The Bibliographic Profile of Spiritual Tourism Research in Turkey: An Analysis of Postgraduate Theses

Öz

The aim of this study is to reveal the general tendencies, conceptual orientations, and research gaps in the field of spiritual tourism in Türkiye through a bibliographic analysis of postgraduate theses. Within the scope of the research, Turkish-language postgraduate theses available in the National Thesis Center of the Council of Higher Education (YÖK) were systematically searched using keywords related to spiritual tourism. Theses focusing on spiritual experience, individual meaning-making processes, and spiritual motivations were included in the analysis, while studies addressing the subject solely from economic, destination development, or physical planning perspectives were excluded. The theses examined through the bibliographic analysis method were evaluated according to various variables. The findings indicate that postgraduate studies on spiritual tourism in Türkiye are numerically limited and predominantly concentrated at the master’s level. Furthermore, spiritual tourism is mostly addressed within the framework of religious and faith tourism, whereas its secular, experiential, and transformational dimensions are discussed only to a limited extent in the literature. The results highlight the need for greater conceptual clarity and interdisciplinary approaches in the field of spiritual tourism in Türkiye and provide an analytical foundation for future theoretical and empirical research.

Anahtar Kelimeler

• Alternative tourism
• Bibliographic analysis
• Faith Tourism
• Spiritual tourism

Türkiye’de Spiritüel Turizm Araştırmalarının Bibliyografik Profili: Lisansüstü Tezler Üzerine Bir Analiz

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de spiritüel turizm alanında hazırlanmış lisansüstü tezleri bibliyografik açıdan inceleyerek alanın genel eğilimlerini, kavramsal yönelimlerini ve araştırma boşluklarını ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde yer alan Türkçe lisansüstü tezler, spiritüel turizm ve ilişkili kavramlar doğrultusunda taranmış; spiritüel deneyim, bireysel anlam arayışı ve manevi motivasyonlar bağlamında ele alınan çalışmalar araştırmaya dâhil edilmiştir. Konuyu yalnızca ekonomik, destinasyon gelişimi ya da fiziksel planlama çerçevesinde inceleyen tezler kapsam dışı bırakılmıştır. Bibliyografik analiz yöntemiyle incelenen tezler; yayın yılı, tez türü, üniversite ve enstitü bilgisi, araştırma yöntemi, veri toplama teknikleri, ele alınan turizm türleri ve spiritüel boyutun ele alınış biçimi gibi değişkenler açısından değerlendirilmiştir. Bulgular, Türkiye’de spiritüel turizm alanındaki lisansüstü çalışmaların sayısal olarak sınırlı olduğunu ve büyük ölçüde yüksek lisans düzeyinde yoğunlaştığını göstermektedir. Ayrıca spiritüel turizmin çoğunlukla inanç ve dini turizm bağlamında ele alındığı, kavramın seküler, deneyimsel ve dönüşümsel boyutlarının ise literatürde sınırlı biçimde tartışıldığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye’de spiritüel turizm alanında kavramsal netliğe ve disiplinlerarası yaklaşımlara duyulan ihtiyacı ortaya koymakta, gelecekte yapılacak teorik ve ampirik çalışmalar için analitik bir zemin sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Alternatif turizm
• Bibliyografik analiz
• İnanç Turizmi
• Spiritüel turizm

Kaynakça

1. Akoğlan Kozak, M., Evren, S. ve Çakır, O. (2013). Tarihsel süreç içinde turizm paradigması. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 24(1), 7–22.
2. Altınay Özdemir, M., Acar, A. ve İstanbullu Dinçer, F. (2018). Dünden bugüne spiritüel turizm. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(58), 594–604.
3. Ambrož, M., & Ovsenik, R. (2011). Tourist origin and spiritual motives. Management: Journal of Contemporary Management Issues, 16(2), 71–86.
4. Aydoğdu Atasoy, Ö. (2021). Spiritüel turizm köyü modeli: Erdek. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (BANÜSAD), 4(BCS 21 Özel Sayısı), 20–28.
5. Çiçek, D. ve Kozak, N. (2012). Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan hakem denetimli makalelerin bibliyometrik profili. VI. Lisansüstü Turizm Öğrencileri Araştırma Kongresi Bildirileri
6. Demirbulat, Ö. G. ve Tetik Dinç, N. (2017). Sürdürülebilir turizm konulu lisansüstü tezlerin bibliyometrik profili. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi (Journal of Travel and Hospitality Management), 14(2), 20–30.
7. Emekli, G. (2021). Coğrafya, turizm, kültür ilişkilerinin turizm coğrafyasına yansımaları ve kültürel turizm. Ege Coğrafya Dergisi, 30(2), 405–428.
8. Hood, W. W., & Wilson, C. S. (2001). The literature of bibliometrics, scientometrics, and informetrics. Scientometrics, 52(2), 291–314.

9. Kato, K., & Progano, R. N. (2017). Spiritual (walking) tourism as a foundation for sustainable destination development: Kumano-kodo pilgrimage, Wakayama, Japan. Tourism Management Perspectives, 24, 243–251.
10. Kelly, C., & Smith, M. K. (2017). Journeys of the self: The need to retreat. In M. K. Smith & L. Puczkó (Eds.), The Routledge handbook of health tourism (pp. 138–151). Routledge.
11. Kiper, G. (2025). Spiritüel turizmin sosyolojik dinamikleri üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
12. Kujawa, J. (2017). Spiritual tourism as quest. Tourism Management Perspectives, 24, 193–200.
13. Norman, A. (2014). The varieties of the spiritual tourist experience. Mester, 22, 20–37.
14. Olsen, D. (2013). Definitions, motivations and sustainability: The case of spiritual tourism. In Proceedings of the First UNWTO International Conference on Spiritual Tourism for Sustainable Development (pp. 35–46). World Tourism Organization.
15. Pritchard, A. (1969). Statistical bibliography or bibliometrics. Journal of Documentation, 25(4), 348–349. Small, H. (1999). Visualizing science through citation mapping. Journal of the American Society for Information Science, 50(9), 799–812.
16. Şahin, İ. (2023). Dönüşümsel öğrenme ve pozitif psikoloji kuramı temelinde spiritüel turizm deneyimine yönelik ölçek geliştirme ve yapısal modelleme çalışması [Doktora tezi]. Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. TurkBibliography. (n.d.). Manifesto. Erişim tarihi 2 Ocak 2026, https://turkbibliography.org
17. Ünal, A. ve Demirkol, Ş. (2022). Spiritüel turizmin mental rahatlama ve manevi rekreasyon etkisi üzerine bir inceleme. International Social Sciences Studies Journal, 8(96), 881–889.
18. Varghese, A. J. S., & Varghese, P. S. (2012). Dimensions of spiritual tourism in Tuticorin District of Tamil Nadu in India: A critical analysis. Business Intelligence Journal, 245–251.