Healthy Lifestyle Behaviors and Wellness in Turkish Proverbs

Öz

This article discusses how health and healthy lifestyle behaviors were addressed in ancient cultures, and establishes a connection between the concept of wellness, which is the modern equivalent of a healthy lifestyle, and proverbs related to health. To this end, a literature review was conducted to summarize understandings of healthy living in different cultures. Historically, it has been observed that ancient cultures, including Turkish culture, approached health from a holistic perspective influenced by the spiritual world. In this holistic perspective, health is considered not only physically but also emotionally, socially, and mentally. The concept of wellness, also includes physical, social, emotional, cognitive, and spiritual dimensions. Within this theoretical framework, proverbs approved by the Turkish Language Association and those found in the literature were examined. Proverbs were examined under 10 headings, including five dimensions related to the concept of wellness, the interaction of these five dimensions, the importance of health/the existence of the disease in life, preventive efforts, taking/not taking individual responsibility for health, and the difficulty/effort required for change. In this study, 193 proverbs falling under these headings among 2394 proverbs were examined and discussed in accordance with the literature. At the end of the study, it was understood that proverbs reflecting Turkish culture contain meaningful proverbs related to wellness and related concepts, and it was suggested that these could be utilized when providing psychological services.

Anahtar Kelimeler

• Healthy Living Style
• Wellness
• Indigenous Cultures
• Turkish Proverbs
• Counseling

Etik Beyan

During the writing process of the study “Healthy Lifestyle Behaviors and Wellness in Turkish Proverbs” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. Ethics Committee Permission is not required.

Teşekkür

I am grateful to Prof. Dr. Fatma Mızıkacı and sociologist Rıdvan Korkut for their feedback on this study.

Türk Atasözlerinde Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve İyilik Hali

Öz

Bu makalede sağlık ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının eski kültürlerde ele alınışından sözedilerek ve sağlıklı yaşam biçiminin yeni karşılığı olan iyilik hali kavramıyla sağlıkla ilgili atasözleri arasında bağ kurulmuştur. Bu amaçla alanyazın taraması ile sağlıklı yaşamla ilgili farklı kültürlerdeki anlayışlar özetlenmiştir. Tarihçeye bakıldığında Türk kültürü de dahil eski kültürlerin sağlığa yaklaşımlarında tinsel dünyadan etkilenen bütüncül bakış açılarının olduğu görülmüştür. Bütüncül bakış açısında, sağlık sadece fiziksel olarak değil duygusal, sosyal ve zihinsel olarak ele alınmaktadır. İyilik hali kavramında da fiziksel, sosyal, duygusal, bilişsel ve tinsel boyutlar yer almaktadır. Bu kuramsal çerçeve ile Türk Dil Kurumu tarafından onaylanan atasözleri ile ilgili alanyazında rastlanan atasözleri incelenmiştir. Atasözleri iyilik hali kavramına ilişkin beş boyutun yanısıra, bu beş boyutun birbirilerini etkilemeleri, sağlığın önemi/hastalığın yaşamda varoluşu, önleyici çabalar, sağlık için bireysel sorumluluk alma/kadercilik ve değişimin çaba gerektirmesi /zor olması olmak üzere 10 başlıkta incelenmiştir. Bu çalışmada 2394 atasözü içinden bu başlıklara giren 193 atasözü incelenmiş ve alanyazına göre tartışılmıştır. İncelemenin sonunda Türk kültürünün yansıması olan atasözlerinde iyilik hali ve ilgili kavramlara ilişkin anlamlı atasözlerinin yer aldığı anlaşılmış ve psikolojik hizmetler verilirken bunlardan yararlanılabileceği önerisinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sağlıklı Yaşam Biçimi
• İyilik Hali
• Yerli Kültürler
• Türk Atasözleri
• Psikolojik Danışma

Etik Beyan

“Türk Atasözlerinde Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve İyilik Hali” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma da etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır.

