Plevne Muharebeleri: Harp Tarihinde Şanlı Bir Mağlubiyet

Öz

1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi Osmanlı İmparatorluğu’nun son asrına damga vuran en önemli olaylardan biri olmuştur. Bu harpte iki tarafın orduları Balkan ve Kafkas cephelerinde karşı karşıya gelmiş, harbin ağırlık merkezini Balkan Cephesi teşkil etmiştir. Tuna nehrini geçen Rus ordusu süratle güneye ilerleyerek Şipka geçidini ele geçirmiş, böylece Ruslar için İstanbul yolu açılmıştır. Bu kritik anda Osman Paşa komutasındaki Vidin Kolordusu Plevne’ye gelerek burada mevzilenmiştir. Ruslar Balkan Dağları’nın güneyine inmeden evvel Plevne’yi ele geçirmeye karar vermiş ve üç defa şehre taarruz etmiştir. Plevne’de Osmanlı kuvvetleri bu taarruzları püskürtmüş ve Rus harekâtını beş ay kadar durdurarak çok daha erken gelebilecek bir mağlubiyete engel olmuştur. Osman Paşa Plevne’yi beş ay boyunca müdafaa ederek Rus ordusunu karşısında tutmuş ve Osmanlılara savaşın kaderini değiştirmek için fırsat vermiştir. Fakat Osmanlı komuta kademesi bu fırsatı kullanamamış ve harpten mağlubiyetle çıkmıştı. Nitekim şehirdeki erzakın tükenmesiyle müdafaa imkânı kalmamış, Osman Paşa bir huruç harekâtıyla kuşatmayı yarmaya çalışırken yaralanarak esir düşmüştür. Plevne’nin düşmesinden kısa süre sonra Rus orduları İstanbul önüne kadar gelmiş ve harp sona ermiştir. Alınan mağlubiyete rağmen Plevne müdafaası tüm dünyada ses getirmiş ve takdirle karşılanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi
• Plevne Müdafaası
• Gazi Osman Paşa
• Osmanlı Ordusu
• Tabya

Battles of Pleven: A Glorious Defeat in Military History

Abstract

The Ottoman-Russian War of 1877-1878 was one of the most important events that marked the last century of the Ottoman Empire. In this war, the armies of both sides faced each other on the Balkan and Caucasian fronts, and the Balkan Front was the war’s center of gravity. Having crossed the Danube, the Russian army quickly advanced south and captured the Shipka pass. Thus, the road to Istanbul was opened for the Russians. In the same days, the Vidin Corps under the command of Osman Pasha came to Pleven and took positions in the city. Before descending to the south of the Balkan Mountains, the Russians decided to capture Pleven and attacked the city three times. In Pleven, the Ottoman forces repelled these attacks and stopped the Russian operation for five months. In this way, they prevented a defeat that would come much earlier for the Ottoman Empire. Osman Pasha halted the Russian army by defending Pleven for five months. In this way, he allowed the Ottoman Commander-in-Chief to change the war’s fate. The Ottoman command, however, could not be able to use this opportunity. Finally, the supplies in the city were exhausted and there was no possibility of defense. Osman Pasha decided to break the siege with a breaktrough operation, but was wounded and had to surrender. Shortly after the fall of Pleven, the Russian armies came to Istanbul and the war ended. Despite the defeat, the defense of Pleven had a great impact and was appreciated all over the world.

Keywords

• Ottoman-Russian War of 1877-1878
• Defense of Pleven
• Gazi Osman Pasha
• Ottoman Army
• Bastion

Kaynakça

1. [1] Ahmed Midhat Efendi (2015), Zübdetü’l Hakayık, 93 Harbi’nin Arka Planı, (Ed. Ö.F. Can), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
2. [2] Ahmet Cemal (Cemal Paşa) (2020), Plevne Müdafaası, (Ed. S. Özdemir), Ötüken, İstanbul.
3. [3] Ahmed Saib (1911), Son Osmanlı-Rus Muharebesi, Hindiye Matbaası, Kahire.
4. [4] Albay Talat (1997), Plevne Savunması, Genelkurmay Basımevi, Ankara.
5. [5] Ali Fuad (1326), Osmanlı Rus Seferi, C.2, Matbaa-i Osmaniye, İstanbul.
6. [6] Archieve of the Directorate of Military History and Strategic Studies of the Turkish General Staff (ATASE), Ottoman-Russian War (1877-1878) Collection (ORH); ATASE, ORH.,3/135; ATASE, ORH.,8/79; ATASE, ORH.,10/11; ATASE, ORH.,8/101; ATASE, ORH.,10/41; ATASE, ORH., 24/51; ATASE, ORH., 29/8.
7. [7] Grant, Barnwell R. (1877), The Russo-Turkish War, John E. Potter And Company, Philadelphia.
8. [8] Erkan-ı Harbiye Kolağalarından Reşid (2016), 1293 Osmanlı-Rus Sefer-i Ahiri, (Ed. H. Kazancıoğlu), Kayıhan Yayınları, İstanbul.

