Feminist Bir Bakışla Mezbaha: Şiddet, Emek ve Doğanın Arka Plana İtilmesi
Öz
Bu çalışma, modern endüstriyel sistemin en kapalı alanlarından biri olan mezbahayı, şiddet, emek ve doğanın kurumsal olarak görünmez kılındığı bir iktidar düzeneği olarak analiz etmektedir. Araştırmanın temel sorunsalını, mezbahadaki üretim süreçlerinin mekânsal ve sembolik olarak yalıtılmasının toplumsal duyarsızlık ve etik mesafe üretimi üzerindeki etkisi oluşturmaktadır. Çalışmanın kuramsal zemini, Val Plumwood’un (2017) "arka planlama" (backgrounding) ve Carol J. Adams’ın (2013) "kayıp gönderge" (absent referent) kavramları üzerine kurulmuştur. Analiz kapsamında, mezbahadaki örgütlenme yapısının bağımlı olunan bedenleri –hayvanları, güvencesiz işçileri ve ekolojik unsurları– maddi üretimin merkezinde tutarken, onları sembolik ve etik düzlemde nasıl ikincilleştirdiği incelenmektedir. Timothy Pachirat’ın (2011) "etik mesafe" kavramsallaştırmasından hareketle, öldürme eyleminin teknik rasyonalizasyon ve aşırı iş bölümü aracılığıyla nasıl sıradan bir prosedüre dönüştürüldüğü tartışılmaktadır. Ayrıca, Joan Tronto’nun (1993) "ayrıcalıklı sorumsuzluk" ve Lori Gruen’in (2015) "dolaşık empati" (entangled empathy) yaklaşımları çerçevesinde, mezbahadaki teknik düzenin bakım etiği ilkelerini nasıl askıya aldığı ve duygusal bir kopuş alanı yarattığı ortaya konmaktadır. Çalışmanın temel bulguları, mezbahanın yalnızca bir gıda üretim tesisi değil; sınıf, toplumsal cinsiyet ve tür eksenli sömürü pratiklerinin kesiştiği bir mekân olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, makale, mezbahayı bağımlı olunan varlıkların hem sömürüldüğü hem de kamusal tanınmadan dışlandığı yapısal bir inkâr modeli olarak tanımlamakta ve feminizmin tür sınırlarını aşan kesişimsel bir analiz geliştirmesinin metodolojik gerekliliğini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Adams, C. J. (2013). Etin cinsel politikası: Feminist-vejetaryen eleştirel kuram (G. Tezcan & M. E. Boyacıoğlu, Çev.). İstanbul, Türkiye: Ayrıntı Yayınları.
- Adams, C. J., & Gruen, L. (Ed.). (2014). Ecofeminism: Feminist intersections with other animals and the earth (2. bs.).
- Arendt, H. (2009). Kötülüğün sıradanlığı: Adolf Eichmann Kudüs’te (Ö. Çelik, Çev.). İstanbul, Türkiye: Metis Yayınları. (Orijinal eser 1963 yılında yayımlandı).
- Atrey, S. (2019). Intersectional discrimination. Oxford, England: Oxford University Press.
- Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) & ILLAC Ltd. (t.y.). Şirketler için toplumsal cinsiyet temelli şiddet ve tacize karşı kurum politikası geliştirme rehberi. London, England: EBRD. 12 Mayıs 2026 tarihinde https://www.ebrd.com/downloads/about/sustainability/GBVH_Guidance_Private_Sector_Clients_Turkiye_Turkish.pdf adresinden edinilmiştir.
- Berger, J. (2017). Hayvanlara niçin bakarız? (C. Soydemir, Çev.). İzmir, Türkiye: Delidolu Yayınları.
- Blanchette, A. (2020). Porkopolis: American animality, standardized life, and the factory farm. Durham, NC: Duke University Press.
- Butler, J. (2013). Cinsiyet belası: Feminizm ve kimliğin altüst edilmesi (B. Ertür, Çev.). İstanbul, Türkiye: Metis Yayınları. (Orijinal eser 1990’da yayımlanmıştır).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Siyaset Bilimi (Diğer), Kadın Araştırmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Pınar Kayişoğlu
*
0000-0002-1841-862X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
28 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
28 Şubat 2026
Kabul Tarihi
27 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 1