Savunma Sanayi Sektöründe Etkin Piyasa Hipotezinin Test Edilmesi: Birim Kök, Runs ve Varyans Oran Testleri Analizi

Öz

Bu çalışmada, Borsa İstanbul'da işlem gören savunma sanayi şirketlerinin tesadüfi yürüyüş hipotezine uygunluğu ve dolayısıyla zayıf formda piyasa etkinlikleri sınanmaktadır. Örneklem, altı savunma sanayi şirketi (ASELS, OTKAR, ALTNY, KATMR, SDTTR, PAPIL) ile gösterge niteliğindeki BIST 100 endeksinin 2 Ocak 2024–26 Mayıs 2026 dönemine ait günlük kapanış fiyatlarından oluşmaktadır. Getirilerin ardışık ilişkisizliği ve fiyatların öngörülemezliği; birbirini tamamlayan üç test ailesi olan birim kök (ADF, PP, KPSS), runs ve varyans oran testleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, gösterge endeks ile sektörün görece büyük ve likit şirketlerinin (ASELS, OTKAR, KATMR, SDTTR) tesadüfi yürüyüşle uyumlu davrandığını ortaya koymaktadır. Bu serilerde getiriler hiçbir yatırım ufkunda rassallıktan anlamlı biçimde sapmamaktadır. Bu örüntüden iki küçük ölçekli şirket sapma göstermektedir. En belirgin sapmayı sergileyen PAPIL'de hem runs hem de varyans oran testi rassallığı reddetmekte, varyans oranı yatırım ufku uzadıkça birden uzaklaşarak pozitif otokorelasyona işaret etmektedir. ALTNY ise kısa vadede red sonucu vermekte; fiyat serisi düzeyde durağan çıkmakta ve kısa vadede pozitif otokorelasyon barındırmaktadır. Sapmaların düşük likiditeli hisselerde yoğunlaşması, bilginin bu hisselerin fiyatlarına daha yavaş yansıdığı yönündeki piyasa mikroyapısı yaklaşımıyla tutarlıdır. Genel olarak savunma sanayi sektöründe ve gösterge endekste zayıf form etkinliğin büyük ölçüde geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Tesadüfi Yürüyüş Hipotezi
• Zayıf Form Piyasa Etkinliği
• Varyans Oran Testi
• Birim Kök Testi
• Savunma Sanayi

Testing the Efficient Market Hypothesis in the Defense Industry Sector: Analysis of Unit Root, Runs, and Variance Ratio Tests

Öz

This study examines the conformity of defence industry companies listed on Borsa İstanbul with the random walk hypothesis, and thus tests for weak-form market efficiency. The sample consists of daily closing prices for the period 2 January 2024–26 May 2026 for six defence companies (ASELS, OTKAR, ALTNY, KATMR, SDTTR, PAPIL) and the benchmark BIST 100 index. The serial independence of returns and the unpredictability of prices were assessed using three complementary test families: unit root (ADF, PP, KPSS), runs, and variance ratio tests. The findings reveal that the benchmark index and the sector’s relatively large and liquid companies (ASELS, OTKAR, KATMR, SDTTR) behave in line with a random walk; returns in these series do not deviate significantly from randomness at any investment horizon. Two small-cap companies deviate from this pattern. In PAPIL, which exhibits the most pronounced deviation, both the runs test and the variance ratio test reject randomness; the variance ratio diverges sharply as the investment horizon lengthens, indicating positive autocorrelation. ALTNY, on the other hand, yields a rejection result in the short term; the price series is stationary at the series level and exhibits positive autocorrelation in the short term. The concentration of deviations in low-liquidity shares is consistent with the market microstructure approach, which suggests that information is reflected more slowly in the prices of these shares. Overall, it has been concluded that weak-form efficiency is largely valid in the defence sector and the benchmark index.

Anahtar Kelimeler

• Random Walk Hypothesis
• Weak-Form Market Efficiency
• Variance Ratio Test
• Unit Root Test
• Defence Industry

Kaynakça

1. Bachelier, L. (1900). Théorie de la spéculation. Annales scientifiques de l'École Normale Supérieure, 17, 21–86. https://doi.org/10.24033/asens.476
2. Bal, H., Algan, N., Erdoğan, E., & Tekin, İ. (2021). Etkin piyasa hipotezinin zayıf formunun Türkiye'de bankacılık sektörü için test edilmesi. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(2), 327–345.
3. Beyazgül, M., İskenderoğlu, Ö., & Karadeniz, E. (2025). Empirical investigation of market efficiency in the Borsa İstanbul electricity, gas, and water sector. Istanbul Business Research, 54(3), 332-349.
4. Coşkun, Y., & Seven, Ü. (2016). Etkin piyasalar hipotezi ve BİST'in zayıf form etkinlik analizi. A. Gündoğdu (Ed.), Finansal piyasalar ve kurumlar içinde (ss. 289–319). Seçkin Yayıncılık.
5. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
6. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057–1072. https://doi.org/10.2307/1912517
7. Fama, E. F. (1965). The behavior of stock-market prices. The Journal of Business, 38(1), 34–105. https://doi.org/10.1086/294743
8. Fama, E. F. (1970). Efficient capital markets: A review of theory and empirical work. The Journal of Finance, 25(2), 383–417. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1970.tb00518.x

