Tetrapyrgonların Tanımı, İşlevi ve Savunma Stratejisindeki Yeri: Karia’daki Örnekler Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, Kariadaki tetrapyrgonların yalnızca askeri yapılar mı yoksa aynı zamanda yönetsel ve temsili işlevler üstlenen mekânsal odaklar mı olduğu sorusuna yanıt aramaktadır. Literatürde ‘tetrapyrgon’ dört köşe kuleye sahip, merkezi bir iç avlu ya da çekirdek etrafında örgütlenen savunma yapılarıdır. Araştırmada öncelikle, Hekatomnid Dönemi’ne ait karakteristik tetrapyrgonlar kronolojik bir çerçevede değerlendirilmiştir. Maussollos Dönemi ile birlikte başlatılan kapsamlı imar programı dahilinde dağınık yerleşimlerin birleştirilmesi ile yeni kent merkezlerinin oluşturulması hızlandırmıştır. Bu imar programının, savunma mimarisinde bütüncül ve geniş ölçekli çözümleri teşvik ettiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda tetrapyrgonlar, savunma hatlarının stratejik kesişim noktalarına eklenerek hem bağımsız bir kale hem de korunaklı bir iç kale işlevi üstlenmiştir. Bu tetrapyrgonlar stratejik olarak konumlandırılmış, girişleri ek kulelerle güçlendirilmiş ve kaçış kapılarıyla desteklenmiştir. Bu unsurlar, tetrapyrgonların yalnızca pasif savunma yapıları değil, kuşatma koşullarında uzun süreli direnişe olanak tanıyan aktif askeri merkezler olarak tasarlandığını göstermektedir. Bununla birlikte tetrapyrgonların plan tipleri ve inşa teknikleri dönemsel koşullara bağlı olarak çeşitlilik göstermektedir. Bu çeşitlilik yerel yöneticilerin hem güvenlik gereksinimlerini karşılamaya hem de iktidarlarını mekânsal düzeyde görünür kılmaya yönelik bir araç olarak işlev görmüştür. Bu çalışmada bilinen tetrapyrgon örneklerinin yanı sıra, Kuyruklu Kale ve Kodopa gibi literatürde sınırlı biçimde ele alınmış örnekler de değerlendirilmiştir. Bu çalışma, söz konusu yapıların Karia’daki bölgesel savunma ağında yalnızca askeri değil, aynı zamanda yönetsel bir rol de üstlendiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Karia
• Tetrapyrgon
• Diyrgon
• Kale

The Definition, Function, and Role of Tetrapyrgons in Defensive Strategy: A Study of the Examples in Caria

Öz

This study investigates whether tetrapyrgons in Caria functioned solely as military structures or also served as spatial focal points with administrative and representational roles. In the literature, tetrapyrgons are defined as defensive constructions characterized by four corner towers organized around a central courtyard or core. The research primarily evaluates characteristic tetrapyrgons of the Hekatomnid Period within a chronological framework. The comprehensive building program initiated during the reign of Mausollos accelerated the consolidation of dispersed settlements and the formation of new urban centers. It is understood that this construction program encouraged integrated and large-scale approaches in defensive architecture. Within this context, tetrapyrgons were incorporated into strategic junctions of defensive networks, functioning both as independent fortresses and as protected inner citadels. Their strategic placement, the reinforcement of entrances with additional towers, and their support by escape passages reveal their central position within regional defense systems. These features indicate that tetrapyrgons were conceived not merely as passive defensive structures but as active military centers capable of sustaining prolonged resistance under siege conditions. Moreover, the plan layouts, construction techniques, and chronological characteristics of tetrapyrgons display considerable variation. This diversity suggests that these structures functioned as instruments through which local rulers sought to meet security requirements while simultaneously rendering their political authority visible in spatial terms. In addition to well-known examples, less-studied sites such as Kuyruklu Kale and Kodopa are also examined. The findings demonstrate that tetrapyrgons in Caria fulfilled not only military functions within the regional defensive network but also significant administrative roles.

