The Place of Syrian Migrants in the Labor Market and Their Socio-Economic Status in Turkey

Öz

Migration has both positive and negative effects on local population and on migrants themselves. “Working life relations” and “economic issues”, which are at the center of modern life, have an important place in the social adaptation and integration of migrants. In this study, the issue of “migration” and “immigration” has been evaluated as a multidimensional phenomenon based on the relevant literature. Within the context of the social potential of Syrian refugees along with economic elements, the role of immigrant entrepreneurship in labor markets, and the social adaptation and integration process have been interrogated in the article. According to the findings of long-term and comprehensive research reports, it has been seen that “migration” is a driving factor of social development; especially migration for economic reasons can make significant contributions to the destination countries destination countries for economic reasons. In many countries, international migrant workers constitute an important part of the labor force. Labor migration for employment both within and between countries is becoming increasingly dynamic. International migrant workers make up 4.9% of the global labor force. Inequality in the international migrant worker population persists, both in terms of gender and country of origin. Statistical data show that women migrant workers face more economic and social barriers in the country of origin. The problem of unemployment in labor markets in Türkiye has a historical background. However, with the mass migration of Syrians since 2011, the “unemployment problem” has been debated more and voiced by the actors of the political sphere. In this study, as the data in the relevant literature reveal, it has been determined that the majority of Syrian asylum-seekers in Türkiye are low-income earners; and that various injustices are experienced through their labor; that most of them are involved in unregistered work life; and that furthermore they work in labor-intensive sectors such as ‘textile, construction, and agriculture’.

Anahtar Kelimeler

• Syrian migrants
• migrant entrepreneurship
• socio-economic development
• social cohesion

Türkiye’deki Suriyeli Göçmenlerin İşgücü Piyasasındaki Yeri ve Sosyo-Ekonomik Durumu

Öz

Göçün, göçmenlerle birlikte göç edilen bölgedeki yerel nüfus üzerinde hem olumlu hem de olumsuz birçok etkisi bulunmaktadır. Göçmenlerin sosyal uyum ve entegrasyonunda modern yaşamın merkezinde yer alan “çalışma hayatı ilişkileri” ve “ekonomik konular” önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada ilgili literatürden hareketle çok boyutlu bir olgu olarak “göç” ve “göçmenlik” konusu; ekonomik unsurlarla birlikte Suriyeli sığınmacıların sahip olduğu sosyal potansiyel; işgücü piyasalarında göçmen girişimciliğinin rolü, sosyal uyum ve entegrasyon süreci bağlamında değerlendirilmeye çalışılmıştır. Uzun süreli ve geniş kapsamlı yapılan araştırma raporlarındaki bulgulara göre “göçün” sosyal kalkınmanın itici bir unsuru olduğu; özellikle ekonomik nedenlerle yapılan göçlerin hedef ülkeler için önemli katkılar sağlayabildiği görülmektedir. Birçok ülkede, uluslararası göçmen işçiler, iş gücünün önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Hem ülkeler içinde hem de ülkeler arasında istihdam amaçlı işgücü göçü giderek daha dinamik hale gelmektedir. Küresel iş gücünün % 4,9’u uluslararası göçmen işçilerden oluşmaktadır. Uluslararası göçmen işçi nüfusunda, hem cinsiyetten hem de menşe ülkeden kaynaklı eşitsizlik durumu devam etmektedir. İstatistiki verilerden hareketle, kadın göçmen işçilerin göç edilen ülkede daha fazla ekonomik ve sosyal engelle karşı karşıya olduğu görülmektedir. Türkiye’de emek piyasalarında var olan işsizlik sorununun tarihsel bir geçmişi bulunmaktadır. Ancak 2011 yılından itibaren gerçekleşen Suriyelilerin kitlesel göçüyle birlikte “işsizlik sorunu” daha çok tartışılmaya ve politik alanın aktörleri tarafından dile getirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada ilgili literatürdeki verilerden hareketle, Türkiye’deki Suriyeli sığınmacıların çoğunluğunun dar gelirli olduğu; emekleri üzerinden çeşitli haksızlıkların yaşandığı; büyük bir kısmının kayıt dışı çalışma yaşamında yer aldıkları; ‘tekstil, inşaat, tarım’ gibi emek yoğun sektörlerde çalıştıkları tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Suriyeli göçmenler
• göçmen girişimciliği
• sosyo-ekonomik gelişme
• sosyal uyum

