Contributions of Himmetzade Hüsnü Bey to the History of the Republic with His Military, Economic and Financial Services

Öz

Studies aimed at uncovering historical realities are of great importance for enabling a state or nation to possess a collective memory, ensuring its continuity, and fostering the formation of a shared social consciousness. A common historical awareness allows societies to understand the value of what they possess and provides opportunities to benefit from the knowledge and experiences acquired from the past. In addition to the leading figures who shaped historical processes, individuals who made significant contributions behind the scenes should also be evaluated within their historical context and not forgotten. The aim of this study is to emphasize the importance of bringing such figures to light through historical research and to examine whether new data beyond existing knowledge regarding the military, economic, and financial structures of the period can be obtained through their testimonies. While many individuals in the history of the Republic deserve recognition, this study focuses on Himmetzade Hüsnü Bey (Hüsnü Himmetoğlu). The study examines Hüsnü Bey’s activities in the military, economic, and financial fields, as well as the works he authored based on his experiences in these areas. As a witness to the collapse of an empire and the establishment of a new state, Hüsnü Bey played an active role in the struggle for independence and later contributed to efforts aimed at ensuring Turkey’s economic and financial independence. His works, based on first-hand testimonies of these processes, provide significant contributions to the understanding of historical realities. Based on primary and secondary sources, this qualitative study aims to make an original contribution to the literature.

Anahtar Kelimeler

• Hüsnü Himmetoğlu,
• War of Indepence,
• Republican Period,
• Secret Organisations,
• Economic History

Askeri, İktisadi ve Mali Açıdan Hizmetleriyle Himmetzade Hüsnü Bey’in Cumhuriyet Tarihine Katkıları

Öz

Tarihi gerçekliklerin açığa çıkarılmasına yönelik çalışmalar, bir devlet veya milletin toplumsal hafızaya sahip olması, bu hafızanın sürekliliğinin sağlanması ve toplumda ortak bir bilincin oluşması açısından büyük önem taşımaktadır. Ortak tarih bilinci, toplumun sahip olduğu değerlerin anlaşılmasını sağlamakta ve geçmişten edinilen bilgi ve tecrübelerden yararlanabilme imkânı sunmaktadır. Tarihsel sürece yön veren öncü kişiliklerin yanı sıra, bu sürecin arka planında önemli katkılar sunan kişilerin de tarihsel bağlam içerisinde değerlendirilmesi ve unutulmaması gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, tarih araştırmaları yoluyla arka planda kalan bu tür kişiliklerin gün yüzüne çıkarılmasının önemini vurgulamak ve onların tanıklıkları aracılığıyla dönemin askerî, iktisadi ve mali yapısına ilişkin mevcut bilgilerin ötesinde yeni veriler elde edilip edilemeyeceğini ortaya koymaktır. Cumhuriyet tarihinde anılması gereken pek çok isim bulunmakla birlikte, bu çalışmada Himmetzade Hüsnü Bey (Hüsnü Himmetoğlu) ele alınmıştır. Hüsnü Bey’in askerî, iktisadi ve mali alanlarda yürüttüğü faaliyetler ile bu alanlardaki deneyimlerine dayanarak kaleme aldığı eserler incelenmiştir. Bir imparatorluğun sona erişine ve yeni bir devletin kuruluş sürecine tanıklık eden Hüsnü Bey, bağımsızlık mücadelesinde aktif rol almış; savaş sonrasında ise Türkiye’nin iktisadi ve mali bağımsızlığının sağlanmasına yönelik çalışmalarda bulunmuştur. Söz konusu süreçlere dair birincil tanıklıklara dayanan eserleri, tarihi gerçekliklerin anlaşılmasına önemli katkılar sunmaktadır. Birincil ve ikincil kaynaklara dayalı olarak hazırlanan bu nitel çalışma, literatüre özgün bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hüsnü Himmetoğlu,
• Kurtuluş Savaşı,
• Cumhuriyet Dönemi,
• Gizli Teşkilatlar,
• İktisat Tarihi

Kaynakça

1. Boratav, K. (2015). Türkiye İktisat Tarihi (1908-2009). Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
2. Eğilmez, M. (2011). “Osmanlı’dan Devraldığımız Borçlar”, https://www.mahfiegilmez.com/2011/12/osmanlidan-devraldigimiz-borclar.html, Erişim Tarihi: 10.03.2025).
3. Himmetoğlu, H. (1956-?). İktisadi Kalkınmamız ve Düzeni. Sidney: Nowill Matbaası.
4. Himmetoğlu, H. (1975). Kurtuluş Savaşı’nda İstanbul ve Yardımları Cilt I-II. İstanbul: Ülkü Matbaası.
5. Himmetoğlu, H. (19??). Hüsnü Himmetoğlu’nun Kaleminden İstanbul’un Gizli Teşkilatları 1919-1922. (Yayına Hazırlayan: Rahmi Akbaş), Dorlion Yayınevi, 2024.
6. İlkin, S. (1971). Türkiye Milli İthalat ve İhracat Anonim Şirketi. ODTÜ Gelişme Dergisi, S.2: 199-232.
7. Pamuk, Ş. (2012). Osmanlıdan Cumhuriyete Küreselleşme, İktisat Politikaları ve Büyüme, İstanbul; Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
8. Parasız, İ., & Eroğlu, İ. (2017). Tarihsel Süreçte Türkiye Ekonomisi: Yapısal Dönüşüm ve Politika Uygulamaları, Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.

9. Tanilli, S. (2012). Uygarlık Tarihi, Cumhuriyet Kitapları, 28. Baskı, İstanbul: Yazın Basın Yayın.
10. Tezel, Y. S. (2015). Cumhuriyet Döneminin İktisadi Tarihi (1923-1950), 1. Basım, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
11. Türkiye İktisat Kongresi, İstanbul, 22-27 Kasım 1948.
12. Yenal, O. (2003). Cumhuriyet’in İktisat Tarihi, İstanbul: Homer Kitabevi.
13. https://www.gastearsivi.com/gazete/cumhuriyet/1931-01-31/1, (Erişim Tarihi: 20.03.2025).
14. https://www.gastearsivi.com/gazete/cumhuriyet/1931-02-02/3, (Erişim Tarihi: 20.03.2025).
15. https://kasif.mkutup.gov.tr/OpacArama.aspx?Ara=H%C3%BCsn%C3%BC%20Himmeto%C4%9Flu&DtSrc=0&fld=-1&NvBar=0, (Erişim Tarihi: 27.02.2025).