Teşekkür

Çalışmaya verdikleri geri bildirimler nedeniyle Prof. Dr. Fatma Mızıkacı ve sosyolog Rıdvan Korkut’a minnettarım.

Kaynakça

1. Ahmad, S. (2007). Unani Medicine: Introduction and present status in India. The Internet Journal of Alternative Medicine, 6 (1).1-4. ispub.com/print/3747
2. Akalın, M. B. ve Türküm, A. S. (2021). Kültüre duyarlı psikolojik danışma. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 81-107. https://doi.org/10.34056/aujef.850094
3. Akın, E. ve Akın, E. (2016). Türkiye Türkçesi atasözlerinde öfke ve öfke kontrolü üzerine bir inceleme, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(34), 202-216. https://doi.org/10.16992/ASOS.6562
4. Aksoy, Ö. A. (1988). Atasözleri, deyimler. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, 10, 131-166.
5. Akyol, M. A., ve Küçükgüçlü, Ö. (2018). Yaşlı bireylerde bilişsel işlevlerin korunmasında ve geliştirilmesinde bilişsel eğitimin önemi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 11(4), 334-339. https://izlik.org/JA93YX93HE
6. Anand, P., Kunnumakkara, A. B., Sundaram, C., Harikumar, K. B., Tharakan, S. T., Lai, O. S., Sung, B., & Aggarwal, B. B. (2008). Cancer is a preventable disease that requires major lifestyle changes. Pharmaceutical research, 25(9), 2097–2116. https://doi.org/10.1007/s11095-008-9661-9
7. Aşan, N. ve Demir, T. (2015). Kadına şiddetin arka planı: Atasözleri ve deyimlerimiz. Journal of Turkish Studies,10(6), 179-196. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.8136
8. Bakır, A. (2024). Eskiçağda tababet kültürü ve çalışmaları. Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 1(8), 21-45.