Kaynakça

1. Anadolu Ajansı. (2025). BM: Esed rejiminin devrilmesinin ardından 270 bin Suriyeli mülteci ülkesine döndü. https://www.aa.com.tr/tr/ayrimcilikhatti/ayrimcilik/bm-esed-rejiminin-devrilmesinin-ardindan-270-bin-suriyeli-multeci-ulkesine-dondu-/1823607.
2. Aslan, A. & Köse, Z. (2024). Türk ve Suriyeli gençlerin mesleki eğitim ile iş gücü piyasasına katılımı / The participation of Turkish and Syrian youth ın the labor market through vocational training. Gaziantep Üniversitesi Yayınları.
3. Baldwin-Edwards, M. & A. Schain, M. (1994). ‘The politics of immigration: Introduction’, The Polıtıcs of Immigration in Western Europe, Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315036144.
4. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. J. Richordson (Ed.), In Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (pp. 241–258). Greenwood Press. https://home.iitk.ac.in/~amman/soc748/bourdieu_forms_of_capital.pdf.
5. Cihannüma Dayanışma ve İşbirliği Derneği. (2022). Göç çalıştayı sonuç raporu, Gaziantep. https://www.cihannuma.org/uploads/sayfa-resimleri/goc-calistayi-sonuc-raporu-yayinlandi_33539.pdf
6. Council of the EU. (2025). Syria: EU suspends restrictive measures on key economic sectors. https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/02/24/syria-eu-suspends-restrictive-measures-on-key-economic-sectors/.
7. Eraslan, G. H. (2021). Suriyelilerin Türkiye’ye maliyeti 71 milyar dolar. https://www.aykiri.com.tr/yazarlar/gulcan-havva-eraslan/suriyelilerin-turkiye-ye-maliyeti-71-milyar-dolar/341/.
8. Erdoğan, M. (2023). Suriyeliler barometresi Suriyelilerle uyum içinde yaşamın çerçevesi. Serbest Kitaplar, Ankara. https://www.unhcr.org/tr/media/sb-2022-tr-d1-pdf.