Anahtar Kelimeler

• Caria
• Tetrapyrgon
• Dipyron
• Castle

Kaynakça

1. Akarca, A. (1987). Şehir ve savunması. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları.
2. Bean, G. E. & Cook, J. M. (1955). The Halicarnassus Peninsula. The Annual of the British School at Athens, 50, 85-171.
3. Bean, G. E. & Cook, J. M. (1957). The Carian Coast III. The Annual of the British School at Athens, 52, 58-146.
4. Bean, G. E. (2000). Eskiçağda Menderes’in ötesi (P. Kurtoğlu, Çev.). Arion Yayınevi.
5. Bequignon, Y. (1928). Les pyrgoi de Teos. Revue Archéologique, 28, 185-208.
6. Bresson, A., Brun, P., Descat, R., & Konuk, K. (2005). Un décret honorifique des Kodapeis (Carie du sud). Revue des Études Anciennes, 107, 69-81.
7. Briese-Pedersen, M., & Pedersen, P. (2003). Report of the Turkish-Danish investigations in ancient Halikarnassos (Bodrum) in 2000 and 2001. Anatolia Antiqua, 20(1), 257-272.
8. Büyüközer, A. (2023). Geländemauer, Limen Kleistos ve Hekatomnos Hanedanlığı dönemi liman kentlerinin savunma stratejisine bir bakış. Anadolu/Anatolia, 49, 31-56.