9. Baysal, N. ve Akçiçek, E. (2019). Uygur Türkleri atasözlerinde halk hekimliği unsurları üzerine edebiyat üzerine incelemeler. Rıza Filizok’a Armağan içinde (s.117-126). Yayınevi: Ege Üniversitesi Yayınları.
10. Bekiroğlu, O. (2014). Türkçe atasözlerinde iletişim olgusunun izleri ve sosyo-kültürel çıkarımları. Milli Folklor, 26(103), 80-97. TRDizin | Türkçe atasözlerinde iletişim olgusunun izleri ve sosyo-kült
11. Biles, B. J., Serova, N., Stanbrook, G., Brady, B., Kingsley, J., Topp, S. M., & Yashadhana, A. (2024). What is Indigenous cultural health and wellbeing? A narrative review. The Lancet regional health. Western Pacific, 52, 101220. https://doi.org/10.1016/j.lanwpc.2024.101220
12. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
13. Bunsuz, H., ve Demirtaş, S. (2025). Evlilik ve aile hayatına dair atasözlerine disiplinler arası bir yaklaşım. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergis i(54), 141-162. https://doi.org/10.21497/sefad.1682174
14. Bülbül Oğuz, B. (2021). Atasözlerinde yönelim metaforları. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (23), 259-273. https://doi.org/10.29000/rumelide.948337
15. Carroll, D., Houndolo, M. M., Big George, A., & Redvers, N. (2025). Protecting repositories of indigenous traditional ecological knowledges: A health-focused scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 22(6), 886. https://doi.org/10.3390/ijerph22060886
16. Ciziceno, M. (2022). The conceptions of quality of life, wellness and well-being: A literature review. In P. Corvo & F. M. Lo Verde (Eds), Sport and quality of life practices, habits and lifestyles (pp. 11-27). Springer Link. https://dx.doi.org/10.1007/978-3-030-93092-9_2
17. Cohen, K. S. (2018). Honoring the medicine: The essential guide to Native American healing. Ballantine Books.
18. Crowe, N. (2015). Science, spirituality, and nature: A view from New Mexico Keynote-Pub.Version
19. Danaei, G., Ding, E. L., Mozaffarian, D., Taylor, B., Rehm, J., Murray, C. J., & Ezzati, M. (2009). The preventable causes of death in the United States: comparative risk assessment of dietary, lifestyle, and metabolic risk factors. PLoS medicine, 6(4), e1000058.
20. Demirbaş-Çelik, N, ve Korkut-Owen, F. (2017). Sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının iyilik halini yordayıcılığı. Journal of Strategic Research in Social Science, 3:69-88.
21. Demirhan Erdemir, A. (2018). Türk tıp tarihinde ünlü Türk hekimi İbni Sina’nin tıbbi tedaviler üzerinde yorumlamaları. Türk Dünyası Araştırmaları 118, 189-210.
22. Demirtaş, S. (2023). Atasözlerine koruyucu/önleyici halk hekimliği açısından bir yaklaşım. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12, 419-429.
23. Dockery, A. M. (2010). Culture and wellbeing: The case of indigenous Australians. Social Indicators Research, 99(2), 315–332. https://doi.org/10.1007/s11205-010-9582-y
24. Donner, Y., Fortney, K., Calimport, S. R., Pfleger, K., Shah, M., & Betts-LaCroix, J. (2016). Great desire for extended life and health amongst the American public. Frontiers in genetics, 6, 353. https://doi.or
25. Drageset, J. (2021). Social support. In G. Haugan (Eds.) et. al., Health Promotion in Health Care – Vital Theories and Research. (pp. 137–144). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-63135-2_11
26. Dönmez, O. O. (2019). Eski Mısır uygarlığında tıp uygulamaları. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. https://hdl.handle.net/11499/27787
27. Dunn, H. L. (1959). High-Level wellness for man and society. American Journal of Public Health and the Nation’s Health, 49(6), 786–792
28. Eldemir, F. (2025). Türk tıp tarihindeki bütüncül sağlık yaklaşım örnekleri. Journal of Analytic Divinity, 9/1, 2025, 1- 23.
29. Farley, T. A., Dalal, M. A., Mostashari, F., & Frieden, T. R. (2010). Deaths preventable in the US by improvements in use of clinical preventive services. American Journal of Preventive Medicine, 38(6), 600-609. https://doi.org/.1016/j.amepre.2010.02.016.
30. Fullen, M. C. (2019). Defining wellness in older adulthood: Toward a comprehensive framework. Journal of Counseling & Development, 97(1), 62–74. https://doi.org/10.1002/jcad.12236
