Between Wanting Death and Being Forced to Live: The Relationship Between Euthanasia and Biopower

Öz

This article aims to problematize the relationship a problematic line on whether euthanasia is a continuation of biopower or a search for autonomy. Modern powers, which Foucault refers to as biopower, also display their power of control and regulation over individuals' bodies and lives, even over death. Biopower's "sustaining life" technologies extend the duration of life and death, while depriving the individual of the right to manage his or her own life and death. In this sense, the right to death ceases to be an autonomous and purely individual decision and falls under the protection of the power. Despite the power's control and regulation of death, the demand and advocacy for euthanasia can be seen as an area of resistance. Euthanasia can be read as the individual's ultimate search for freedom and autonomy over his/her body, life and death. From such a perspective, death makes one question not only the limits of life but also the limits of power. But no matter what, the individual's decision to euthanasia is caught in the normative regulations of the power. Although individuals' demand and advocacy for euthanasia are seen as a challenge to the power, the power often suppresses this rebellion for its own welfare. Biopower forces the individual to live a life she/he does not want, despite her/his wish to die. Thus, in a social order surrounded by norms, where desirable/ideal citizenship and desirable/ideal lives are emphasized, the bodies and lives of individuals are standardized and their deaths are also standardized. A desirable/ideal citizen is expected to live a desirable/ideal life, and also to die a desirable/ideal death. While the individual feels the power in every cell of her/his body and at every moment of her/his life, she/he also feels its presence with her last breath, even on her deathbed. Within to sustaining life and productive understanding of power, death independent of the initiatives of the power is prohibited, and individuals who desire the ban are marginalized. In short, biopower's technologies of control and regulation prevail over individual desires.

Anahtar Kelimeler

• euthanasia
• death
• medicalization of death
• biopower
• biopolitics
• Ideal Citizenship

Ölümü İstemekle Yaşamaya Zorlanmak Arasında: Ötanazi ve Biyoiktidar İlişkisi

Öz

Bu makalede ötanazinin biyoiktidarın devamı mı yoksa özerklik arayışı mı olduğu üzerine sorunsal bir hat kurgulanması amaçlamaktadır. Foucault’nun biyoiktidar olarak bahsettiği modern iktidarlar, bireylerin bedenleri ve yaşamları üzerindeki denetim ve düzenleme gücünü ölüm üzerinde de sergilemektedir. Biyoiktidarın “yaşatma” teknolojileri, yaşam ve ölüm süresini uzatırken bireyin kendi yaşamı ve ölümünü yönetme hakkını elinden almaktadır. Bu anlamda ölüm hakkı, özerk ve salt bir bireysel karar olmaktan çıkıp iktidarın himayesine girmektedir. İktidarın ölüm üzerindeki denetleme ve düzenlemelerine karşın ötanazi talebi ve savunuculuğu ise bir direniş alanı olarak görülebilir. Ötanazi, bireyin bedeni, yaşamı ve ölümü üzerindeki en son özgürlük ve özerklik arayışı olarak okunabilir. Böyle bir perspektiften bakıldığında ölüm yalnızca yaşamın değil, iktidarın sınırını da sorgulatır. Fakat ne olursa olsun bireyin ötanazi kararı, iktidarın normatif düzenlemelerine takılır. Bireylerin ötanazi talebi ve savunuculuğu her ne kadar iktidara bir meydan okuma olarak görülse de iktidar çoğu defa bu başkaldırıyı kendi refahı doğrultusunda bastırır. Biyoiktidar, bireyin ölme isteğine karşın onu istemediği bir hayatı yaşamaya mecbur kılar. Böylece normlarla kuşatılmış, makbul vatandaşlık ve makbul yaşamların öne çıkarıldığı bir toplumsal düzende bireylerin bedenleri ve yaşamları standardize edilirken ölümleri de standardize edilir. Makbul bir vatandaşın makbul yaşam sürmesi beklendiği gibi makbul şekilde de ölmesi beklenir. Birey iktidarı, bedeninin her hücresinde ve yaşamının her anında ensesinde hissetmesi yanında, ölüm döşeğindeyken de onun varlığını son nefesinde hisseder. Yaşatma ve üretkenci iktidar anlayışı içinde iktidarın inisiyatiflerinden bağımsız bir ölüm yasaklanır, yasağı arzulayan bireyler ise marjinalize edilir. Kısacası, biyoiktidarın denetleme ve düzenleme teknolojileri, bireysel isteklere galip gelir.

Anahtar Kelimeler

• ötanazi
• ölüm
• ölümün tıbbileştirilmesi
• biyoiktidar
• biyopolitika
• Makbul Vatandaşlık

Kaynakça

1. Aksoy, M. U. (2016). Kutsal İnsan: Giorgio Agamben’in egemenlik anlatısında kurbansal durum. Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 22, 16-40.
2. Alca, D. ve Malkoç, K. (2023). Foucault ve Agamben’de biyo-politika: Soyuttan somuta güvenlik ve özgürlük. International Social Sciences Studies Journal, 9, 9218-9232.
3. Alvarez, A. (1994). İntihar, kan dökücü tanrı. (4. Baskı). Ankara: Öteki Yayınları.
4. Ariés, P. (2015). Batı’da ölümün tarihi. (I. Gürbüz, Çev.). 1. Baskı. İstanbul: Everest Yayınları.
5. Aristoteles. (1993). Politika. (M. Tunçay, Çev.). 3. Baskı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
6. Bilişli, Y. ve Çakmak, F. (2019). Michel Foucault’nun biyo-iktidar perspektifinden Türkiye’de gazete sağlık haberlerinin analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35, 323-339.
7. Ceylan, Y. (2015). Doktorluktan hekimliğe. İstanbul: İstanbul Tabib Odası Yayını.
8. Critchley, S. (2016). İntihar üzerine notlar. (U. Özmakas, Çev,). 1. Baskı. Ankara: Pharmakon Yayınevi.