9. [9] Epanchin, Nikolay (1900), Operations of General Gurko’s Advance Guard in 1877, Kegan Paul, Trench, Trübner Co., London.
10. [10] Furneaux, Rupert (1972), Tuna Nehri Akmam Diyor, Milliyet Yayınları, İstanbul.
11. [11] Gencer, Ali İhsan and İpek, Nedim (1993), 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi Rumeli Cephesi Vesikaları (Temmuz 1877), Belgeler, 25/19. (205-244)
12. [12] Greene, Francis Vinton (1879), Russian Army and its Campaigns in Turkey in 1877-1878, D. Appleton And Company, New York.
13. [13] Herbert, William von (1911), The Defence of Plevna 1877, Smith, Elder&Co, London.
14. [14] Hozier, Henry Montague (1878), The Russo-Turkish War, William Mackenzie, London.
15. [15] Hülagü, Metin (1993), Gazi Osman Paşa, İstanbul.
16. [16] İbrahim Edhem (1979), Plevne Hatıraları, İstanbul.
17. [17] Jessup, John E. (2000), “Contemporary Western Perceptions of the Events Surrounding the Russo-Ottoman War of 1877-1878”, I. Uluslararası Plevne Kahramanı Gazi Osman Paşa ve Dönemi (1833-1900) Sempozyumu. (80-96)
18. [18] Karakulak, Mesut (2018), “93 Harbi’nde Esir Olmak: Rusya’daki Osmanlı Savaş Esirleri ve Gündelik Hayatları”, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) -Vatan Neresi? - Uluslararası Sempozyumu. (230-257)
19. [19] Keçecizade İzzet Fuat (1997), Kaçırılan Fırsatlar, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı Hakkında Eleştiriler ve Askerî Düşünceler, Genelkurmay Basımevi, Ankara.
20. [20] Mahmud Celaleddin Paşa (1983), Mir’at-ı Hakikat, Berekat Yayınevi, İstanbul.
21. [21] Maurice, Frederick (1905), The Russo-Turkish War 1877, Swan Sonnenschein, & Co., London.
22. [22] Mehmed Hulusi (2021), Niçin Mağlub Olduk: 1877-78 Osmanlı-Rus Seferi: Avrupa Cephesindeki Harekât, (Ed. H. Habib, A. Eymir), Kayhan Yayınları, İstanbul.
23. [23] Menning, Bruce W. (1992), Bayonets Bofore Bullets, The Imperial Russian Army 1861-1914, Indiana University Press, Indianapolis.
24. [24] Öztürk, Mustafa (2002), “1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi Belgeleri: Abdi Paşa'nın Muhakemesi”, Belgeler, S. 23/27. (117-139)
25. [25] Rosetti, R. (1930), “Roumania's Share in the War of 1877”, The Slavonic and East European Review, S. 8/24. (548-577)
26. [26] S. Ryan, Charles and Sandes, John (1897), Under The Red Crescent, Charles Scribner's Sons, New York.
27. [27] Schem, Alexander Jacob (1878), War In The East: An Illustrated History of the Conflict Between Russia, H.S. Goodspeed & Co., New York.
28. [28] Sedes, Halil (1955), 1877-1878 Osmanlı-Rus ve Romen Savaşı, C. XII, Askeri Basımevi, İstanbul.
29. [29] Stanley, Francis (1878), St. Petersburg to Plevna, Richard Bentley and Son, London.
30. [30] Süer, H. Hikmet (1993), 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi Rumeli Cephesi, Genelkurmay Basımevi, Ankara.
31. [31] Şapolyo, Enver Behnan (1959), Gazi Osman Paşa ve Plevne Muharebesi, Türkiye Yayınevi, İstanbul.
32. [32] Şirokorad, A.B. (2009), Rusların Gözünden Osmanlı-Rus Savaşları, Selenge Yayınları, İstanbul.
33. [33] Tacan, Necati (1937), “1877-1878 Osmanlı-Rus Seferinde Türk Sevk ve İdaresinde Sevkulceyşi Hatalar: Başkomutanlık”, Askeri Mecmua, 8/107. (755-760)
34. [34] Taşdemir, Ahmet (2020), “Osmanlı Ordusunda Stratejik Yönetim Zaafiyeti Örneği: 93 Harbi’nde Balkan Savunmasının Çöküşü”, Harp Tarihi Dergisi, S.1. (1-40)
35. [35] Turkish Rebublic Presidency Ottoman Archives (BOA); BOA, Y..EE., 1294 N. 19, 84/102; BOA, Y.EE., 76/26; BOA, Y..EE., 1294 L. 21, 76/26.; BOA, Y..PRK.HR., 1/60; BOA, Y..PRK..HR.., 1294 N. 10, 1/72; BOA, Y.PRK..ASK., 1/42; BOA, HR. SYS., 1/4.
36. [36]Uyar, Mesut and Erickson, Edward J. (2014), Osmanlı Askeri Tarihi, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul.
37. [37] Ürkmez, Naim (2020), “Savaşın Öteki Yüzü: Romanya’daki 93 Harbi Esirleri”, Belleten, S. 84/300. (789-824)
38. [38] Von Der Goltz Paşa (1898), Plevne: Tarih-i Harpten Asakir-i Redife Kısmına Dair Tedkikat, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul.