Araştırma Makalesi

Döviz Kuru Değişimlerinin Dış Ticaret Akımlarına Etkisinde Sektörel Farklılıklar: Gelişmiş Ülkeler için Bulgular

Cilt: 20 Sayı: 79 31 Temmuz 2025
PDF İndir
TR

Döviz Kuru Değişimlerinin Dış Ticaret Akımlarına Etkisinde Sektörel Farklılıklar: Gelişmiş Ülkeler için Bulgular

Öz

Döviz kuru hareketleri ülkeler arasındaki ticaret akımlarının en önemli belirleyicileri arasında görülmekle birlikte son yıllarda ihracat ve ithalatın döviz kuruna olan duyarlılığının azaldığı bazı çalışmalar tarafından ortaya konulmaktadır. İlgili literatür incelendiğinde döviz kuru-dış ticaret ilişkisinin çoğunlukla toplulaştırılmış ülke verileri kullanılarak incelendiği ve sektörel farklılıkların göz ardı edilebildiği gözlenmektedir. Sektörlerin üretim yapısı, teknoloji yoğunluğu, ithal girdi kullanımı, küresel değer zincirlerine eklemlenme oranı gibi özellikleri döviz kuruna olan duyarlılıklarını etkileyen faktörler arasındadır. Bu çalışmada hem döviz kuru düzey değişimlerinin hem de oynaklığının sektörel ihracat ve ithalat üzerindeki etkisi gelişmiş ülkeler imalat sanayi alt sektörleri ele alınarak analiz edilmektedir. Bu amaçla panel hata düzeltme modelleri kullanılarak döviz kuru hareketlerinin dış ticaret üzerindeki kısa ve uzun dönemdeki etkisi G7 ülkelerine ait 20 imalat sanayi alt sektörü için tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgular özellikle ihracatta döviz kuru değişimlerinin etkisinin sektörler arasında oldukça farklılaştığını göstermektedir. Düşük teknoloji yoğunluğuna sahip sektörlerde yerli paranın reel değer kaybı ihracatı kısa ve uzun dönemde çoğunlukla pozitif etkilerken, orta ve yüksek teknoloji sektörlerinde bu etki anlamsız ya da pozitif olabilmektedir. Bunun yanında ülke parasının değer kaybetmesi ithalatı dört sektör dışında negatif etkilemektedir. Döviz kuru oynaklığının ihracat üzerindeki uzun dönemdeki etkisi hemen hemen tüm sektörlerde negatif ve anlamlı iken kısa dönemde etkisi farklılaşmaktadır. Sektörler teknoloji yoğunluğuna göre gruplandırıldığında özellikle döviz kuru-ihracat ilişkisinde teknoloji yoğunluğuna göre belirgin farklılıklar ortaya çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adler, G., Meleshchuk, S., and Buitron, M. C. O. (2019). Global value chains and external adjustment: Do exchange rates still matter? International Monetary Fund.
  2. Ahmed Hannan, S., Appendino, M., and Ruta, M. (2015). Global Value Chains and the Exchange Rate Elasticity of Exports.
  3. Ahmed, S., Appendino, M., and Ruta, M. (2016). Global value chains and the exchange rate elasticity of exports. The BE Journal of Macroeconomics, 17(1), 20150130.
  4. Akhtar, M. A., and Hilton, R. S. (1984). Exchange rate uncertainty and international trade: Some conceptual issues and new estimates for Germany and the United States. Federal Reserve Bank.
  5. Akkaya, O. (2018). Türkiye and Türkiye’nin Dış Ticaret Partnerleri Arasındaki İki Yanlı J Eğrisi: 1996-2006 Dönemi İncelemesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 328-338.
  6. Ardalani, Z., and Bahmani-Oskooee, M. (2007). Is there a J-Curve at the Industry Level? Economics Bulletin, 6(26), 1-12.
  7. Arize, A. C. (1995). The effects of exchange-rate volatility on US exports: an empirical investigation. Southern Economic Journal, 34-43.
  8. Arize, A. C. (1997). Foreign trade and exchange‐rate risk in the G‐7 countries: Cointegration and error‐correction models. Review of financial Economics, 6(1), 95-112.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Büyüme, Makro İktisat (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

7 Mart 2024

Kabul Tarihi

14 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 20 Sayı: 79

Kaynak Göster

APA
Damırova, S., & Yolcu Karadam, D. (2025). Döviz Kuru Değişimlerinin Dış Ticaret Akımlarına Etkisinde Sektörel Farklılıklar: Gelişmiş Ülkeler için Bulgular. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 20(79), 429-453. https://doi.org/10.19168/jyasar.1448412
AMA
1.Damırova S, Yolcu Karadam D. Döviz Kuru Değişimlerinin Dış Ticaret Akımlarına Etkisinde Sektörel Farklılıklar: Gelişmiş Ülkeler için Bulgular. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi. 2025;20(79):429-453. doi:10.19168/jyasar.1448412
Chicago
Damırova, Saharnaz, ve Duygu Yolcu Karadam. 2025. “Döviz Kuru Değişimlerinin Dış Ticaret Akımlarına Etkisinde Sektörel Farklılıklar: Gelişmiş Ülkeler için Bulgular”. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 20 (79): 429-53. https://doi.org/10.19168/jyasar.1448412.
EndNote
Damırova S, Yolcu Karadam D (01 Temmuz 2025) Döviz Kuru Değişimlerinin Dış Ticaret Akımlarına Etkisinde Sektörel Farklılıklar: Gelişmiş Ülkeler için Bulgular. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 20 79 429–453.
IEEE
[1]S. Damırova ve D. Yolcu Karadam, “Döviz Kuru Değişimlerinin Dış Ticaret Akımlarına Etkisinde Sektörel Farklılıklar: Gelişmiş Ülkeler için Bulgular”, Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, c. 20, sy 79, ss. 429–453, Tem. 2025, doi: 10.19168/jyasar.1448412.
ISNAD
Damırova, Saharnaz - Yolcu Karadam, Duygu. “Döviz Kuru Değişimlerinin Dış Ticaret Akımlarına Etkisinde Sektörel Farklılıklar: Gelişmiş Ülkeler için Bulgular”. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 20/79 (01 Temmuz 2025): 429-453. https://doi.org/10.19168/jyasar.1448412.
JAMA
1.Damırova S, Yolcu Karadam D. Döviz Kuru Değişimlerinin Dış Ticaret Akımlarına Etkisinde Sektörel Farklılıklar: Gelişmiş Ülkeler için Bulgular. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi. 2025;20:429–453.
MLA
Damırova, Saharnaz, ve Duygu Yolcu Karadam. “Döviz Kuru Değişimlerinin Dış Ticaret Akımlarına Etkisinde Sektörel Farklılıklar: Gelişmiş Ülkeler için Bulgular”. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, c. 20, sy 79, Temmuz 2025, ss. 429-53, doi:10.19168/jyasar.1448412.
Vancouver
1.Saharnaz Damırova, Duygu Yolcu Karadam. Döviz Kuru Değişimlerinin Dış Ticaret Akımlarına Etkisinde Sektörel Farklılıklar: Gelişmiş Ülkeler için Bulgular. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi. 01 Temmuz 2025;20(79):429-53. doi:10.19168/jyasar.1448412