Araştırma Makalesi

Markalar Hakkında Sosyal Medyada Yayılan Yanıltıcı Bilgilerin Benimsenmesinde Öz Yeterlilik, İkna Bilgisi, Algılanan Aldatma ve Tüketici Sinizminin Rolü

Cilt: 21 Sayı: Special Issue on 24th International Business Congress 27 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Markalar Hakkında Sosyal Medyada Yayılan Yanıltıcı Bilgilerin Benimsenmesinde Öz Yeterlilik, İkna Bilgisi, Algılanan Aldatma ve Tüketici Sinizminin Rolü

Öz

Bu çalışmanın amacı tüketicilerin markalar hakkında sosyal medyada yayılan yanıltıcı bilgileri tanımlamadaki öz yeterlilikleri ve yanıltıcı bilgileri tespit etmeye yönelik sahip oldukları ikna bilgilerinin bu bilgilerden algıladıkları aldatma ve söz konusu bilgileri benimseme eğilimleri üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Çalışmada ayrıca tüketici sinizminin ikna bilgisi, algılanan aldatma ve bilginin benimsenmesi arasındaki ilişkiler üzerindeki düzenleyici rolü test edilmektedir. Analizde kullanılan veriler kola markaları ile ilgili yanıltıcı bilgilere maruz bırakılan 202 katılımcıdan çevrimiçi anket yöntemiyle elde edilmiştir. Araştırmanın amacı doğrultusunda geliştirilen hipotezler aracı etki analizi ve düzenleyici etki analizi kullanılarak test edilmiştir. Aracı etki analizi sonucunda markalar hakkında sosyal medyada yayılan yanıltıcı bilgileri tanımlama konusundaki öz yeterliliğin ikna bilgisi ve algılanan aldatma aracılığıyla serisel olarak bilginin benimsenmesini negatif yönlü bir şekilde etkilediği tespit edilmiştir. Düzenleyici etki analizi sonucunda tüketici sinizminin ikna bilgisi ve algılanan aldatma arasındaki pozitif yönlü ilişkide negatif düzenleyici rol oynadığı belirlenmiştir. Buna göre tüketici sinizmi düzeyi arttıkça ikna bilgisinin algılanan aldatma üzerindeki etkisinin azaldığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun gerçekleştirilmiştir. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Etik Kurulu’nun 30/01/2025 tarihli toplantısının 2025/2/10 sayılı kararı ile etik ve bilimsel açıdan uygun bulunmuştur.

Kaynakça

  1. Akram, U., Lavuri, R., Ansari, A. R., Parida, R., & Junaid, M. (2023). Havocs of social media fake news! Analysing the effect of credibility, trustworthiness, and self-efficacy on consumer’s buying intentions. Journal of Strategic Marketing, 1-15.
  2. Alalwan, A. A., Rana, N. P., Dwivedi, Y. K., & Algharabat, R. (2017). Social media in marketing: A review and analysis of the existing literature. Telematics and Informatics, 34(7), 1177-1190.
  3. Ansari, J. A. N., Azhar, M., & Akhtar, M. J. (2022). The spread of misinformation on social media: An insightful countermeasure to restrict. Studies in Economics and Business Relations, 1(1), 17-30.
  4. Aydın, G. (2021). Consumer cynicism, skepticism, brand boycotts and social media. Ufuk Bingöl (Ed.). In Trending Topics on Social Media Researches (61-90). Berlin: Peter Lang.
  5. Balmas, M. (2014). When fake news becomes real: Combined exposure to multiple news sources and political attitudes of inefficacy, alienation, and cynicism. Communication Research, 41(3), 430-454.
  6. Bandura, A. (1982). Self-efficacy mechanism in human agency. American Psychologist, 37(2), 122-147.
  7. Brislin, R. W. (1970). Back-translation for cross-cultural research. Journal of Cross-Cultural Psychology, 1(3), 185-216.
  8. Cham, T. H., Cheng, B. L., Aw, E. C. X., Tan, G. W. H., Loh, X. M., & Ooi, K. B. (2024). Counteracting the impact of online fake news on brands. Journal of Computer Information Systems, 64(2), 245-264.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

