Araştırma Makalesi

Ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümü problemi: Marmara Bölgesi’nde uygulama

Cilt: 9 Sayı: 1 1 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümü problemi: Marmara Bölgesi’nde uygulama

Öz

Ömrünü tamamlamış araçların (ÖTA) geri dönüşüm ve yeniden işleme süreci, atık yönetimi açısından önemli sorunlar barındırmaktadır. Özellikle, toplama noktalarından bertaraf tesislerine kadar olan süreçte, maliyetlerin yüksek olması ve tesislerin etkin kullanılmaması önemli problemlerdir. Bu makalede, ÖTA’ların geri dönüşüm sürecine yönelik bir tersine lojistik problemi ele alınmıştır. Araçların toplama noktaları, geçici depolama merkezleri, geri dönüşüm tesisleri, yeniden kazanım merkezleri ve bertaraf alanları dikkate alınarak karma tam sayılı doğrusal programlama (MILP) modeli geliştirilmiştir. Model, gerçek hayat verileri ile ticari bir yazılım kullanılarak çözülmüş, mevcut durum analizi ve iki farklı senaryo üzerinden önerilen ağ tasarımının operasyonel maliyetleri azaltma etkisi incelenmiştir. Sonuçlar, tesislerin optimize edilmiş kullanımının mevcut sistemde maliyet etkinliğini artırarak önemli bir iyileşme sağladığını göstermektedir. Bu bulgular, literatüre ÖTA tersine lojistik sistemi için geliştirilen özgün bir matematiksel model kazandırarak benzer sürdürülebilir sistemlerin tasarımına yönelik geniş bir uygulama potansiyeli sunmaktadır. Ayrıca, sürdürülebilir atık yönetimi stratejilerini güçlendirmek isteyen paydaşlara yol gösterici niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ayvaz B., & Erdoğan, D. (2020). Ömrünü Tamamlamış Araçların Geri Kazanımı için Belirsizlik Altında Ağ Tasarımı. Haliç Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 3(1), 35-71. doi: https://doi.org/10.46373/hafebid.654047
  2. Balci, S. (2017). Ömrünü tamamlamış araçların geri kazanımı için sürdürülebilir çok amaçlı tersine lojistik ağ tasarımı (Publication No. 2000002371) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi].
  3. Cruz-Rivera, R., & Ertel, J. (2009). Reverse logistics network design for the collection of end-of-life vehicles in Mexico. European journal of operational research, 196(3), 930-939. doi: https://doi.org/10.1016/j.ejor.2008.04.041
  4. Demirel, E., Demirel, N., & Gökçen, H. (2016). A mixed integer linear programming model to optimize reverse logistics activities of end-of-life vehicles in Turkey. Journal of Cleaner Production, 112, 2101-2113. doi: https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2014.10.079
  5. Ene, S., & Öztürk, N. (2015). Network modeling for reverse flows of end-of-life vehicles. Waste Management, 38, 284–296. doi: https://doi.org/10.1016/j.wasman.2015.01.007
  6. Farel, R., Yannou, B., & Bertoluci, G. (2013). Finding best practices for automotive glazing recycling: a network optimization model. Journal of Cleaner Production, 52, 446–461. doi: https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2013.02.022
  7. Govindan, K., & Gholizadeh, H. (2021). Robust network design for sustainable-resilient reverse logistics network using big data: A case study of end-of-life vehicles. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 149(1), 102279. doi: https://doi.org/10.1016/j.tre.2021.102279 Hagelüken, C. (2007). The challenge of open cycles-Barriers to a closed loop economy demonstrated for consumer electronics and cars. Proceedings of R, 7, 3-5.
  8. Harraz, N.A., & Galal, N.M. (2011). Design of sustainable end-of-life vehicle recovery network in Egypt. Ain Shams Engineering Journal, 2(3-4), 211-219. doi: https://doi.org/10.1016/j.asej.2011.09.006

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endüstri Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

21 Eylül 2024

Kabul Tarihi

14 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
İşler, G., Yazgan, H. R., & Altıneşik, A. S. (2025). Ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümü problemi: Marmara Bölgesi’nde uygulama. Journal of Turkish Operations Management, 9(1), 63-77. https://doi.org/10.56554/jtom.1553757
AMA
1.İşler G, Yazgan HR, Altıneşik AS. Ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümü problemi: Marmara Bölgesi’nde uygulama. JTOM. 2025;9(1):63-77. doi:10.56554/jtom.1553757
Chicago
İşler, Gülseli, Harun Reşit Yazgan, ve Aslı Sultan Altıneşik. 2025. “Ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümü problemi: Marmara Bölgesi’nde uygulama”. Journal of Turkish Operations Management 9 (1): 63-77. https://doi.org/10.56554/jtom.1553757.
EndNote
İşler G, Yazgan HR, Altıneşik AS (01 Temmuz 2025) Ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümü problemi: Marmara Bölgesi’nde uygulama. Journal of Turkish Operations Management 9 1 63–77.
IEEE
[1]G. İşler, H. R. Yazgan, ve A. S. Altıneşik, “Ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümü problemi: Marmara Bölgesi’nde uygulama”, JTOM, c. 9, sy 1, ss. 63–77, Tem. 2025, doi: 10.56554/jtom.1553757.
ISNAD
İşler, Gülseli - Yazgan, Harun Reşit - Altıneşik, Aslı Sultan. “Ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümü problemi: Marmara Bölgesi’nde uygulama”. Journal of Turkish Operations Management 9/1 (01 Temmuz 2025): 63-77. https://doi.org/10.56554/jtom.1553757.
JAMA
1.İşler G, Yazgan HR, Altıneşik AS. Ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümü problemi: Marmara Bölgesi’nde uygulama. JTOM. 2025;9:63–77.
MLA
İşler, Gülseli, vd. “Ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümü problemi: Marmara Bölgesi’nde uygulama”. Journal of Turkish Operations Management, c. 9, sy 1, Temmuz 2025, ss. 63-77, doi:10.56554/jtom.1553757.
Vancouver
1.Gülseli İşler, Harun Reşit Yazgan, Aslı Sultan Altıneşik. Ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümü problemi: Marmara Bölgesi’nde uygulama. JTOM. 01 Temmuz 2025;9(1):63-77. doi:10.56554/jtom.1553757