Savaş, Propaganda ve Aydın: Bernard Shaw’un “Savaş Hakkında Ortak Akıl”’ına Gramscici Bir Yaklaşım
Öz
Bu makale Shaw’un “Savaş Hakkında Ortak Akıl” (1914) başlıklı kitapçığını İngiliz ve Alman entelektüellerinin savaş ile ilgili yayınladıkları bildirilerin ışığında okumayı amaçlamaktadır. Hen İngiliz hem de Alman hükümetleri daha savaşın başlangıcında aydınlardan başlattıkları savaşı savunacak bildiriler yayınlamaları talebinde bulundu. Her iki ülkenin de önde gelen yazarları, sanatçıları ve bilimcileri tarafından yayımlanan bu bildirilerin hemen hepsi siyasi yapının anlatısını doğrular ve destekler ve onunla uyumlu nitelikteydi. Bu makale Gramsci’nin entelektüeller üzerine gözlemlerini başlangıç noktası olarak kabul eden Gramscici bir okumadır. Gramsci entelektüellerin rolü üzerine şöyle bir saptamada bulunuyor: “entelektüeller egemenlik mücadelesinde büyük bir rol oynarlar.” Bernard Shaw’un “Savaş Hakkında Ortak Akıl”’ı da işte bu “hegemonya mücadelesinde” böylesine önemli bir rol oynamayı hedefleyen bir metindir. Döneminin “ortak akıl” sayılan fikirlerini sorgulamaya açan Shaw, savaş gibi en hayati bir konuda yurtsever ve etnik merkezli pozisyonları konusunda, halkı çok daha sorgulayıcı ve eleştirel olmaya davet etmektedir. Gramscici bir anlatımla Shaw halkı pek sorgulanmadan kabul edilen “ortak akıl” (“common sense”) yerine “aklıselim” (“good sense”) kullanmaya davet eder. Shaw “Savaş Hakkında Ortak Akıl” başlıklı eserinde işte bu çok sorgulanmayan ortak akıla müdahele ederek onun sorgulanmasına kapı aralamaya çalışır. İnsanlara savaş ve savaşın başlangıcı hakkındaki romantik, yüceleştirilmiş görüşlerini bir kenara bırakmaları çağrısında bulunur. İdeolojik farklılıklarına rağmen İngiltere’de Kipling, Bennett, Wells, Pankhurst ve Doyle gibi bir çok ünlü siyasetçi, yazar ve aydın yurtseverlik şemsiyesinin altında buluşmuştur. Shaw’un çıkışı bu ortak akla meydan okuyan ve onu tartışmaya açan önemli bir metindir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- About the New Statesman. (2016, Dec. 30). General format. Retrieved from http://www.newstatesman.com/about-new-statesman.
- Anderson, B. (1983). Imagined Communities: Reflections on the Origins and Spread of Nationalism. London and New York: Verso.
- Appeal of the German universities. (1914). The New York Times Current History of the European War: What Men of Letters Say. Vol. 1. No. 1. The New York Times Company: New York, 187-88.
- Barlow, A. (2000). The Great War in British Literature. Cambridge: Cambridge UP.
- British authors defend England’s war. (1914). The New York Times Current History of the European War: What Men of Letters Say. Vol. 1. No. 1. New York: The New York Times Company, 82-86.
- Boutroux, E. (1914). Germany’s civilized barbarism. The New York Times Current History of the European War: What Men of Letters Say. Vol. 1. No. 1. New York: The New York Times Company, 160-69.
- Clarke, I. F. (Ed.). (1995). The Tale of the Next Great War, 1871-1914: Fictions of Future Warfare and of Battles Still-To-Come. Syracuse, NY: Syracuse University Press. Retrieved from Questia.
- Collins, R. F. (2008). World War I: Primary Documents on Events from 1914 to 1919. Westport, CT: Greenwood Press. Retrieved from Questia.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Atalay Gündüz
DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
27 Nisan 2017
Gönderilme Tarihi
15 Şubat 2017
Kabul Tarihi
24 Nisan 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 16 Sayı: 2