Savaşı Çerçevelemek: Dış Basında Barış Pınarı Harekatı’nın Sunumu

Medya iletilerinin toplum üzerinde oluşturduğu etkiler, medya organlarının bazı olayları ve konuları seçip öne çıkarırken bazılarını da bilinçli bir şekilde yayınlamadığı görüşü iletişim alanındaki pek çok çalışmanın tartışma konusu olarak çalışılmaktadır. Bu çalışmalardaki genel görüşe göre medya, hangi olayların ve konuların önemli ve üzerinde düşünülmesi gerekecek kadar değerli olduğu noktasında toplum adına bir seçim yapmaktadır. Ancak olayların ve konuların seçilmesi tek başına medyanın toplum üzerindeki yönlendirici etkiyi kurmasına yardımcı olamamaktadır. Bununla birlikte seçilen olayların ve konuların ne şekilde yorumlanması gerektiğini öğütlemek de medya organlarının önemli işlevlerinden birini teşkil etmektedir. İletişim alanında son dönemde pek çok çalışmada kullanılan çerçeveleme analizi, haber yapım sürecine etki eden faktörleri, diğer bir deyişle haberlerin ne şekilde ve hangi şartlar altında inşa edildiğini veya bir çerçeve içerisine yerleştirilen haberin okuyucular/izleyiciler tarafından nasıl yorumlandığını ortaya çıkarmaya çalışmaktadır. Çerçeveleme kuramına göre haber yapım süreci, içinde bulunduğu toplumsal yapı, güç ilişkileri ve ideolojiden bağımsız olarak düşünülmemelidir. Çerçeveleme kuramı, haberlerin belirli çerçeveler aracılığıyla kurgulanarak var olan güç ve iktidar ilişkilerinin ve egemen söylemin yeniden üretildiğini öne sürmektedir. Buradan hareketle bu çalışmada, Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından Suriye’nin kuzeyinde başlatılan Barış Pınarı Harekatı’nın, BBC World, Deutsche Welle ve Euronews gibi önemli basın kuruluşları tarafından nasıl çerçevelendiği ele alınmıştır. Çalışmada bu yayın organlarının harekatın devam ettiği 9 Ekim 2019-17 Ekim 2019 tarihleri arasındaki Twitter hesaplarındaki paylaşımları analize dahil edilmiştir. Araştırma sonucuna göre, haberlerde sorumluluk atfetme, ahlaki zeminin korunması ve krize çözüm çerçevelerinin kullanıldığı tespit edilmiştir. Adı geçen gazeteler, TSK tarafından gerçekleştirilen operasyonu saldırı ve işgal olarak tasvir ederken, Türkiye’yi de yaşanan bu krizin sorumlusu olarak göstermiştir. Ayrıca Türkiye, ahlaki ve insanı değerleri gözetmeyen bir ülke olarak çerçevelenmiştir. Avrupa ülkelerinin askeri harekata karşı geliştirdikleri çerçeveler ile söz konusu üç medya organının çizdiği çerçevelerin örtüştüğü görülmektedir. Diğer bir deyişle haberler, Avrupa’da ki egemen siyasi söylemi yeniden üretecek şekilde çerçevelenmiştir.