9. Cuff, E. C., Sharrock, W. W. ve Francis, D. W. (2015). Sosyolojide perspektifler (2. Baskı). (Ü. Tatlıcan, Çev.). İstanbul: Say Yayınları. (Orijinal çalışma basım tarihi 2006).
10. Foucault, M. (2007). Cinselliğin tarihi. (H. U. Tanrıöver, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
11. Foucault, M. (2015). Toplumu savunmak gerekir - Collége de France dersleri (1975-1976). (Ş. Aktaş, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
12. Gökçe, G. (2017). İyi ölümden kötü ölüme, “istemli” ölümden “istemsiz” hayata; öl[dür]me ve yaşa[t]ma hakkı üzerine. MSGSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (15), 57-91.
13. Gökdağ, K. ve Karadeniz, S. (2021). Tıbbi karantiya almak: Biyopolitika, salgın ve toplum. Journal of Islamic Research, 32 (2). 274-292.
14. Hall, L. A. (2007). Death, power, and the body: A bio-political analysis of death and dying. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, USA: Virginia Polytechnic Institute and State University.
15. Hasta Hakları Yönetmeliği. (1998). Resmî Gazete, 1 Ağustos 1998, Sayı: 23420. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4847&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5.
16. Hill, T. E. (1991). Autonomy and self-respect. (1. Baskı). New York: Cambridge University Press.
17. İnceoğlu, S. (1999). Ölme hakkı (Ötanazi). (1. Baskı). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
18. Kellehear, A. (2012). Ölümün toplumsal tarihi. (T. Kılınç, Çev.). Ankara: Phoenix Yayınevi.
19. Kubiak, A. E. (2015). Assisted dying in the context of biopower. Anthropological Notebooks, 21 (1), 23–35.
20. Lemke, T. (2016). Biyopolitika (3. Baskı). (U. Özmakas, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
21. McDorman, T. F. (2005). Controlling death: Bio-Power and the right-to-die controversy. Communication and Critical/Cultural Studies, 2 (3), 257-279.
22. Minois, G. (2008). İntiharın tarihi: İstemli ölüm karşısında batı toplumu. (N. Acar, Çev,). 1. Baskı. Ankara: Dost Kitabevi.
23. Okumuştan, B. (2024). Ölümün eşiğindeki ikilemler: Ötanazi, yardımlı intihar ve psikiyatri: geleneksel derleme. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi Dergisi, 32 (2), 123-137.
24. Pavelich, A. (2020). Is it possible to be better off dead? An Epicurean analysis of physician-assisted suicide.” Conatus – Journal of Philosophy, 5 (2), 115-132.
25. Platon. (1992). Devlet. (S. Eyüboğlu ve M. A. Cimcoz, Çev.) 7. Baskı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
26. Prado, C. G. (2003). Foucauldian ethics and elective death. Journal of Medical Humanities, 24 (3/4) Winter, 203-211.
27. Protopapadakis, E. D. (2019). The ‘Right to die’ revisited. Bioethics – The sign of a new era içinde (53-65). 6-8 Ekim 2018. N. Macedonia, Skopje: Faculty of Philosophy, Center for integrative bioethics under the Faculty of Philosophy.
28. Rabinow, P. ve Rose, N. (2006). Biopower today. BioSociesties, 1 (2), 195-217.
29. Ryan, A., Morgan, M. & Lyons, A. (2011). The problem with death: Towards a genealogy of euthanasia. R. Busch ve A. Rogerson, (Eds.), Refereed Proceedings of Doing Psychology: Manawatu Doctoral Research Symposium 2011 (s. 43-48). Palmerston North: Massey University.
30. Ryan, A., Morgan, M. & Lyons, A. (2013). Fear of a living death: A foucauldian discourse analysis of chronicity, terminal illness and euthanasia. Fisher, R., Monteith, K., Howard, L. ve Riha, D, (Eds.), Chronicity enquiries: Making sense of chronic illness (1. Baskı, s. 49-58). United Kingdom: Inter-Disciplinary Press.
31. Sağlam, İ. (2017). Doktor yardımlı intihar ve bu konuyu ele alan düzenlemelere bir örnek olarak, “California Hayatı Sonlandırma Seçeneği Yasası”nın değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 23 (3), 559-579.
32. Tsiakiri, L. (2022). Euthanasia: Promoter of autonomy or supporter of biopower?. Conatus - Journal of Philosophy, 7 (1), 123–133.
33. van der Haak, D. (2021). Death anxiety, immortality projects and happiness: A utilitarian argument against the legalization of euthanasia. Conatus – Journal of Philosophy, 6 (1), 159-174.
34. Wolleswinkel-van den Bosch, J. H., Looman, C. W. N., Van Poppel, F. W. A. ve Mackenbach, J. P. (1997). Cause-specific mortality trends in The Netherlands, 1875-1992: A formal analysis of the epidemiologic transition. International Journal of Epidemiology, 26 (4), 772–781.