Duygusal Zekânın Algılanan Sosyal Destek Üzerindeki Etkisinde Özyeterlik Algısının Aracılık Rolü: Banka Çalışanları Üzerinde Bir Uygulama

Öz

Duygusal zekâ, bütün çalışanlarda bulunması gereken bir özellik olup çalışanlara avantaj sağlamaktadır. Çalışanların çevrelerindeki kişilerden destek görmesi ise hem sosyal hayatlarını hem de iş hayatlarını olumlu etkilemektedir. Öz yeterlik, kişinin becerileri doğrultusunda yapabileceklerine olan inancıdır. Bu üç kavramın birbiriyle ilişkili olması ve iş hayatında bireye birtakım kolaylıklar sağlaması beklenmektedir. Duygusal zekânın algılanan sosyal desteğe etkisine özyeterlik algısının aracılık etmesi beklenmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, banka çalışanlarının duygusal zekâ düzeyinin algılanan sosyal destek üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın evrenini Aksaray ilinde kamu ve özel bankalarda çalışan kişiler; örneklemini ise 343 banka çalışanı oluşturmaktadır. Bulgular duygusal zekânın algılanan sosyal destek üzerinde anlamlı ve pozitif etkisi olduğunu ve duygusal zekânın algılanan sosyal destek üzerindeki etkisinde özyeterliğin aracılık etkisi olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• duygusal zeka
• çalışan
• özyeterlik
• algılanan sosyal destek

The Mediating Role Of Self-Efficacy Perception İn The Effect Of Emotional İntelligence On Perceived Social Support: An Application On Bank Employees

Öz

Emotional intelligence is a characteristic that all employees should have and provides employees with an advantage. Employees receiving support from people around them positively affects both their social and business lives. Self-efficacy is the belief that a person can do what they can do in line with their skills. It is expected that these three concepts are related to each other and provide some convenience to the individual in business life. It is expected that the effect of emotional intelligence on perceived social support will be mediated by the perception of self-efficacy. The main purpose of this study is to examine the effect of the emotional intelligence level of bank employees on perceived social support. The universe of the study consists of people working in public and private banks in Aksaray province; the sample consists of 343 bank employees. The findings show that emotional intelligence has a significant and positive effect on perceived social support and that self-efficacy has a mediating effect on the effect of emotional intelligence on perceived social support.

Anahtar Kelimeler

• emotional intelligence
• personnel
• self-efficacy
• perceived social support

Kaynakça

1. Ahad, R., Mustafa, M. Z., Mohamad, S, Abdullah, N. H. S., and Nordin, M. N. (2021). Work attitude, organizational commitment and emotional ıntelligence of malaysian vocational college teachers. Journal of Technical Education and Training, 13(1), 15-21.
2. Akar, H ve Üstüner, M. (2017). Öğretmen adaylarının duygusal zekâ ve sosyal girişimcilik özellikleri arasındaki ilişkide öz yeterlik algılarının aracılık rolü. Journal of Education and Future, (12), 95-115.
3. Aksoy, V. (2008). Rehber öğretmenlerin özel eğitimde psikolojik danışma ve rehberliğe ilişkin öz yeterlik algıları. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
4. Aksoy, E., Özcan, G ve Çoknaz, H. (2018). Ortaöğretim kurumlarında okul sporlarına katılan öğrencilerin algılanan sosyal destek düzeyleri. Journal Of International Social Research, 11(60), 692-698.
5. Aksoy, Ş., & Yalçın, A. F. (2025). Ergenlerin Duygusal Zekâ Düzeyleri ile Olumsuz Değerlendirilme Korkusu ve Algılanan Sosyal Destek Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 454-478. https://izlik.org/JA38DE44UU.
6. Aslan, Ş. (2018). Duygusal zekâ, problem odaklı stresle başa çıkma, iyileşme ve duygusal tükenme ilişkileri. Yönetim Bilimleri Dergisi, 16(31), 59-82.
7. Aslan, Ş ve Özen, M. (2021). Sağlık çalışanlarında duygusal zekâ ve merhamet yorgunluğunun sosyo-demografik açıdan farklılıkları. Ekev Akademi Dergisi, (85), 435-452.
8. Alyüz, S. B. A. (2020). Sosyal desteğin birey yaşamında önemi ve sosyal hizmet. Talim, 4(1), 115-134.

