberciliği: Kuraklık haberleri üzerine bir içerik analizi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 62, 113-132.
• Chadwick, A. (2017). Climate change communication. Oxford Research Encyclopedia of Communication.
• Cottle, S. (2021). Peace and conflict reporting in a world-in-crisis. In K. Orgeret (Ed.), Insights on peace and conflict reporting (pp. 32–49). Routledge.
• Cox, R. (2010). Environmental communication and the public sphere. London: SAGE Publications.
• Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. Ankara: Eğiten Kitap Yayınevi.
• Creswell, J. W., Plano Clark, V. L. (2018). Karma yöntem araştırmaları tasarımı ve yürütülmesi. (Dede, Y. ve Demir, S. B. Çev.). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
• Çelik, P. T., Hepkon, Z. (2022). İklim değişikliği ve medya: Greta Thunberg’in “Yılın İnsanı” seçilmesinin ana akım medyada ele alınışının analizi. Etkileşim, 10, 32-51.
• Çelik, R. Y., Özçınar, M. (2021). Dijital çağa Black Mirror dizisi ile göstergebilimsel bir bakış. Turkish Studies, 16(3), 865-892.
• Çetin, S. (2020). Türkiye’de yeşil düşünce, yeşil siyaset ve çevre iletişimi: Greenpeace ve yeşil parti örnekleri (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü., Ankara.
• Çevre, İklim ve Şehircilik Bakanlığı. (2025). https://iklim.gov.tr/sss/temel-kavramlar (Erişim tarihi: 5 Mart 2025).
• Çoban Keneş, H. (2024). İklim krizinin medyada ele alınışı: Akademik eğilimlerin ve çalışmaların bibliyografik analizi. Kültür ve İletişim, 27(54), 221-257.
• Davulcu, E. (2024). İklim değişikliğinin yapıcı gazetecilik yolu ile aktarımı: Perspective Daily üzerine inceleme. Journal of Academic Social Science Studies, 17(99).
• Demirel, S. D., & Örs, F. (2021). Çevre kirliliği haberlerinin dijital gazetelerde sunumu. The Journal of Social Sciences, 8(53), 97-112.
• Ding, D., Maibach, E. W., Zhao, X., Roser-Renouf, C., Leiserowitz, A. (2011). Support for climate policy and societal action are linked to perceptions about scientific agreement. Nature Climate Change, 1(9), 462-466. https://doi.org/10.1038/nclimate1295
• Ejaz, W., Ittefaq, M., Arif, M. (2024). Understanding influences, misinformation, and fact-checking concerning climate-change journalism in Pakistan. In Journalism and Reporting Synergistic Effects of Climate Change (pp. 168-188). Routledge.
• Flannery, T. (2005). İklimin efendileri. İstanbul: Klan Yayınları.
• Frome, M. (1998). Green ink: An introduction to environmental journalism. USA: University of Utah Press.
• Giddens, A. (2009). The politics of climate change. Cambridge: Polity Press.
• Greene, J. C., Caracelli, V. J. ve Graham, W. F. (1989). Toward a conceptual framework for mixed-method evaluation designs. Educational Evaluation and Policy Analysis, 11(3), 255–274.
• Hansen, A. (2019). Environment, media and communication. New York: Routledge.
• Hassan, M. Ş. (2024). İklim gazeteciliği: Her zamankinden daha acil iklim hikâyeleri yazmak. In E. Güven & İ. Kılınç (Eds.). Yeni Çağda Dönüşen Gazetecilik-Gazetecilikte Yeni Yaklaşımlar içinde (ss. 73-86). İstanbul: Eğitim Yayınevi.
• Imuetinyan, I. C. H., Okocha, D. O., Wang, S. (2024). Climate journalism in Nigeria: Implications and contributions to the sustainability of the climate debate. Jalingo Journal of Social and Management Sciences, 5(3), 1-15.
• IPCC. (2007). Climate change 2007: Synthesis report. https://www.ipcc.ch/report/ar4/syr/ (Erişim tarihi: 5 Mart 2025).
• Kang, Y., Khan, S., Ma, X. (2009). Climate change impacts on crop yield, crop water productivity and food security – A review. Progress in Natural Science, 19, 1665–1674.
• Kefferpütz, R., Bochkarev, D. (2009). Wettlauf um die Arktis: Empfehlungen an die EU. Brüssel: Heinrich Böll Stiftung.
• Kılıç, S., Akbayır, A. (2023). Postmodern bireyin temsili: The Witcher dizi örneği. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, 11, 262-289.
• Loftis, R. L. (2007). Environmental journalism curriculum as an imperative of democracy: A philosophical exploration (Thesis Prepard for the Degree of Master). USA: University of North Texas.
• Mateeva, Z. (2020). Climate change: Human health-related risks and vulnerability—Some global and local (Bulgarian) pictures. In S. Nedkov, G. Zhelezov, & N. Ilieva (Eds.), Smart geography (pp. 75–89). Switzerland: Springer.
• Mısırlı, G., & Temüroğlu, Ş. K. (2025). Birleşik Arap Emirlikleri’nde yaşanan selin iklim haberciliği bağlamında incelenmesi: Bir içerik analizi. Kent Akademisi, 18(3), 1619-1640.
• Newman, N., Fletcher, R., Kalogeropoulos, A., Levy, D. A. L., Nielsen, R. K. (2019). Reuters Institute Digital News Report 2019. Reuters Institute for the Study of Journalism. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/default/files/inline-files/DNR_2019_FINAL.pdf
• Okoliko, D. A., de Wit, M. P. (2023). İklim değişikliği, gazeteciler ve “katılımcılar”: Güney Afrika, Nijerya ve Kenya'dan yansımalar. Gazetecilik Uygulaması, 1, 1-28.
• Ozay, S., Mustafa, S. N. (2022). İklim krizine Türk medyası çerçevesinden bakmak. İnsan ve İnsan, 9(33), 97-112.
• Özgür, D., & Arslan, B. (2025). Anaakım ve alternatif medyada iklim haberlerinin temsili. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(1), 725-746.
• Özkan, Ö. (2019). Hakikat sonrası çağda medyada gerçekler: Maya takvimi söylentisinin medyada sunumu. Selçuk İletişim, 12(1), 64-91.
• Özmen, Ş. Y. (2011). Çevre iletişimi: Çevre haberlerinin yapısal analizi ve okuyucu farkındalığı (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
• Özmen, Ş. Y., Birsen, H., & Birsen, Ö. (2016). “Yavaş hareketi”: çevreden kültüre hayatın her alanında küreselleşmeye başkaldırı. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), 1(2), 38-49.
• Öztürk, O. (2008). Ülkemiz yazılı basında çıkan çevre haberleri ve yüksek öğretimimizdeki çevre habercilik eğitiminin değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Pachauri, R. K., Reisinger, A. (2007). Contribution of Working Groups I, II and III to the 4th assessment report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. IPCC, Geneva, Switzerland.
• Painter, J., Kristiansen, S., Schäfer, M. S. (2018). How ‘digital-born’ media cover climate change in comparison to legacy media: A case study of the COP 21 summit in Paris. Global Environmental Change, 48, 1-10.
• Paterson, M., Grubb, M. (1992). The international politics of climate change. International Affairs (Royal Institute of International Affairs 1944), 68(2), 293–310.
• Pleasant, A., Good, J., Shanahan, J., Cohen, B. (2002). The literature of Environmental communication. Public Understanding of Science, 11(2), 197.
• Rashmi, C. P., Jain, L., Sharma, A. (2024). Cultivating Public Perception and Policy Initiatives: Understanding the Impact of Environmental Journalism through Focus Group Discussions and Secondary Data Analysis. Current World Environment, 19(3), 1456.
• Rhaman, M., Yesmine, T. (2024). Climate journalism education in Bangladesh: Curriculum challenges and ways forward. Journalism Education, 13(2), 52.
• Rıfat, M. (2014). Göstergebilimin ABC’si. İstanbul: Say Yayınları.
• Saussure, F. (1985). Genel dilbilim dersleri (B. Vardar, Çev.). Ankara: Birey ve Toplum.
• Schäfer, M. S., Painter, J. (2020). Climate journalism in a changing media ecosystem: Assessing the production of climate change-related news around the world. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 12(1).
• Shehata, M., Adel, N. (2024). Climate change journalism in Egypt: Roles, challenges, and opportunities. Ecologies of Global Risk Journalism, 301-314.
• Stone, B., Vargo, J., Hbeeb, D. (2012). Managing climate change in cities: Will climate action plans work? Landscape and Urban Planning, 102(3), 263-271.
• Şahin, M. (2020). İklim değişikliği ve bilim gazeteciliği: Avustralya yangınları haberlerinde bilim izi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(2), 1011-1030.
• Şahin, Ü., Üzelgün, M. A. (2016). İklim değişikliği ve medya. İstanbul: İPM.
• Tashakkori, A., Creswell, J. W. (2007). The new era of mixed methods. Journal of Mixed Methods Research, 1(1), 3-7.
• Titus, J. G. (1990). Strategies for adapting to the greenhouse effect. Journal of the American Planning Association, 56(3), 311-323.
• Tos, O. (2024). İletişim ve halkla ilişkiler amaçlı afiş tasarımları: Film afişleri üzerine göstergebilimsel analiz. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(1), 265-298.
• Turğal, L., Küçükerdoğan, B. B. (2023). Bir dezenformasyon aracı olarak yapay zekâ: Bing arama motoru örneğinde iklim değişikliği konulu haber fotoğraflarının incelenmesi. İletişim ve Diplomasi, 11, 57-82.
• Türkeş, M. (2011, Kasım). Dünyada ve Türkiye’de iklim değişikliği, kuraklık ve çölleşme. II. Ulusal Toprak ve Su Kaynakları Kongresi, Ankara, Türkiye.
• Türkeş, M. (2022). İklim diplomasisi ve iklim değişikliğinin ekonomi politiği. Bilim ve Ütopya, 332, 31-45.
• Viera, A. J., & Garrett, J. M. (2005). Understanding interobserver agreement: the kappa statistic. Fam med, 37(5), 360-363.
• Ward, B. (2008). Communicating on climate change: An essential resource for journalists, scientists and educators. Narragansett: Metcalf Institute for Marine & Environmental Reporting, University of Rhode Island.
• White, M. D. ve Marsh, E. E. (2006). Content analysis: a flexible Methodology. Library Trends, 55/1, 22-45.
• Willig, I., Blach-Ørsten, M., Burkal, R. (2024). What is ‘good’ climate journalism? Public perceptions of climate journalism in Denmark. In Journalism and reporting synergistic effects of climate change (pp. 284-303). Routledge.
• Yaşa, H. (2020). Televizyonda sunulan reklam imgelerinde kadın bedeninin metalaştırılması üzerine göstergebilimsel bir analiz. S. Gezgin & H. Çiftçi (Eds.), İletişimde seçme konular 1 içinde (ss. 529-571). Ankara: İksad Yayınevi.
• Yaşa, H. (2022). Çevre(cilik) hareketi olarak sosyal medyada sıfır atık hareketi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (49), 212-230.