31. Gamby, K., Burno, D., & Forristal, K. (2021). Wellness decolonized: The history of wellness and recommendations for the counseling field. Journal of Mental Health Counseling, 43(3), 228-245. https://doi.org/10.17744/mehc.43.3.05
32. Global Wellness Institute, (n.d.a). Wellness defined. Wellness Definitions - Global Wellness Institute
33. Global Wellness Institute, (n.d.b). History of wellness. History of Wellness - Global Wellness Institute
34. Granello, P. F., & Witmer, J. M. (2013). Theoretical models for wellness counseling. In P. F. Granello (Ed.) Wellness counseling (pp. 29–36). Pearson Education
35. Gürel, E. ve Tat, M. (2019). Türkçede beden olgusu: Atasözleri ve deyimler üzerine bir içerik analizi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (AKİL), 32, 235-256. https://doi.org/10.31123/akil.620824
36. Gürsu, O., ve Ay, Y. (2018). Manevi iyi oluş ve yaşlılık. Türk Akademik Araştırmalar Dergisi Uluslararası Multidisipliner Kongresi, Antalya, 2018 Ekim, (s.198-207).
37. Hampson, J., & Challis, S. (2024). Cultures of appropriation: rock art ownership, Indigenous intellectual property, and decolonisation. In In: Abadía, O.M., Conkey, M.W., McDonald, J. (eds) Deep-Time Images in the Age of Globalization: Interdisciplinary Contributions to Archaeology, Springer, Cham.https://doi.org/10.1007/978-3- 031-54638-9_19
38. Hayman, L. L., & Worel, J. N. (2014). Healthy lifestyle behaviors: The importance of individual and population approaches. Journal of Cardiovascular Nursing, 29(6), 477-478. https://doi.org/10.1097/JCN.0000000000000199
39. Hettler, B. (1980). Wellness promotion on a university campus: Family and community health. Journal of Health Promotion and Maintenance, 3, 77– 95 https://doi.org/10.1097/00003727-198005000-00008
40. Hirik, E. (2017). Türkiye Türkçesi atasözlerinde akrabalık bildiren kelimeler ve duygu değerleri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(3), 1726-1746.
41. Kallay, E. (2007). Q Methodology the investigation of meaning systems in different life-conditions through proverbs. Cognition, Brain, Behavior, 11(2), 353-369
42. Kaplan, D. M., Tarvydas, V. M., & Gladding, S. T. (2014). 20/20: A vision for the future of counseling: The new consensus definition of counseling. Journal of Counseling & Development, 92, 366-372. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.2014.00164.x
43. Kaplan, M. (2016). Kültürel bir inşa süreci olarak sağlık: Kavramsal ve tarihsel bir bakış. Dört Öge, (10), 11-18.
44. Kara, E. (2023). Türk atasözlerinde “Umut” kavramına psikolojik bir bakış. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi (32), 228-238. https://doi.org/10.29000/rumelide.1252740
45. Karadağ, Ö. (2013). Emotional intelligence functions of Turkish proverbs. Social Behavior and Personality: An International Journal, 41(2), 295-310. https://doi.org/10.2224/sbp.2013.41.2.295
46. Kauppi, K., Vanhala, A., Roos, E., & Torkki, P. (2023). Assessing the structures and domains of wellness models: A systematic review. International Journal of Wellbeing, 13(2), 1-19. https://doi.org/10.5502/ijw.v13i2.2619
47. Kılıç, M. (2011). Kronik hastalıkların önlenmesinde davranışsal risk faktörlerinin önemi. TAF Preventive Medicine Bulletin, 10(6), 733-740.
48. Kıyak, S. ve Avşaroğlu, S. (2024). Pozitif psikoloji çerçevesinde atasözlerimizin incelenmesi. International Social Sciences Studies Journal, (e-ISSN:2587-1587),10(11),1940-1950. https://doi.org/10.5281/zenodo.142181 52
49. Koçyiğit, M. ve Lokmacı, S. (2024). Osmanlı tıbbinda birey ve toplum sağlığı: Günlük yaşam pratiklerinin incelenmesi. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 11 (5), 3506-3525.
50. Koithan, M., & Farrell, C. (2010). Indigenous Native American healing traditions. The Journal for Nurse Practitioners: JNP, 6(6), 477–478. https://doi.org/10.1016/j.nurpra.2010.03.016
51. Korkut-Owen, F., ve Owen, D. W. (2012). İyilik hali yıldızı modeli, uygulanması ve değerlendirilmesi. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 3(9), 24-33. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijoess/issue/8533/105947
52. Korkut-Owen, F., ve Demirbaş-Çelik, N. (2018). Yaşamboyu sağlıklı yaşam ve iyilik hali, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar,10 (4), 430-443. https://doi.org/10.18863/pgy.364108
53. Lang, F. R., & Rupprecht, F. S. (2019). Motivation for longevity across the life span: An emerging issue. Innovation in Aging, 3(2), igz014. https://doi.org/10.1093/geroni/igz014
54. Loef, M., & Walach, H. (2012). The combined effects of healthy lifestyle behaviors on all-cause mortality: a systematic review and meta-analysis. Preventive Medicine, 55(3), 163–170. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2012.06.017
55. Mamatoğlu, N., Dönmez, R. Ö., Keskin, S., ve Albayrak, B. D. (2016). Türk atasözlerinde çatışma sebepleri. Folklor/Edebiyat, 22(86), 59-76.
56. Mert, K., ve Harmancı, M. E. (2021). Türk atasözleri tanıklığında sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına bakış. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 3(1), 45-54
57. Miller, G., & Foster, L. T. (2010). A brief summary of holistic wellness literature. Journal of Holistic Healthcare, 7(1), 4-8. JHH7.1_article1.pdf
58. Murphy, D.P. (2022). The history of wellness, Pacific Psychiatry, The History of Wellness - Dr. Douglas P. Murphy
59. Myers, J. E. (1992). Wellness, prevention, development: The cornerstone of the profession. Journal of Counseling &Development, 71 (2), 136-139.
60. Myers, J. E., Sweeney, T. J., & Witmer, J. M. (2000). The wheel of wellness counseling for wellness: A holistic model for treatment planning. Journal of Counseling & Development, 78(3), 251-266. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.2000.tb01906.x
61. Myers, J. E., & Sweeney, T. J. (2004). The indivisible self: An evidence-based model of wellness. Journal of Individual Psychology, 60, 234-244.
62. Nice, M. L., Brubaker, M. D., Asempapa, B., Gibson, D. M., Kennedy, S. D., Moore, C. M., & McMullen, J. W. (2023). Wellness and well-being in counseling research: A 31-year content analysis. Journal of Counseling & Development, 101(3), 251-263 https://doi.org/10.1002/jcad.12467
63. O’Leary, Z. (2017). The essential guide to doing your research project. SAGE Publications Inc. (PDF) The essential guide to doing research
64. Oxford English Dictionary (n.d.). What is the earliest known use of the noun wellness?. wellness, n. meanings, etymology and more | Oxford English Dictionary
65. Özgen, M. (2026). Anadolu folklorunda hastalık ve sağlık algısı. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 16(1), 194-203. https://doi.org/10.31020/mutftd.1777168
66. Özpeynirci, R., ve Kırmızı, C. (2022). Atasözleri ekseninde psikolojik dayanıklılık kavramı üzerine bir araştırma. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(43), 1113-1126.
67. Payyappallimana, U., & Venkatasubramanian, P. (2016). Exploring Ayurvedic knowledge on food and health for providing innovative solutions to contemporary healthcare. Frontiers in Public Health, 4, 57. https://doi.org/10.3389/fpubh.2016.00057
68. Poyrazlı, S. (2003). Validity of Rogerian therapy in Turkish culture: A cross-cultural perspective. Journal of Humanistic Counseling, Education and Development, 42 (1) 107-115. https://doi.org/10.1002/j.2164 490X.2003.tb00172.x
69. Prochaska, J. O., DiClemente, C. C., & Norcross, J. C. (1992). In search of how people change. Applications to addictive behaviors. The American Psychologist, 47(9), 1102–1114. https://doi.org/10.1037//0003-066x.47.9.1102.
70. Prochaska, J. O., & Velicer, W. F. (1997). The transtheoretical model of health behavior change. American Journal of Health Promotion: AJHP, 12(1), 38–48. https://doi.org/10.4278/0890-1171-12.1.38
71. Rachele, J. N., Washington, T. L., Cockshaw, W. D., & Brymer, E. (2013). Towards an operational understanding of wellness. Journal of Spirituality, Leadership and Management, 7(1), 3-12.
72. Redvers, N., Aubrey, P., Celidwen, Y., & Hill, K. (2023). Indigenous Peoples: Traditional knowledges, climate change, and health. PLOS global public health, 3(10), e0002474. https://doi.org/10.1371/journal.pgph.0002474