24 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

6 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 21 Sayı: Special Issue on 24th International Business Congress

Kaynak Göster

APA
Açar, M. F., & Bozkurt, Ş. (2026). Markalar Hakkında Sosyal Medyada Yayılan Yanıltıcı Bilgilerin Benimsenmesinde Öz Yeterlilik, İkna Bilgisi, Algılanan Aldatma ve Tüketici Sinizminin Rolü. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 21(Special Issue on 24th International Business Congress), 198-224. https://doi.org/10.19168/jyasar.1749989
AMA
1.Açar MF, Bozkurt Ş. Markalar Hakkında Sosyal Medyada Yayılan Yanıltıcı Bilgilerin Benimsenmesinde Öz Yeterlilik, İkna Bilgisi, Algılanan Aldatma ve Tüketici Sinizminin Rolü. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi. 2026;21(Special Issue on 24th International Business Congress):198-224. doi:10.19168/jyasar.1749989
Chicago
Açar, Mehmet Fatih, ve Şükrü Bozkurt. 2026. “Markalar Hakkında Sosyal Medyada Yayılan Yanıltıcı Bilgilerin Benimsenmesinde Öz Yeterlilik, İkna Bilgisi, Algılanan Aldatma ve Tüketici Sinizminin Rolü”. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 21 (Special Issue on 24th International Business Congress): 198-224. https://doi.org/10.19168/jyasar.1749989.
EndNote
Açar MF, Bozkurt Ş (01 Mart 2026) Markalar Hakkında Sosyal Medyada Yayılan Yanıltıcı Bilgilerin Benimsenmesinde Öz Yeterlilik, İkna Bilgisi, Algılanan Aldatma ve Tüketici Sinizminin Rolü. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 21 Special Issue on 24th International Business Congress 198–224.
IEEE
[1]M. F. Açar ve Ş. Bozkurt, “Markalar Hakkında Sosyal Medyada Yayılan Yanıltıcı Bilgilerin Benimsenmesinde Öz Yeterlilik, İkna Bilgisi, Algılanan Aldatma ve Tüketici Sinizminin Rolü”, Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, c. 21, sy Special Issue on 24th International Business Congress, ss. 198–224, Mar. 2026, doi: 10.19168/jyasar.1749989.
ISNAD
Açar, Mehmet Fatih - Bozkurt, Şükrü. “Markalar Hakkında Sosyal Medyada Yayılan Yanıltıcı Bilgilerin Benimsenmesinde Öz Yeterlilik, İkna Bilgisi, Algılanan Aldatma ve Tüketici Sinizminin Rolü”. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 21/Special Issue on 24th International Business Congress (01 Mart 2026): 198-224. https://doi.org/10.19168/jyasar.1749989.
JAMA
1.Açar MF, Bozkurt Ş. Markalar Hakkında Sosyal Medyada Yayılan Yanıltıcı Bilgilerin Benimsenmesinde Öz Yeterlilik, İkna Bilgisi, Algılanan Aldatma ve Tüketici Sinizminin Rolü. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi. 2026;21:198–224.
MLA
Açar, Mehmet Fatih, ve Şükrü Bozkurt. “Markalar Hakkında Sosyal Medyada Yayılan Yanıltıcı Bilgilerin Benimsenmesinde Öz Yeterlilik, İkna Bilgisi, Algılanan Aldatma ve Tüketici Sinizminin Rolü”. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, c. 21, sy Special Issue on 24th International Business Congress, Mart 2026, ss. 198-24, doi:10.19168/jyasar.1749989.
Vancouver
1.Mehmet Fatih Açar, Şükrü Bozkurt. Markalar Hakkında Sosyal Medyada Yayılan Yanıltıcı Bilgilerin Benimsenmesinde Öz Yeterlilik, İkna Bilgisi, Algılanan Aldatma ve Tüketici Sinizminin Rolü. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi. 01 Mart 2026;21(Special Issue on 24th International Business Congress):198-224. doi:10.19168/jyasar.1749989