9. Fama, E. F., Fisher, L., Jensen, M. C., & Roll, R. (1969). The adjustment of stock prices to new information. International Economic Review, 10(1), 1–21. https://doi.org/10.2307/2525569
10. Gözbaşı, O., Küçükkaplan, İ., & Nazlıoğlu, S. (2014). Re-examining the Turkish stock market efficiency: Evidence from nonlinear unit root tests. Economic Modelling, 38, 381–384. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2014.01.021
11. Ildırar, M., & Dallı, T. (2021). Etkin piyasa hipotezinin Türk bankacılık sektörü üzerine uygulaması. Journal of Economics and Research, 2(2), 47–66. https://doi.org/10.53280/jer.940239
12. Jensen, M. C. (1978). Some anomalous evidence regarding market efficiency. Journal of Financial Economics, 6(2–3), 95–101. https://doi.org/10.1016/0304-405X(78)90025-9
13. Kapusuzoğlu, A. (2013). Testing weak form market efficiency on the Istanbul Stock Exchange (ISE). International Journal of Business Management and Economic Research, 4(2), 700–705.
14. Karademir, F., & Evci, S. (2020). Borsa İstanbul'da zayıf formda piyasa etkinliğinin test edilmesi: Sektörel çerçevede bir analiz. BMIJ, 8(1), 82–100. https://doi.org/10.15295/bmij.v8i1.1416
15. Kılıç, Y., & Buğan, M. F. (2016). The efficient market hypothesis: Evidence from Turkey. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 6(10), 262–272.
16. Kwiatkowski, D., Phillips, P. C. B., Schmidt, P., & Shin, Y. (1992). Testing the null hypothesis of stationarity against the alternative of a unit root: How sure are we that economic time series have a unit root? Journal of Econometrics, 54(1–3), 159–178. https://doi.org/10.1016/0304-4076(92)90104-Y
17. Lo, A. W. (2004). The adaptive markets hypothesis: Market efficiency from an evolutionary perspective. The Journal of Portfolio Management, 30(5), 15–29. https://doi.org/10.3905/jpm.2004.442611
18. Lo, A. W., & MacKinlay, A. C. (1988). Stock market prices do not follow random walks: Evidence from a simple specification test. The Review of Financial Studies, 1(1), 41–66. https://doi.org/10.1093/rfs/1.1.41
19. Malkiel, B. G. (1973). A random walk down Wall Street. W. W. Norton & Company.
20. Malkiel, B. G. (2003). The efficient market hypothesis and its critics. Journal of Economic Perspectives, 17(1), 59–82. https://doi.org/10.1257/089533003321164958
21. Oğuz, O. (2021). BİST-100 endeksinde doğrusal ve doğrusal olmayan yöntemlerle zayıf formda piyasa etkinliğinin testi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi, 5(1), 107–123. https://doi.org/10.31200/makuubd.884585
22. Özdemir, M. (2022). Etkin piyasa hipotezinin yapısal kırılmalı ve doğrusal olmayan birim kök testleri ile analizi: Borsa İstanbul üzerine bir uygulama. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, (37), 257–282.
23. Phillips, P. C. B., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346. https://doi.org/10.1093/biomet/75.2.335
24. Sakınç, Ö. S., & Sakınç, İ. (2024). Borsa İstanbul katılım endekslerinin etkin piyasa hipotezi analizi: Zayıf formda etkinlik incelemesi. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 17(ICAFR Özel Sayısı), 42–53. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1391325
25. Samırkaş, M. C., Samırkaş Komşu, M., & Karakeçili, G. (2024). Turizm sektöründe zayıf formda piyasa etkinliğinin test edilmesi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2), 68–78.
26. Samuelson, P. A. (1965). Proof that properly anticipated prices fluctuate randomly. Industrial Management Review, 6(2), 41–49.
27. Shiller, R. J. (2003). From efficient markets theory to behavioral finance. Journal of Economic Perspectives, 17(1), 83–104. https://doi.org/10.1257/089533003321164967
28. Top, S., & Vuran, B. (2025). BIST iletişim sektöründe zayıf formda piyasa etkinliğinin doğrusal ve doğrusal olmayan birim kök testleri ile ampirik analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 71, 181–197. https://doi.org/10.30794/pausbed.1777575
29. Varol, G., & Kıran Baygın, B. (2025). Borsa İstanbul sektör endekslerinde zayıf formda piyasa etkinliği: Fourier kantil birim kök testi yaklaşımı. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, 43, 165–183. https://doi.org/10.26650/ekoist.2025.43.1727070
30. Varol, O., Pazarcı, Ş., & Kar, A. (2024). Borsa İstanbul elektrik endeksi pay senetlerinde etkin piyasalar hipotezi: Gelişmiş fonksiyonlu birim kök testlerinden ampirik kanıtlar. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 68, 21–28. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1383397
31. Wald, A., & Wolfowitz, J. (1940). On a test whether two samples are from the same population. The Annals of Mathematical Statistics, 11(2), 147–162. https://doi.org/10.1214/aoms/1177731909