73. Remley, T. P., & Herlihy, B. (2020). Ethical, legal, and professional issues in counseling (6th ed.) Upper Saddle River, NJ: Pearson
74. Roscoe, L. J. (2009). Wellness: A review of theory and measurement for counselors. Journal of Counseling & Development, 87(2), 216-226.
75. Saban, A. (2014). Türk atasözlerinin bakış açısıyla eğitim. Milli Eğitim Dergisi, 44(203), 37-54.
76. Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., ve Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-250. http://doi.org/10.33400/kuje.843306
77. Song, M., & Giovannucci, E. (2016). Preventable incidence and mortality of carcinoma associated with lifestyle factors among white adults in the United States. JAMA Oncology, 2(9), 1154–1161. https://doi.org/10.1001/jamaoncol.2016.0843
78. Stephens, S. (2001). Handbook for culturally responsive science curriculum. Fairbanks, Alaska: Alaska Native Knowledge Network. ED451986.pdf
79. Stoewen, D. L. (2017). Dimensions of wellness: Change your habits, change your life. Canadian Veterinary Journal, 58(8), 861-862. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28761196/
80. Suh, E. M., & Oishi, S. (2002). Subjective well-being across cultures. Online Readings in Psychology and Culture, 10(1). https://doi.org/10.9707/2307-0919.1076
81. Şanlı, E. ve Piştof, S. (2016). Yeni bir kavram önerisi olarak toplumsal şema ve atasözlerine bilişsel davranışçı pencereden bir bakış. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 2, 85-93. https://doi.org/10.5455/JCBPR.237313
82. Tekşan, K., ve Yiğit, M. A. (2012). Türkçe öğretmeni adaylarının atasözleri kullanımına ilişkin tutum ve görüşleri. Gazi Universitesi Gazi Egitim Fakultesi Dergisi. 32(2), 311-329.
83. Tepeli, Y., ve Arıcı, A. F. (2012). Lise öğrencilerinin atasözlerini kavrama düzeyleri üzerine nitel bir araştırma. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2(2), 223-236.
84. Tez, Z. (2010). Tıbbın gizemli tarihi. İstanbul: Pasifik Ofset.
85. The World Health Organization (n.d.). Constitution. Constitution of the World Health Organization
86. The World Health Organization (2025). Social connection linked to improved health and reduced risk of early death. Social connection linked to improved health and reduced risk of early death
87. Turner, S. (2012). The case of the Zia: Looking beyond trade¬mark law to protect sacred symbols. Chicago- Kent Journal of Intellectual Property 11 (2): 116–145.
88. Türk Dil Kurumu Sözlükleri (2026). Sağlık. sağlık ne demek TDK Sözlük Anlamı
89. Türkçedersi.net (nd). TDK’ye bire bir uyumlu 2394 atasözü ve bu atasözlerinin anlamı. Atasözleri ve Atasözlerinin Anlamları - turkcedersi.net
90. Uçan, G., Çalım, S. İ., ve Yıldırım, Ş. (2015). Sosyal hizmet uzmanlarının sağlık iletişimi alanındaki rol ve fonksiyonları. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(4), 91-100.
91. Walker, S. N., & Hill-Polerecky, D. M. (1996). Psychometric evaluation of the health-promoting lifestyle profile II. Unpublished manuscript, University of Nebraska Medical Center, 13, 120-6.
92. Yaylagül, Ö. (2010). Divânu Lugâti’t-Türk’te yer alan atasözlerindeki metaforlar, Millî Folklor, 22(85), 113-121.
93. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (8. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
94. Yıldırım, B. ve Yıldırım, N. H. (2023). Türk atasözlerinde yer alan pedagojik anlamlar ve çağdaş yansımaları. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(2), 459-475. https://doi.org/10.33206/mjss.1180598
95. Yılmaz, E. (2024). Antik Mısır’da sağlık ilişkilerinin yapısal boyutu ve hekimlerin toplumsal rolü. Tarih Okulu Dergisi, 17(69), 1100 - 1112. doi.org/10.29228/Joh.57634
96. Zaybak, A., ve Fadıloğlu, Ç. (2004). Üniversite ögrencilerinin sağlığı geliştirme davranısı ve bu davranışı etkileyen etmenlerin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 20(1), 77-95.
97. Zidny, R., Sjöström, J. & Eilks, I. A (2020). Multi-Perspective reflection on how indigenous knowledge and related ideas can improve science education for sustainability. Science & Education, 29, 145–185 (2020). https://doi.org/10.1007/s11191-019-00100-x