EN
TR
Asbest maruziyeti için bulanik mantik yaklaşimi ile yeni bir limit değeri belirleme
Öz
Bu çalışmada, asbest maruziyeti için yeni bir limit değeri belirlemek amacıyla bulanık mantık yaklaşımı kullanılmıştır. Asbest, insan sağlığına olumsuz etkileri nedeniyle sıkı düzenlemelere tabi tutulan bir maddedir. Farklı ülkeler farklı limit değerleri uygulamaktadır. Bu çalışmada, mevcut ölçüm verileri, uluslararası limit değerleri ve risk faktörleri dikkate alınarak bulanık çıkarım sistemi kullanılmıştır. Toplam 289 asbest ölçüm sonucu analiz edilmiş ve farklı ülkelerdeki limit değerleri karşılaştırılmıştır. Bulanık çıkarım sistemi, üç giriş değişkeni (mevcut ölçümler, uluslararası limitler ve risk faktörü) ve bir çıkış değişkeni (yeni limit değeri) kullanılarak tasarlanmıştır. Sistem, gerçek veri istatistiklerine dayalı bir senaryo için, tehlike sınıflarına göre farklılaştırılmış limit değerler önermiştir. Model tarafından hesaplanan genel ortalama limit değer 0.013 lif/ cm³ olmuştur. Bu değer, mevcut AB ve ABD standardı olan 0.1 lif/cm³'ten daha düşük, ancak bazı gelişmiş ülkelerde uygulanan en düşük limit değeri olan 0.01 lif/cm³'ten daha yüksektir. Önerilen yeni limit değeri, mevcut ölçüm sonuçları, uluslararası standartlar ve risk faktörleri dikkate alındığında dengeli bir yaklaşım sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- American Thoracic Society. Diagnosis and initial management of nonmalignant diseases related to asbestos. Am J Respir Crit Care Med. 2004 Sep 15;170(6):691-715. doi: 10.1164/rccm.200310-1436ST. PMID: 15355871. https://doi.org/10.1164/rccm.200310-1436ST
- Avrupa Komisyonu. (1999). Commission Directive 1999/77/EC of 26 July 1999 adapting to technical progress for the sixth time Annex I to Council Directive 76/769/EEC on the approximation of the laws, regulations and administrative provisions of the Member States relating to restrictions on the marketing and use of certain dangerous substances and preparations (asbestos) Erişim adresi: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:31999L0077
- Avrupa Komisyonu. (2022). Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council amending Directive 2009/148/EC on the protection of workers from the risks related to exposure to asbestos at work. COM(2022) 489 final. Erişim adresi: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52022PC0489 Bartrip PW. History of asbestos related disease. Postgrad Med J. 2004 Feb;80(940):72-6. doi: 10.1136/pmj.2003.012526. PMID: 14970292; PMCID: PMC1742940. https://doi.org/10.1136/pmj.2003.012526
- Bianchi, C., & Bianchi, T. (2007). Malignant mesothelioma: global incidence and relationship with asbestos. Industrial Health, 45(3), 379-387. doi:10.2486/indhealth.45.379 https://doi.org/10.2486/indhealth.45.379
- Carney, J.M., Sporn, T.A. (2025). Asbestosis. In: Oury, T.D., Roggli, V.L., Sporn, T.A., Pavlisko, E.N. (eds) Pathology of Asbestos-Associated Diseases. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-89250-9_4.
- Current Lung Asbestosis Approach for Diagnosis, Not Just Histopathology: A Literature Review. (2025). Jurnal Respirologi Indonesia, 45(1), 77–86. https://doi.org/10.36497/jri.v45i1.678.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB). (2013, 25 Ocak). Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik. T.C. Resmi Gazete, 28539.
- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2014, 21 Kasım). Bazı Tehlikeli Maddelerin, Müstahzarların ve Eşyaların Üretimine, Piyasaya Arzına ve Kullanımına İlişkin Kısıtlamalar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. T.C. Resmi Gazete, 29182.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İstatistiksel Veri Bilimi, Örnekleme Teorisi, Risk Analizi, İstatistik (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
31 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
7 Ağustos 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 2
APA
Aslantaş, A., Baran, M., & Eraslan, E. (2025). Asbest maruziyeti için bulanik mantik yaklaşimi ile yeni bir limit değeri belirleme. Journal of Turkish Operations Management, 9(2), 424-442. https://doi.org/10.56554/jtom.1710322
AMA
1.Aslantaş A, Baran M, Eraslan E. Asbest maruziyeti için bulanik mantik yaklaşimi ile yeni bir limit değeri belirleme. JTOM. 2025;9(2):424-442. doi:10.56554/jtom.1710322
Chicago
Aslantaş, Abdulkadir, Mehmet Baran, ve Ergun Eraslan. 2025. “Asbest maruziyeti için bulanik mantik yaklaşimi ile yeni bir limit değeri belirleme”. Journal of Turkish Operations Management 9 (2): 424-42. https://doi.org/10.56554/jtom.1710322.
EndNote
Aslantaş A, Baran M, Eraslan E (01 Aralık 2025) Asbest maruziyeti için bulanik mantik yaklaşimi ile yeni bir limit değeri belirleme. Journal of Turkish Operations Management 9 2 424–442.
IEEE
[1]A. Aslantaş, M. Baran, ve E. Eraslan, “Asbest maruziyeti için bulanik mantik yaklaşimi ile yeni bir limit değeri belirleme”, JTOM, c. 9, sy 2, ss. 424–442, Ara. 2025, doi: 10.56554/jtom.1710322.
ISNAD
Aslantaş, Abdulkadir - Baran, Mehmet - Eraslan, Ergun. “Asbest maruziyeti için bulanik mantik yaklaşimi ile yeni bir limit değeri belirleme”. Journal of Turkish Operations Management 9/2 (01 Aralık 2025): 424-442. https://doi.org/10.56554/jtom.1710322.
JAMA
1.Aslantaş A, Baran M, Eraslan E. Asbest maruziyeti için bulanik mantik yaklaşimi ile yeni bir limit değeri belirleme. JTOM. 2025;9:424–442.
MLA
Aslantaş, Abdulkadir, vd. “Asbest maruziyeti için bulanik mantik yaklaşimi ile yeni bir limit değeri belirleme”. Journal of Turkish Operations Management, c. 9, sy 2, Aralık 2025, ss. 424-42, doi:10.56554/jtom.1710322.
Vancouver
1.Abdulkadir Aslantaş, Mehmet Baran, Ergun Eraslan. Asbest maruziyeti için bulanik mantik yaklaşimi ile yeni bir limit değeri belirleme. JTOM. 01 Aralık 2025;9(2):424-42. doi:10.56554/jtom.1710322