Araştırma Makalesi

Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi

Cilt: 27 Sayı: 1 28 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi

Öz

Bu çalışma, modern endüstriyel sistemin en kapalı alanlarından biri olan mezbahayı, şiddet, emek ve doğanın kurumsal olarak görünmez kılındığı bir iktidar düzeneği olarak analiz etmektedir. Araştırmanın temel sorunsalını, mezbahadaki üretim süreçlerinin mekânsal ve sembolik olarak yalıtılmasının toplumsal duyarsızlık ve etik mesafe üretimi üzerindeki etkisi oluşturmaktadır. Çalışmanın kuramsal zemini, Val Plumwood’un (2017) "arka planlama" (backgrounding) ve Carol J. Adams’ın (2013) "kayıp gönderge" (absent referent) kavramları üzerine kurulmuştur. Analiz kapsamında, mezbahadaki örgütlenme yapısının bağımlı olunan bedenleri –hayvanları, güvencesiz işçileri ve ekolojik unsurları– maddi üretimin merkezinde tutarken, onları sembolik ve etik düzlemde nasıl ikincilleştirdiği incelenmektedir. Timothy Pachirat’ın (2011) "etik mesafe" kavramsallaştırmasından hareketle, öldürme eyleminin teknik rasyonalizasyon ve aşırı iş bölümü aracılığıyla nasıl sıradan bir prosedüre dönüştürüldüğü tartışılmaktadır. Ayrıca, Joan Tronto’nun (1993) "ayrıcalıklı sorumsuzluk" ve Lori Gruen’in (2015) "dolaşık empati" (entangled empathy) yaklaşımları çerçevesinde, mezbahadaki teknik düzenin bakım etiği ilkelerini nasıl askıya aldığı ve duygusal bir kopuş alanı yarattığı ortaya konmaktadır. Çalışmanın temel bulguları, mezbahanın yalnızca bir gıda üretim tesisi değil; sınıf, toplumsal cinsiyet ve tür eksenli sömürü pratiklerinin kesiştiği bir mekân olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, makale, mezbahayı bağımlı olunan varlıkların hem sömürüldüğü hem de kamusal tanınmadan dışlandığı yapısal bir inkâr modeli olarak tanımlamakta ve feminizmin tür sınırlarını aşan kesişimsel bir analiz geliştirmesinin metodolojik gerekliliğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan finansal destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma literatür taraması ve kamuya açık istatistiksel verilerin analizine dayandığı için etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Teşekkür

Bu çalışma, istatistiklerde sayılara ve kavramlara indirgenen, sesi ve varlığı çoğu zaman görmezden gelinen tüm hayvanlara adanmıştır.Hayvanların yalnızca "hammadde" olarak algılandığı ve yaşamlarının sistematik olarak görünmez kılındığı bir düzende, onların maruz kaldığı şiddeti ve mücadelelerini görünür kılmak, bu araştırmanın temel amacıdır. İstatistik tablolarında “baş” ve “birim” gibi ifadelerle tanımlanan; sesleri mezbahaların kapalı duvarları ardında kaybolan hayvanların varlığına dikkat çekme ihtiyacı, bu çalışmanın çıkış noktasıdır. Araştırma sürecinde, ekonomik sistemin merkezinde yer almalarına rağmen temsil düzeyinde yok sayılan insan olmayan hayvanların nasıl arka plana itildiğini anlamaya çalıştım. Bu motivasyon, yalnızca akademik bir sorgulamadan değil; bu canlıların bedensel varlıklarının sayılara indirgenmesine duyduğum etik kaygıdan da beslenmektedir. Aynı zamanda bu metni, toplumsal şiddetin ve ağır emeğin yükünü büyük ölçüde özel alanda taşıyan kadınlara ithaf ediyorum. Mezbahalarda kurumsal olarak yaratılan duygusal mesafenin ve kamusal deneyimin, gündelik yaşama nasıl yansıdığını düşünmek, bu çalışmanın önemli bir parçası oldu. Bakım, empati ve ilişkisel değerlerin sıklıkla göz ardı edildiği bir üretim rejiminde, bu değerleri yaşatmaya devam eden kadınların emeği, teorik bakışımı şekillendirmiştir. Sonuç olarak bu metin, kurumsallaşmış şiddeti görünür kılmaya, bu şiddetin kesişimsel yönlerini göstermeye ve sayılara indirgenmiş yaşamların ardındaki bedensel ve duygusal gerçekliği hatırlatmaya yönelik bir çabadır.

Kaynakça

  1. Adams, C. J. (2013). Etin cinsel politikası: Feminist-vejetaryen eleştirel kuram (G. Tezcan & M. E. Boyacıoğlu, Çev.). İstanbul, Türkiye: Ayrıntı Yayınları.
  2. Adams, C. J., & Gruen, L. (Ed.). (2014). Ecofeminism: Feminist intersections with other animals and the earth (2. bs.).
  3. Arendt, H. (2009). Kötülüğün sıradanlığı: Adolf Eichmann Kudüs’te (Ö. Çelik, Çev.). İstanbul, Türkiye: Metis Yayınları. (Orijinal eser 1963 yılında yayımlandı).
  4. Atrey, S. (2019). Intersectional discrimination. Oxford, England: Oxford University Press.
  5. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) & ILLAC Ltd. (t.y.). Şirketler için toplumsal cinsiyet temelli şiddet ve tacize karşı kurum politikası geliştirme rehberi. London, England: EBRD. 12 Mayıs 2026 tarihinde https://www.ebrd.com/downloads/about/sustainability/GBVH_Guidance_Private_Sector_Clients_Turkiye_Turkish.pdf adresinden edinilmiştir.
  6. Berger, J. (2017). Hayvanlara niçin bakarız? (C. Soydemir, Çev.). İzmir, Türkiye: Delidolu Yayınları.
  7. Blanchette, A. (2020). Porkopolis: American animality, standardized life, and the factory farm. Durham, NC: Duke University Press.
  8. Butler, J. (2013). Cinsiyet belası: Feminizm ve kimliğin altüst edilmesi (B. Ertür, Çev.). İstanbul, Türkiye: Metis Yayınları. (Orijinal eser 1990’da yayımlanmıştır).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi (Diğer), Kadın Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

28 Şubat 2026

Kabul Tarihi

27 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kayişoğlu, P. (2026). Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi. Kadın/Woman 2000, 27(1), 179-200. https://doi.org/10.33831/2x289834
AMA
1.Kayişoğlu P. Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi. JWS. 2026;27(1):179-200. doi:10.33831/2x289834
Chicago
Kayişoğlu, Pınar. 2026. “Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi”. Kadın/Woman 2000 27 (1): 179-200. https://doi.org/10.33831/2x289834.
EndNote
Kayişoğlu P (01 Haziran 2026) Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi. Kadın/Woman 2000 27 1 179–200.
IEEE
[1]P. Kayişoğlu, “Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi”, JWS, c. 27, sy 1, ss. 179–200, Haz. 2026, doi: 10.33831/2x289834.
ISNAD
Kayişoğlu, Pınar. “Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi”. Kadın/Woman 2000 27/1 (01 Haziran 2026): 179-200. https://doi.org/10.33831/2x289834.
JAMA
1.Kayişoğlu P. Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi. JWS. 2026;27:179–200.
MLA
Kayişoğlu, Pınar. “Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi”. Kadın/Woman 2000, c. 27, sy 1, Haziran 2026, ss. 179-00, doi:10.33831/2x289834.
Vancouver
1.Pınar Kayişoğlu. Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi. JWS. 01 Haziran 2026;27(1):179-200. doi:10.33831/2x289834