An Examination of the Ancient City of Dara in the Context of Tourism

Öz

Ancient cities bear both cultural and historical traces of many civilisations as part of change and development. It is necessary to highlight the characteristics of these cities that are important for tourism, both for the local population and for the region's development. From this perspective, the presence of cultural symbols, heritage and images has an undeniable power in terms of ancient cities' impact on tourism. This study is about the ancient city of Dara, which has hosted many Mesopotamian civilisations from the past to the present and is characterised by its rich historical, cultural and natural values. It was also founded in the early Byzantine period as a frontier garrison. The aim is to study the archaeological ruins and historical monuments of the ancient city of Dara, which is characterised by its defensive structures, hydraulic structures and necropolises, most of which date back to the early period. Literature reviews and document analyses, two methods of secondary data collection, were employed. The current situation of the city in terms of urban identity was determined, and an attempt was made to show the contribution of Dara, a cultural symbol, to tourism. At the end of the study, suggestions were discussed based on the findings.

Anahtar Kelimeler

• Cultural Symbol
• Cultural Heritage
• Archaeological Site Area
• Dara.

Dara Antik Kenti'nin Turizm Bağlamında İncelenmesi

Öz

Antik kentler değişim ve gelişimin bir parçası olarak birçok medeniyetin hem kültürel hem de tarihi izini taşımaktadır. Turizm açısından önem arz eden bu kentlerin sahip olduğu özellikleri hem yerel halk hem de bölgenin kalkınması için ön plana çıkarmak gerekmektedir. Bu açıdan kültürel sembollerin, mirasın ve imgelerin varlığı antik kentlerin turizme olan etkisi açısından yadsınamaz bir güce sahiptir. Bu araştırma, geçmişten bugüne birçok Mezopotamya uygarlığına ev sahipliği yapmış zengin tarihi, kültürel, doğal değerleriyle öne çıkan Dara Antik Kenti’nin turizm açısından incelenmesini amaçlamaktadır. Ayrıca erken Bizans döneminde bir sınır garnizon kenti olarak kurulan; çoğu ilk dönemden kalan savunma, su yapıları ve nekropol alanlarıyla dikkat çeken Dara Antik Kenti'nin arkeolojik kalıntılarını ve tarihi eser yapılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın yöntemi olarak literatür taraması ve ikincil veri toplama yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Değerlendirme sonucunda kentin mevcut durumu tespit edilmiş ve kültürel sembol olan Dara'nın turizme olan katkısı ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kültürel Sembol
• Kültürel Miras
• Arkeolojik Sit Alanı
• Dara.

Kaynakça

1. Ahunbay, M. (1991). Dara-Anastasiopolis, XII. Kazı Sonuçları Toplantısı I, 28 Mayıs-1 Haziran 1990 (ss.391-397). Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi
2. Ahunbay, M. (2005), Antik Mardin, F. Özdem (Ed.), Taşın Belleği Mardin, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 41-74.
3. Ahunbay, Z. (2007), Tarihi Çevre Koruma ve Restorasyon (5. Bs.), Yem Yayınları, İstanbul.
4. Ahunbay, Z. (2015). Mardin’in Oğuz Köyü’ndeki Anıtlar ve Korunmaları ile İlgili Öneriler, F. Atay ve N. Özcan. Kargir Yapılarda Koruma ve Onarım Semineri VII Bildiri Kitabı (ss. 192-203). İstanbul: İBB KUDEP.
5. Akmeşe, H., ve Ataman, D. (2018). Somut Kültürel Mirasın Turizm Açısından Değerlendirilmesi: Mardin İli Örneği. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 5(29), 3598-3607.
6. Ar, H. (2015). Somut olmayan kültürel mirasın korunmasında turist rehberlerinin rolü (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı, Balıkesir.
7. Artun, E. (2008). Halk Kültürü Araştırmaları ‘‘Halk Kültürlerinin Gelecek Kuşaklara Taşınması’’. İstanbul: Kitabevi Yayınları.
8. Aslan, E. H., ve Can, C. (2017). Arkeolojik ve Kırsal Mimari Miras Birlikteliğinin Korunabilirliği: Oğuz/Dara Antik Kenti Örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(62), 1063-1080.

9. Avcı, M. (2020). Turizmde gelişmenin, yöre halkı üzerinde oluşturduğu toplumsal ve kültürel etkilerin araştırılması: Kastamonu örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(1), 540-556.
10. Aydin, L. (2025). Tarihi Mekânların ve Turizm Endüstrisinin Yerel Gelişime Etkisi: Mardin Örneği. Artuklu Tourism Studies, (3), 24-36.
11. Baynes, K. (2016). Toplumda Sanat, Çev: Yusuf Atılgan, İstanbul: YKY.
12. Can, M. (2009). Kültürel Miras ve Müzecilik. Çalışma Raporu. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Ankara.
13. Can, B., ve Erdoğan, N. (2014). Dara, Bizans-Sasani Sınırında Bir Garnizon Kenti ve Kazıları. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü 40. Kuruluş Yılı Armağanı Anadolu’nun Zirvesinde Türk Arkeolojisinin 40 Yılı, 347-371.
14. Çelepi, M. S. (2016). Somut olmayan kültürel miras ve üniversite gençliği. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(3), 15-35.
15. Çevik, A. (2002). XI-XIII. yüzyıllarda Diyar-ı Bekr bölgesi tarihi (Doktora tezi) Marmara Universitesi, İstanbul.
16. Debord, G. (2010) Gösteri Toplumu, Çev: Ayşen Ekmekçi, Okşan Taşkent, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
17. Diker, O. ve Taşkın, D. (2017). Coğrafya ve Tarih Perspektifinden Somut Kültürel Miras ve Türkiye. Pegem Akademi Yayıncılık. Ankara.
18. Direk, Y. S. (2019). Mimari Açıdan Şuayb ve Dara Antik Kentlerinin Kırsal ve Kültürel Turizm Özelliklerini Araştırmak. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 125-152.
19. Dukor, M. (2010). African Philosophy in the Global Village. Saarbrücken: Lambert Academic Publishing.
20. Geertz, C. (1973). The Interpretation of Culture. New York: Basic Books
21. Korumaz, S. G. (2015). Kültürel miras yönetiminde karar destek sistemlerinin kullanımına yönelik bir model önerisi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
22. Hjalager, A. M. (2015). Turizmi Değiştiren 100 Yenilik. Çev. Ozan Güler, Gürkan Akdağ, A. Celil Çakıcı, Sercan Benli), Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 290-317.
23. Keser Kayaalp, E. (2016). Preservation of the Architectural Heritage of the Syriac Christians on the Tur Abdin: Processes and Varying Approaches. Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, 14, 57–69.
24. Koç, E. (2015). Tüketici Davranışı ve Pazarlama Stratejileri (6.Baskı). Ankara, Seçkin Yayıncılık.
25. Köksal, A. (1994). Türkiye Turizm Coğrafyası. Ankara: Gazi Büra Kitabevi.
26. Kroeber, A. L. ve Kluckhohn, C. (1952). Culture: A critical review of concepts and definitions. New York: Vintage Books.
27. Küçük, A. M. (2013) İnanç Turizmi Açısından Türkiye’de Dini Mekânlar. Berikan Yayınevi. Ankara.
28. Kütük, A. (2012). Bizans İmparatorluğu Döneminde Nusaybin’in Siyasi, Sosyal, İktisadi, Mimari ve Kültürel Durumu (IV.-X. Yüzyıl). TC. Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Elâzığ.
29. Kütük, A. (2013). Bizans I·mparatorlugˆu’nun Alternatif I·stihka^m Şehri: Dara (Anastasiapolis). Fırat U¨niversitesi Orta Doğu Aras¸tırmaları Dergisi, 8(2), 69–85.
30. Kütük, A. (2016). 19. Yüzyıl Batılı Seyyahlarının Antik Dara (Anastasiopolis) Şehri ile İlgili Gözlemleri. Artuklu I·nsan ve Toplum Bilim Dergisi, 1(1), 55–63.
31. Savaş, D. ve Özdemir, C. (2020). Çanakkale’nin Turizm Gelişiminde Kültürel Miras Değerleri. Journal of Global Tourism and Technology Research (JGTTR), (1), 78-88.
32. Sezik, M. (2016). Kent Kimliğinin Korunması ve Kentsel Gelişimin Sağlanması Bağlamında Yerel Yönetimin Önemi: Adıyaman Örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 43-56.
33. Söyler, N. (2019). Güneydoğu Anadolu’da Roma Kaleleri ve Savunma Sistemi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi. İzmir.
34. T.C. I·c¸is¸leri Bakanlığı, I·. I·. G. M. (1968). Köylerimiz.
35. Oatey, H. S. (2012). What is culture? A compilation of quotations. Global PAD Core Concepts, 1-21.
36. Türk Mühendis ve Mimar Odalar Birliği (TMMOB). (2025). Erişim tarihi (28.12.2025). https://www.tmmob.org.tr/icerik/tmmob-mardin-ikk-koruma-ve-dirimsellik arasinda-dara-antik-kenti.
37. Tosun, M. (2018). Kuruluş, yükseliş ve çöküşü ile roma’nın mesopotamıa’daki son varlık göstergesi: dara (anastasıopolıs-ıustınıana nova). Amisos, 3(5), 455-480.
38. Ünal, Z. G. (2014). Kültürel mirasın korunması. 6-71. İSMEP Rehber Kitaplar Beyaz gemi Sosyal proje Ajansı. İstanbul.
39. Yeşilbursa, C. C. (2013). Altıncı sınıf öğrencilerinin somut kültürel mirasa yönelik görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21 (2). 405-420.