Sessizlik Hatırladığında: Władysław Szpilman’ın Piyanist'inde ve Roman Polanski’nin Sinema Uyarlamasında Akustik Posthafıza

Öz

Bu çalışma, Władysław Szpilman'ın Piyanist (1946) adlı anı romanının travmayı tematik değil biçimsel olarak icra ettiğini ileri sürer: anlatısal kısıtlaması, yinelenen sessizliği ve dinleme eylemine yönelik sürekli, yoğun ve kesintisiz dikkati, travmayı doğrudan anlatmadan, Caruth'un sahiplenilmemiş deneyim olarak adlandırdığı durumu canlandırır. Roman Polanski'nin 2002 tarihli sinematik film uyarlaması ise bu aynı biçimsel mantıktan uzaklaşmak yerine onu kendine özgü bir başka ortama taşır. Çalışma, Caruth'un gecikmiş travma modelinden, Hirsch'in posthafıza kavramından ve Hutcheon'un uyarlama kuramından hareketle, iki eser arasında eşleşen sahnelerin dikkatli ve sahne sahne yakın okumasını gerçekleştirerek, her iki ortamın da sesi ve sessizliği yapısal olarak birbiriyle örtüşen noktalarda nasıl düzenlediğini yakından izler. Analiz, travmanın aktarımının yalnızca anlatı içeriği yoluyla değil, bilakis sesin ve sessizliğin konumlanışı ve dilbilgisel işleyişi yoluyla taşındığını açıkça göstermektedir; makalede bu süreç akustik posthafıza olarak adlandırılmaktadır. Film de, anlatısal araçlar yerine doğrudan mecraya özgü araçları kullanarak, anı romanının saklı tuttuğu unsurların tamamen aynısını eşdeğer yapısal noktalarda aynı şekilde gizlemekte ve bu ilişki makalede 'negatif sadakat' olarak adlandırılmaktadır. Çalışma, böylece sadakat sorusunu anlatı içeriğinden yapısal gizlemeye yönelterek uyarlama çalışmalarına katkıda bulunurken; imge ya da dilin yanı sıra işitsel biçimin de ayrıca etik ve tarihsel bir sorumluluk taşıyabileceğini öne sürerek Holokost ve travma çalışmalarına da önemli bir katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Piyanist
• Travma
• Akustik Posthafıza
• Sahiplenilmemiş Deneyim
• Uyarlama

When Silence Remembers: Acoustic Postmemory in Władysław Szpilman’s The Pianist and Roman Polanski’s Cinematic Adaptation

Öz

This study argues that Władysław Szpilman's memoir The Pianist (1946) performs trauma formally rather than thematically: its narrative restraint, recurring silence, and sustained attention to listening enact what Caruth terms unclaimed experience, without narrating it directly. Roman Polanski's 2002 film adaptation extends this same formal logic into its own distinct medium, instead of departing from it. Drawing on Caruth's model of belated trauma, Hirsch's concept of postmemory, and Hutcheon's theory of adaptation, the study undertakes close, scene-by-scene readings of paired episodes across the two works, carefully tracing how each medium organises its sound and silence at structurally corresponding points. Trauma's transmission, the analysis shows, is carried through the placement and grammar of sound and silence rather than through narrative content alone, a process that this article terms acoustic postmemory. The film withholds the very same things that the memoir withholds, at corresponding structural points, using medium-specific rather than purely narrative means, a relation the article terms negative fidelity. The study thereby contributes to adaptation studies by relocating the question of fidelity from narrative content to structural withholding, and it contributes to Holocaust and trauma studies by proposing that acoustic form, not only image or language, can also carry ethical and historical responsibility.

Anahtar Kelimeler

• The Pianist
• Trauma
• Acoustic Postmemory
• Unclaimed Experience
• Adaptation

Destekleyen Kurum

Istanbul Aydın University

Etik Beyan

This study does not involve human participants, animals, or sensitive data. Therefore, ethical committee approval is not required. All sources have been properly cited and the study complies with academic integrity standards.

Kaynakça

1. Caruth, C. (1996). Unclaimed experience: Trauma, narrative, and history. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press.
2. Daughtry, M. J. (2015). Listening to war: Sound, music, trauma, and survival in wartime Iraq. New York: Oxford University Press.
3. Diamond, D. (2009). Passion for survival in Polanski’s The Pianist. Psychoanalytic Inquiry, 27(4), 425–439. Doi: 10.1080/07351690701484493
4. Hirsch, M. (2008). The generation of postmemory. Poetics Today, 29(1), 103–128. Doi: 10.1215/03335372-2007-019
5. Hirsch, M. (2012). The generation of postmemory: Writing and visual culture after the Holocaust. New York: Columbia University Press.
6. Hutcheon, L. (2006). A theory of adaptation. London: Routledge.
7. Hyder, U. (2017). The Pianist as a testimonial narrative. International Journal for Social Studies, 3(9), 104–110. Doi: 10.26643/ijss.v3i9.6465
8. Langer, L. L. (1991). Holocaust testimonies: The ruins of memory. New Haven, CT: Yale University Press.

9. Nurjabar, Y. (2022). Adaptation process in Szpilman’s The Pianist memoir and The Pianist movie (2002) (Unpublished master’s thesis). UIN Sunan Gunung Djati Bandung, Indonesia.
10. Polanski, R. (Director). (2002). The pianist [Motion picture]. Potsdam: Studio Babelsberg.
11. Sanders, J. (2006). Adaptation and appropriation. London: Routledge.
12. Stam, R. (2000). Beyond fidelity: The dialogics of adaptation. In J. Naremore (Ed.), Film adaptation (pp. 54–76). New Brunswick, NJ: Rutgers University Press.
13. Schafer, R. M. (1977). The soundscape: Our sonic environment and the tuning of the world. Rochester, VT: Destiny Books.
14. Stein, A. (2004). Music and trauma in Polanski’s The Pianist (2002). The International Journal of Psychoanalysis, 85(3), 755–765.
15. Szpilman, W. (2000). The pianist: The extraordinary true story of one man’s survival in Warsaw, 1939–1945 (A. Bell, Trans.). London: Picador. (Original work published 1946)
16. Waterhouse-Watson, D. S. (2015). Playing for their lives: Music, musicians, and trauma in Holocaust film. Dapim: Studies on the Holocaust, 29(1), 1–16.