9. Euronews. (2024). Türkiye AB’nin 6 milyar Euro mülteci yardımını nasıl harcadı, AB Sayıştayı’nın eleştirileri neler? https://tr.euronews.com/2024/04/29/turkiye-abnin-6-milyar-euro-multeci-yardimini-nasil-harcadi-ab-sayistayinin-elestirileri-n.
10. Göç İdaresi Başkanlığı. (2025a). Gönüllü güvenli onurlu ve düzenli geri dönüş. https://www.goc.gov.tr/gonullu-geri-donus.
11. Göç İdaresi Başkanlığı. (2025b). Geçici koruma. https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638.
12. Grabowska, I. (2018). ‘Social remittances: Channels of diffusion’, The Impact of Migration on Poland: EU Mobility and Social Change, 2018, pp. 68-89. https://doi.org/10.2307/j.ctv550d7m.8.
13. Harrison, B. & Sum, A. (1979) The Theory of "Dual" or Segmented Labor Markets, Journal of Economic Issues , Sep., 1979, Vol. 13, No. 3, pp. 687-706, Published by: Taylor & Francis, Ltd. https://www.jstor.org/stable/4224841.
14. ICMDP. (2020). Suriyeli yatırımcıların gaziantep ekonomisine etkileri analiz raporu Türkiye’de kalkınmaya duyarlı göç yönetimi politikalarının uygulanmasına destek projesi. https://www.ika.org.tr/assets/upload/dosyalar/suriyeli-yatirimcilarin-gaziantep-ekonomisine-etkileri-analizi-raporu.pdf.
15. ILO. (2021). Global estimates on ınternational migrant workers results and methodology. Cenevre. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@dcomm/@publ/documents/publication/wcms_808935.pdf.
16. ILO. (2022). 2014 yılından bu yana Türkiye’de suriyeli mülteciler. https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---europe/---ro-geneva/---ilo-ankara/documents/publication/wcms_831510.pdf.
17. ILO. (2024a). Oyunun kuralları: Uluslararası Çalışma Örgütü’nün çalışma hayatına ilişkin standartlarına giriş. https://www.ilo.org/sites/default/files/2024-05/oyunun%20kurali.pdf.
18. ILO. (2024b). ILO Global Estimates on International Migrant Workers, International Labour Office, Geneva. DOI: https://researchrepository.ilo.org/esploro/outputs/report/995625051702676.
19. IOM. (2008). World Mıgratıon 2008. Switzerland https://publications.iom.int/system/files/pdf/wmr_1.pdf.
20. IOM. (2020). Göç ve göçmenler: Küresel bakış, 2020 Dünya Göç Raporu. https://publications.iom.int/system/files/pdf/wmr-2020-tu-ch-2.pdf.
21. IOM. (2024). World mıgratıon report 2024. https://publications.iom.int/books/world-migration-report-2024.
22. İletişim Başkanlığı. (2025). Cumhurbaşkanı Erdoğan: “40 yıldır milleti sömüren terör belasından kurtulmaya hiç olmadığımız kadar yakınız”. Türkiye Cumhuriyeti İletişim Başkanlığı. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-erdogan-40-yildir-milleti-somuren-teror-belasindan-kurtulmaya-hic-olmadigimiz-kadar-yakiniz.
23. İNGEV. (2017). Suriyeliler tarafından kurulan şirketler için potansiyel iyileştirme alanları. Sosyal Öneriler Ve Politikalar Kitapçığı. İnsani Gelişme Vakfı. https://ingev.org/raporlar/Suriyeliler_Tarafindan_Kurulan_Sirketler_Icin_Potansiyel_Iyilestirme_Alanlari.pdf.
24. Koçak, O. (2021). How does the sense of closeness to god affect attitudes toward refugees in Turkey? Multiculturalism and Social Contact as Mediators and National Belonging as Moderator. Religions 2021, Vol. 12, Page 568, 12(8), 568. https://doi.org/10.3390/REL12080568.
25. Koçak, O., & Gündüz, R. deme. (2016). Avrupa Birliği göç politikaları ve göçmenlerin sosyal olarak içerilmelerine etkisi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 6(12), 66–91. https://doi.org/10.17828/YALOVASOSBIL.288377.
26. Köse, M., (2025). Suriye’den Türkiye’ye, Türkiye’den Suriye’ye: Geri dönüşün geleceği. Perspektif. 15.12.2024 https://perspektif.eu/2024/12/15/suriyeden-turkiyeye-turkiyeden-suriyeye-geri-donusun-gelecegi/
27. Multeciler.org. (2022). Türkiye’deki Suriyeli sayısı Mart 2022 – Mülteciler ve Sığınmacılar Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği. https://multeciler.org.tr/turkiyedeki-suriyeli-sayisi/.
28. ORSAM. (2015). Suriyeli Sığınmacıların Türkiye’ye Etkileri, Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi, Rapor No: 195. https://www.tesev.org.tr/wp-content/uploads/rapor_Suriyeli_Siginmacilarin_Turkiyeye_Etkileri.pdf.
29. Özcan, N. (2022, March). Göçmen işçilerdeki kayıt dışılık önlenirse işgücü piyasası dengelenir. Dünya Gazetesi. https://www.dunya.com/gundem/gocmen-iscilerdeki-kayit-disilik-onlenirse-isgucu-piyasasi-dengelenir-haberi-646183.
30. TEPAV. (2019). Türkiye’de Suriyeli girişimciliği ve mülteci işletmeleri: Türkiye tecrübesinden nasıl faydalanılabilir? https://www.tepav.org.tr/en/haberler/s/10024.
31. The Economist Intelligence. (2025). Middle East outlook 2025: Prospects for de-escalation and economic diversification. https://www.eiu.com/n/campaigns/middle-east-outlook-2025/.
32. The International Crisis Group. (2018). Türkiye’deki Suriyeli mülteciler: Kentsel gerilimleri azaltmak. Avrupa Raporu No: 248, Brussels. https://www.crisisgroup.org/sites/default/files/248-turkey-s-syrian-refugees-turkish.pdf.
33. TRT. (2025). 273 bin Suriyeli ülkesine geri döndü, https://www.trthaber.com/haber/turkiye/273-bin-suriyeli-ulkesine-geri-dondu-910414.html
34. Tuccio, M & Wahba, J. (2020). Social remittances, GLO discussion paper, No. 609, Global Labor Organization, Essen. https://www.econstor.eu/handle/10419/222445
35. Turan, M. (2022). Suriyelilerin Türkiye ekonomisine katkısı ne oldu? - Al-Monitor: The Pulse of the Middle East. https://www.al-monitor.com/tr/originals/2021/05/how-syrian-refugees-contributed-turkish-economy.
36. TÜİK. (2024) İşgücü istatistikleri, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-Aralik-2024-53524.
37. UNDP. (2017). Climate change, migration and displacement. Report. Ed. S. Opitz Stapleton, R.Nadin, C. Watson and J. Kellett. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/publications/MIgration_Report.pdf.
38. UNDP. (2022). UNDP Türkiye. https://www.tr.undp.org/content/turkey/tr/home.html. womenforwomen.(2025). 5 Facts about what refugee women face. https://womenforwomen.org.uk/blog/5-facts-about-what-refugee-women-face.
39. X. (2022). Gonzalo Vargas Llosa. https://x.com/llosa_gonzalo/status/1889559763869909123.