Dijital Liderliğin Yenilikçi İş Davranışına Etkisinde Dijital Teknolojilere Erişim Motivasyonunun Aracı Rolü

Yıl 2025, Cilt: 20 Sayı: 80, 672 - 694, 31.10.2025

Metin Işık , Sultan Zeydan

https://doi.org/10.19168/jyasar.1682821

https://izlik.org/JA38ZT72XE

Öz

Bu çalışma, dijital liderlik, dijital teknolojilere erişim motivasyonu ve yenilikçi iş davranışı arasındaki ilişkileri incelemektedir. İlişkisel tarama modeliyle gerçekleştirilen araştırma dijital teknoloji alanında faaliyet gösteren şirketlerin 206 çalışanıyla yapılan çevrimiçi anketle yürütülmüştür. Veriler, SPSS 26.0 ve AMOS 23 yazılımlarıyla analiz edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ve yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılarak model uyumu değerlendirilmiş ve kabul edilebilir uyum indeksleri elde edilmiştir. Hayes’in Proses Makro aracıyla yapılan paralel aracılık modelinde, dijital liderliğin yenilikçi iş davranışı üzerindeki etkisinin kısmi aracılık yoluyla gerçekleştiği bulunmuştur. Dijital teknolojilere erişim dışsal motivasyonunun bu ilişkide anlamlı bir aracılık etkisi gösterdiği, içsel motivasyonun ise etkisiz olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar, dijital liderliğin yenilikçi iş davranışını doğrudan ve dolaylı yollarla etkilediğini ortaya koymaktadır

Anahtar Kelimeler

Dijital Liderlik , Yenilikçi İş Davranışı , Dijital Teknolojilere Erişim Motivasyonu

Etik Beyan

Araştırma için etik kurul izni alınmıştır.

Kaynakça

• Abbasov, T., & Tolay, E. (2021). Dijital liderliğin çalışanların yenilikçi iş davranışları ve iş performansı üzerindeki etkisi. İş ve Yönetim Dergisi, 9(3), 250-265.
• Agarwal, U. (2014). Linking justice, trust and innovative work behaviour to work engagement. Personnel Review, 43(1), 41-73. https://doi.org/10.1108/PR-02-2012-0023
• Aggarwal, R., & Das, M. L. (2012, August). RFID security in the context of "internet of things". In Proceedings of the First International Conference on Security of Internet of Things (pp. 51-56).
• Ahmed, F., Naqshbandi, M. M., Waheed, M., & Ain, N. U. (2024). Digital leadership and innovative work behavior: impact of LMX, learning orientation and innovation capabilities. Management Decision, 62(11), 3607-3632. https://doi.org/10.1108/MD-04-2023-0654
• Aksay, B., & Ay, Ü. (2016). Yapısal eşitlik modellemesi kapsamında formatif ve reflektif ölçüm. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 1-21.
• Alan, M., & Köker, A. (2021). Dijital liderliğin örgütsel öğrenme ve yenilikçi iş davranışı üzerindeki etkisi. Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 23(1), 95-110.
• AlEssa, H. S., & Durugbo, C. M. (2022). Systematic review of innovative work behavior concepts and contributions. Management Review Quarterly, 72(4), 1171-1208. https://doi.org/10.1007/s11301-021-00224-x
• Alimova, S. (2024). The role of information technology in the personnel management system. Modern Science and Research, 3(2), 385-390.
• Amabile, T., & Kramer, S. (2011). The progress principle: Using small wins to ignite joy, engagement, and creativity at work. Harvard Business Press.
• Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1988). Structural equation modeling in practice: A review and recommended two-step approach. Psychological Bulletin, 103(3), 411.
• Bach, C., & Sulíková, R. (2021). Leadership in the context of a new world: Digital leadership and industry 4.0. Managing Global Transitions, 19(3), 209-226. https://doi.org/10.26493/1854-6935.19.209-226
• Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173. https://doi.org/10.1037//0022-3514.51.6.1173
• Bass, B. M., & Avolio, B. J. (1992). Multifactor Leadership Questionnaire: Short Form 6S. Binghamton, NY: Center for Leadership Studies.
• Bawuro, F. A., Shamsuddin, A., Wahab, E., & Usman, H. (2019). Mediating role of meaningful work in the relationship between intrinsic motivation and innovative work behaviour. International Journal of Scientific and Technology Research, 8(9), 2076-2084
• Bilen, K. N., & Işık, M. (2024). Panoptikon uygulamaları ve etik iklim algısının kaytarma davranışlarına etkisi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 421-450. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1362924
• Bolte, S., Dehmer, J., & Niemann, J. (2018). Digital leadership 4.0. Acta Technica Napocensis-Series: Applied Mathematics, Mechanics, And Engineering, 61(4), 637-646.
• Bülbül, T., & Çuhadar, C. (2012). Okul yöneticilerinin teknoloji liderliği öz-yeterlik algıları ile bilgi ve iletişim teknolojilerine yönelik kabulleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(23), 474-499.
• Büyükbeşe, T., & Doğan, Ö. (2022). Dijital liderliğin yenilikçi iş davranışı ve iş performansı üzerine etkisi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 14(26), 173-186. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.1072185
• Ceipek, R., Hautz, J., Petruzzelli, A. M., De Massis, A., & Matzler, K. (2021). A motivation and ability perspective on engagement in emerging digital technologies: The case of Internet of Things solutions. Long Range Planning, 54(5), 101-991. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2020.101991
• De Jong, J., & Den Hartog, D. (2010). Measuring innovative work behaviour. Creativity and Innovation Management, 19(1), 23-36.
• Demidenko, E. (2007). Sample size determination for logistic regression revisited. Statistics in Medicine 26, 3385-3397. https://doi.org/10.1002/sim.2771
• Doyé, T. (2020). Digital leadership. In Digitalisierung in Industrie-, Handels-und Dienstleistungsunternehmen: Konzepte-Lösungen-Beispiele (pp. 207-224).
• Du‐Harpur, X., Watt, F. M., Luscombe, N. M., & Lynch, M. D. (2020). What is AI? Applications of artificial intelligence to dermatology. British Journal of Dermatology, 183(3), 423-430. https://doi.org/10.1111/bjd.18880
• Erçetin, Ş. Ş., Akbaşlı, S., & Durnalı, M. (2018). Dijital teknolojilere erişim motivasyonu ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sakarya University Journal of Education, 8(4), 75-88.
• Erhan, T., Uzunbacak, H. H., & Aydin, E. (2022). From conventional to digital leadership: exploring digitalization of leadership and innovative work behavior. Management Research Review, 45(11), 1524-1543. https://doi.org/10.1108/MRR-05-2021-0338
• Farr, J., & Ford, C. (1990). Individual innovation. In Managing Innovation (pp. 43-50). Sage, London. Fisk, P. (2002). The making of a digital leader. Business Strategy Review, 13(1), 43-50.
• Flood, P., Turner, T., Ramamoorthy, N., & Pearson, J. (2001). Causes and consequences of psychological contract among knowledge workers in the high technology and financial services industries. The International Journal of Human Resource Management, 12(4), 1152-1165.
• Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
• Gaskin, J., & Lim, J. (2016). Model fit measures. Gaskination’s StatWiki, 37(3), 814-822.
• Gökçen, M. Y., & Çetin, S. (2022). Yenilikçi iş davranışının iş performansına etkisi. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(2), 174-188.
• Gumusluoglu, L., & Ilsev, A. (2009). Transformational leadership, creativity, and organizational innovation. Journal of Business Research, 62(4), 461-473. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2007.07.032
• Gür, Y. E., Ayden, C., & Yücel, A. (2019). Yapay zekâ alanındaki gelişmelerin insan kaynakları yönetimine etkisi. Fırat Üniversitesi Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 3(2), 137-158.
• Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate Data Analysis (7th ed.). Prentice Hall. Hayes, A. F. (2022). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (3rd ed.). The Guilford Press.
• Hayes, A. F., & Scharkow, M. (2013). The relative trustworthiness of inferential tests of the indirect effect in statistical mediation analysis: Does method really matter?. Psychological Science, 24(10), 1918-1927. https://doi.org/10.1177/0956797613480187
• Işık, M. (2018). Bilgi paylaşımını etkileyen faktörler ve bilgi paylaşım sürecinin yenilikçi iş davranışına etkisi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 17(Özel Sayı), 641-656.
• Işık, M. (2024). The mediating role of firm innovation performance in the impact of digital leadership on employee performance: Evidence from startups. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 1534-1549. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1471006
• Janssen, O. (2000). Job demands, perceptions of effort‐reward fairness and innovative work behaviour. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 73(3), 287-302. https://doi.org/10.1348/096317900167029
• Kahraman, E. D. (2023). Çalışanların Dijital Dönüşüme Bakış Açısının, Motivasyon ve Performansa Etkisi (Master's thesis, Necmettin Erbakan University (Turkey)).
• Kanter, R. M. (1988). When a thousand flowers bloom: Structural, collective, and social conditions for innovation in organizations. Research in Organizational Behavior, 10, 169–211.
• Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2001). Transforming the balanced scorecard from performance measurement to strategic management: Part 1. Accounting Horizons, 15(1), 87-104.
• Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2001). Transforming the balanced scorecard from performance measurement to strategic management: Part 1. Accounting Horizons, 15(1), 87-104.
• Karadeniz, B., Erzurum, E., Akcan, A. F., & Zaim, S. (2021). Intrinsic motivation and innovative work behavior: The mediating role of creative self-efficacy. European Proceedings of Social and Behavioural Sciences. https://doi.org/10.15405/epsbs.2021.12.04.14
• Karakuş, G. (2025). Dijital Liderliğin Yenilikçi İş Davranışı Üzerindeki Etkisinde İş Biçimlendirmenin Aracı Rolü. Bulletin of Economic Theory and Analysis, 10(1), 125-154. https://doi.org/10.25229/beta.1570961
• Karamanlıoğlu, A. U., & Şenkul, G. (2024). Yenilikçi iş davranışını şekillendirmede dijital liderlerin rolü. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 27-45.
• Klein, M. (2020). Leadership characteristics in the era of digital transformation. Business & Management Studies: An International Journal, 8(1), 883-902. https://doi.org/10.15295/bmsj.v8i1.1099
• Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). New York: Guilford Publications.
• Kreiss, D., & Brennen, S. (2014). Digitalization and digitization. Culture Digitally, 8, 1-16.
• Kuusisto, M. (2015). Effects of digitalization on organizations [Master's Thesis]. University of Jyväskylä.
• Küçüker, M. (2023). Muhasebede yapay zekâ uygulamaları: ChatGPT’nin muhasebe sınavı. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33(2), 875-888.
• Madakam, S., Ramaswamy, R., & Tripathi, S. (2015). Internet of Things (IoT): A literature review. Journal of Computer and Communications, 3(5), 164-173. https://doi.org/10.4236/jcc.2015.35021
• Messmann, G., & Mulder, R. H. (2011). Innovative work behaviour in vocational colleges: Understanding how and why innovations are developed. Vocations and Learning, 4, 63-84. https://doi.org/10.1007/s12186-010-9051-6 Önbıçak, A. E., & Akkoyun, B. (2022). Dijital liderlik çalışmalarının yönetim bilimleri kapsamında incelenmesi: Nitel bir araştırma. Malatya Turgut Özal Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2), 128-137.
• Ön, E., & Dinçel Yanık, G. D. (2024). Dijital Liderlik ile İnovatif İş Davranışı Arasındaki İlişkide Dışsal Motivasyonun Aracı Rolü. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 202-217 https://doi.org/10.22466/acusbd.1557719
• Öz, Ö. (2020). Dijital liderlik: Dijital dünyada okul lideri olmak. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3(1), 45-57.
• Öztirak, M., & Bayram, V. (2023). The mediator role of individual motivation in the relationship between digital leadership and organizational agility. Journal of Organizational Behavior Research, 8(2-2023), 200-215.
• Özay, M. A., & Kaymaz, K. (2023). Yenilikçi iş davranışı ve öncülleri üzerine bir araştırma. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 275-293.
• Özcivelek, R., Aşkar, M., Geray, H., Tüfekçi, T., Zontul, H., & Küçükçınar, A. (2000). Sayısal uçurum: Dünya ve Türkiye’de durum. VI. Türkiye'de Internet Konferansı, 9-11.
• Özkan, G. V. (2015). Yaratıcı ve yenilikçi iş davranışlarının ölçümü: Yenilikçi iş davranışları ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlama çalışması. İş'te Davranış Dergisi, 8(2), 121-137.
• Pearl, Z. (2015). Digital master: Debunk the myths of enterprise digital maturity. Lulu Publishing Service.
• Petrucci, T., & Rivera, M. (2018). Leading growth through the digital leader. Journal of Leadership Studies, 12(3), 53-56. https://doi.org/10.1002/jls.21491
• Petry, T. (2018). Digital leadership. In Knowledge management in digital change: New findings and practical cases (pp. 209-218).
• Pinder, C. C. (2014). Work motivation in organizational behavior. Psychology Press.
• Psailla, G., & Wagner, R. (Eds.). (2007). E-commerce and web technologies: 8th International Conference, EC-Web 2007, Regensburg, Germany, September 3–7, 2007, Proceedings (Vol. 4655). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-540-74563-1
• Ramamoorthy, N., Flood, P. C., Slattery, T., & Sardessai, R. (2005). Determinants of innovative work behaviour: Development and test of an integrated model. Creativity and Innovation Management, 14(2), 142-150. https://doi.org/10.1111/j.1467-8691.2005.00332.x
• Raykov, T. (2004). Behavioral scale reliability and measurement invariance evaluation using latent variable modeling. Behavior Therapy, 35(2), 299-331. https://doi.org/10.1016/S0005-7894(04)80023-7
• Reuvers, M., Van Engen, M. L., Vinkenburg, C. J., & Wilson‐Evered, E. (2008). Transformational leadership and innovative work behaviour: Exploring the relevance of gender differences. Creativity and Innovation Management, 17(3), 227-244. https://doi.org/10.1111/j.1467-8691.2008.00477.x
• Sagbas, M., Oktaysoy, O., Topcuoglu, E., Kaygin, E., & Erdogan, F. A. (2023). The mediating role of innovative behavior on the effect of digital leadership on intrapreneurship intention and job performance. Behavioral Sciences, 13(10), 874. https://doi.org/10.3390/bs13100874
• Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2004). A beginner’s guide to structural equation modeling. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum.
• Scott, S. U., & Bruce, R. A. (1994). Determinants of innovative behavior: A path model of individual innovation in the workplace. Academy of Management Journal, 37(1), 580–607. https://doi.org/10.5465/256701
• Sethibe, T., & Steyn, R. (2016). Organizational climate, innovation and performance: A systematic review. Journal of Entrepreneurship and Innovation in Emerging Economies, 2(2), 161-174.
• Shin, J., Mollah, M. A., & Choi, J. (2023). Sustainability and organizational performance in South Korea: The effect of digital leadership on digital culture and employees' digital capabilities. Sustainability, 15(3), 2027. https://doi.org/10.3390/su15032027
• Somerville, M. M. (2013). Digital age discoverability: A collaborative organizational approach. Serials Review, 39(4), 234-239. https://doi.org/10.1080/00987913.2013.853479
• Soomro, K. A., Kale, U., Curtis, R., Akcaoglu, M., & Bernstein, M. (2018). Development of an instrument to measure faculty’s information and communication technology access (FICTA). Education and Information Technologies, 23, 253-269. https://doi.org/10.1007/s10639-017-9777-6
• Srirahayu, D. P., Ekowati, D., & Sridadi, A. R. (2023). Innovative work behavior in public organizations: A systematic literature review. Heliyon, 9(2), e12765. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e12765
• Taşkıran, E. (2024). Dijital liderliğin otel çalışanlarının yenilikçi iş davranışı üzerindeki etkisi: Değişime direncin düzenleyici rolü. Akademik Hassasiyetler, 11(26), 318-346.
• Telli, E. (2022). İşletmelerin dijital dönüşüm yolculuğunda liderlik: Transformasyonel (dönüşümcü) liderlikten dijital liderliğe. Aksaray Üniversitesi İİBF Dergisi, 14(31), 307-318. https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1113592
• Tigre, F. B., Curado, C., & Henriques, P. L. (2023). Digital leadership: A bibliometric analysis. Journal of Leadership & Organizational Studies, 30(1), 40-70. https://doi.org/10.1177/15480518221124848
• Uçar, Z., & Tutgaç, C. (2022). İşgörenlerin dijital okuryazarlık algısı ve dijital teknolojilere erişim motivasyonu ilişkisi üzerinde dijital liderliğin düzenleyicilik rolü. İzmir Yönetim Dergisi, 3(1), 8-22. https://doi.org/10.56203/iyd.1095042
• Uttley, J. (2019). Power analysis, sample size, and assessment of statistical assumptions— improving the evidential of lighting research. LEUKOS, 15(2-3), 143–162 https://doi.org/10.1080/15502724.2018.1533851
• Utaş, D. T., Çinko, D. I., & Işıl, Y. G. (2017). Hibrit iş özellikleri kuramı çerçevesinde iş motivasyonu ve üretim. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 6(1), 1-21.
• Van Dijk, J. A. (2005). The deepening divide: Inequality in the information society. Thousand Oaks: Sage Publications.
• Varışlı, N. (2021). İşletmelerde bilgi teknolojileri kullanımının çalışanların motivasyonu üzerine etkisi: KOBİ’ler üzerinde bir inceleme. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(1), 410-429. https://doi.org/10.20491/isarder.2021.1142
• Varian, H. R. (2010). Computer mediated transactions. The American Economic Review, 100(2), 1–10. https://doi.org/10.1257/aer.100.2.1
• Vasilev, V. L., Gapsalamov, A. R., Akhmetshin, E. M., Bochkareva, T. N., Yumashev, A. V., & Anisimova, T. I. (2020). Digitalization peculiarities of organizations: A case study. Entrepreneurship and Sustainability Issues, 7(4), 31-73. https://doi.org/10.9770/jesi.2020.7.4(3)
• Veenendaal, A., & Bondarouk, T. (2015). Perceptions of HRM and their effect on dimensions of innovative work behaviour: Evidence from a manufacturing firm. Management Revue, 26(2), 138-160. https://doi.org/10.5771/0935-9915-2015-2-138
• Venkatraman, N., & Ramanujam, V. (1986). Measurement of business performance in strategy research: A comparison of approaches. Academy of Management Review, 11(4), 801-814. https://doi.org/10.5465/amr.1986.4283909
• Wang, Y., Park, J., & Gao, Q. (2025). Digital leadership and employee innovative performance: the role of job crafting and person–job fit. Frontiers in psychology, 16, 1492264. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1492264
• Wei, R., & Lo, V. H. (2006). Staying connected while on the move: Cell phone use and social connectedness. New Media & Society, 8(1), 53-72. https://doi.org/10.1177/1461444806059870
• Zeike, S., Bradbury, K., Lindert, L., & Pfaff, H. (2019). Digital leadership skills and associations with psychological well-being. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(14), 2628. https://doi.org/10.3390/ijerph16142628