9. Carpenter-Boyd, J., & Boyd, D. (1977). Dragon-House, Euboia, Attika, Karia. American Journal of Archaeology, 81(2), 179-215.
10. Çörtük, U., & Gümüş, Ş. (2019). Pisye-Pladasa Koinonu yüzey araştırması 2018. Anatolia Antiqua, 37(3), 467-492.
11. Çur, M. (2025a). Pedasa Akropolisi dipyrgonu (Bey Kalesi) (Yayımlanmamış doktora tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
12. Çur, M. (2025b). Karia Bölgesinde Maussollos Döneminde Kent Girişlerinde Konumlanan Bağımsız Kuleler Üzerine Bir Değerlendirme, Amisos, Cilt 10, Sayı 19, 302-314.
13. Debord, P. & Varınlıoğlu, E. (2001). Les hautes terres de Carie. Bordeaux.
14. Debord, P. (1994). Le vocabulaire des ouvrages de défense. In P. Debord & R. Descat (Ed.), Fortifications et défense du territoire en Asie Mineure occidentale et méridionale (ss. 53-61). Bordeaux.
15. Diler, A. & Gümüş, Ş. (2023). Preliminary evaluation of the fortification and defence structures of the Lelegian Peninsula in Karia. In A. Diler & S. Özen (Ed.), Fortifications in Western Anatolia (ss. 1-50). Saarbrücken.
16. Diler, A. (2015). Genel hatları ile Lykia ve Karia ilişkileri üzerine bazı notlar. In H. İşkan & F. Işık (Ed.), Kum’dan Kent’e Patara kazılarının 25 yılı (ss. 145-186). Ege Yayınları.
17. Diler, A. (2017). Bir kültür bölgesi olarak KBİD/Kaunos ve Karia kimliğindeki yeri. In A. Diler vd. (Ed.), Basileus: 50. yılında Kaunos/KBİD (ss.136-154). Ankara.
18. Diler, A., Özer, B., Çur, M., Yaman, A. (2015). Pedasa 2013. Kazı Sonuçları Toplantısı, 36(3), 339-360.
19. Ferrara, F. M. (2020a). Basileus e Basileia: Forme e luoghi della regalità macedone. Thiasos Monografie.
20. Ferrara, F. M. (2020b). Il palazzo fortificato. In Fortificazioni e società nel Mediterraneo occidentale (ss. 371-403). Università di Catania.
21. González, C. M. (2021). The Macedonian army as a vehicle for change? (Doctoral dissertation). University College London.
22. Hellström, P. (2007). Labraunda: A guide to the Karian sanctuary of Zeus Labraundos. Ege Yayınları.
23. Henry, C. O. (2010). Karia, Karialılar ve Labraunda. In M. Ural & F. Kuzucu (Ed.), Mylasa Labraunda (ss. 64-66). Hornblower, S. (1982). Mausolus. Oxford University Press.
24. Hunt, D. W. S. (1947). Feudal survivals in Ionia. The Journal of Hellenic Studies, 67(1), 68-76.
25. Hülden, O. (2000). Pleistarchos und die Befestigungsanlagen von Herakleia am Latmos, Klio 2, 82, 382-408.
26. Karlsson, L. (2010). Labraunda 2009. A preliminary report on the Swedish excavations with contributions, by Jesper Blid-Olivier Henry, Opuscula (3), 61-104.
27. Kırca, E. D. O. (2015). Karya Khersonesosu’nda Pera: İki tip kale/kale yerleşimi. TÜBA-AR, 18, 125-141.
28. Konut, K., Bresson, A., Brun, P., Descat, R. (2005). Un décret honorifique des “Kodapeis” (Carie du sud)”, Revue des études anciennes, 107, 69-82.
29. Leick, G. (1988). A Dictionari of Ancient Near East Architecture. London.
30. Lohmann, H. (2024). Türme, Burgen und Compounds: ein Beitrag zur Siedlungskunde von Karien, Asia Minor Studien 105. Bonn
31. Marsden, E. W. (1977). Macedonian military machinery. In P. A. Leeds (Ed.), Ancient Macedonia II (ss. 211-223).
32. McNicoll, A. W. (1997). Hellenistic fortifications from Aegean to the Euphrates. Clarendon Press.
33. Mitchell, S., & McNicoll, A. W. (1978-1979). Archaeology in western and southern Asia Minor 1971-78. Archaeological Reports, 25, 59-90.
34. Morris, S. P., & Papadopoulos, J. K. (2005). Greek towers and slaves: An archaeology of exploitation. American Journal of Archaeology, 109(2), 155-225.
35. Nowicka, M. (1975). Les maisons à tour dans le monde grec. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
36. Pedersen, P. (1994). The Ionia Renaissance and some aspects of its origin within the field of architecture and Planning, in Hekamtonid Caria and and İonian Renaissance (Halicarnassian Studies).
37. Pedersen, P. (2010). City wall of Halikarnassos. In Hellenistic Karia (ss. 269-316).
38. Pedersen, P. (2023). The outer defenses of the city wall of Halikarnassos. In A. Diler & S. Özen (Ed.), Fortifications in Western Anatolia (ss. 121-138).
39. Peschlow, A. (1994). Die Befestigungen von Latmos. In P. Debord & R. Descat (Ed.), Fortifications et défense du territoire (ss. 155-172). Bordeaux.
40. Peschlow-Bindokat, A. (1992). Die tetrapyrgia von Latmos, Basileia, Die Palàste der Hellenistischen konige, Internationales Symposium in Berlin vom 16. 12. 1992 bis 20. 12.,170-175.
41. Peschlow-Bindokat, A. (1996). Die Tetrapyrgia von Latmos. In W. Hoepfner & G. Brands (Ed.), Basileia: Die Paläste der hellenistischen Könige (ss. 170-175).
42. Peuser, J. (2016). Das römische Gebäude in der Harlach bei Burgsalach (Doktora tezi). Universitäts- und Stadtbibliothek Köln.
43. Pimouguet-Pédarros, I. (2000). Archéologie de la défense: Histoire des fortifications antiques de Carie. Presses Universitaires Franc-Comtoises.
44. Radt, W. (1969-1970). Kuyruklu Kalesi: Fluchtburg und Tyrannenfestung von Mylasa in Karien. Istanbuler Mitteilungen, 19-20, 165-176.
45. Radt, W. (1970). Siedlungen und Bauten auf der Halbinsel von Halikarnassos unter besonderer Berucksichtigung der archaischen Epoche”, IstMitt Beiheft 3.
46. Rostovtzeff, M. (1931). Trois inscriptions d’époque hellénistique de Théangéla en Carie. Revue des Études Anciennes, 33, 5-25.
47. Rumscheid, F. (1999). Milas 1997. AST, 16(2), 165-186.
48. Schuler, C. (1996). Ländliche Siedlungen und Gemeinden im hellenistischen und römischen Kleinasien (Vestigia, 50).
49. Üzel, A. (2007). The display of Hekatomnid power in Karian settlements through urban imagery (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
50. Varınlıoğlu, E. (1994). Le site fortifié du Karamandağ. Revue des Études Anciennes, 96, 185-188.
51. Varınlıoğlu, E. (2010). Kodapa and Kodopa. In R. V. Bremen & J. M. Carbon (Ed.), Hellenistic Karia (ss. 207-216).
52. Vergnaud, B. (2014). Quelques observations sur la forteresse de Labraunda, Eds. L. Karlsson-S. Carlsson-J. Blid, LABRYS, Studies presented to Pontus Hellestrom (Boreas 35), (Uppsala), 107-122.