9. Ardahan, M. (2006). Sosyal destek ve hemşirelik. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 68-75. Arseven, A. (2016). Öz yeterlilik: Bir kavram analizi. Electronic Turkish Studies, 11(19), 63-80.
10. Bakri, S. U. P., Nilasari, B. M., & Nisfiannoor, M. (2025). The Effect of Emotional Intelligence on Self-Efficacy, Job Satisfaction, and Organizational Commitment Among Bumn Bank Frontline Employees in Jabodetabek. Journal Research of Social Science, Economics & Management, 5(2).
11. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182.
12. Bayram, G. E. (2019). Turist Rehberlerinde Duygusal Zekâ, Motivasyon, Performans İlişkisi. Turizm Akademik Dergisi, 6(2), 43-59.
13. Bruno, F., Lau, C., Tagliaferro, C., Marunic, G., Quilty, L. C., Liuzza, M. T., & Chiesi, F. (2024). Effects of cancer severity on the relationship between emotional intelligence, perceived social support, and psychological distress in Italian women. Supportive Care in Cancer, 32(2), 142.
14. Caesens, G., Stinglhamber, F., Demoulin, S and De Wilde, M. (2017). Perceived organizational support and employees’ well-being: the mediating role of organizational dehumanization. European Journal of Work and Organizational Psychology, 26(4), 527-540.
15. Çalık, A ve Naktiyok, A. (2018). Nepotizmin örgütsel sessizliğe etkisinde öz yeterlilik algısının rolü: hastane çalışanları üzerine bir araştırma. Ege Academic Review, 18(3), 343-351.
16. Çapri, B., & Demiröz, Z. (2016). Duygusal Zekâ Düzeyi ve Psikolojik Danışma Öz-Yeterlik İnançları Arasındaki İlişkide Etkili Psikolojik Danışman Niteliklerinin Aracı Rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 1037-1048. https://doi.org/10.17860/mersinefd.282399.
17. Demir, S. (2019). Algılanan sosyal desteğin bir çıktısı olarak öz yeterlik. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 919-932.
18. Dereceli, Ç ve Dereceli, E. (2023). Öğretmenlerin denetim odakları ile öz yeterlik inançlarının incelenmesi. Uluslararası Eğitimde Mükemmellik Arayışı Dergisi, 3(2), 20-33.
19. Doğan, İ. F. (2019). Algılanan sosyal destek ile yaşam tatmini ve özgüven ilişkisi: göçmenler üzerinde bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 12, 586-606. https://doi.org/10.26466/opus.585405.
20. Eker, D and Arkar, H. (1995). Perceived social support: psychometric properties of the MSPSS in normal and pathological groups in a developing country. Social psychiatry and psychiatric epidemiology, 30(3), 121-126.
21. Elpe, A. G ve Bahçecik, A. N. (2024). Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sosyal destek ile öz yeterlilik arasındaki ilişki. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, 19(3), 119-128.
22. Eyitmiş, A. M., Yıldız, C ve Durmuş, A. (2020). Öz yeterlilik ve çalışma yaşam kalitesinin motivasyon üzerine etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 103-114. https://doi.org/10.47147/ksuiibf.796584.
23. Fiorilli, C., Benevene, P., De Stasio, S., Buonomo, I., Romano, L., Pepe, A. And Addimando, L. (2019). Teachers’ burnout: The role of trait emotional intelligence and social support. Frontiers in psychology, 10, 2743.
24. Goleman, D. (1996). Emotional intelligence. Why it can matter more than IQ. Learning, 24(6), 49-50.
25. Gómez-Leal, R., Holzer, A. A., Bradley, C., Fernández-Berrocal, P and Patti, J. (2022). The relationship between emotional intelligence and leadership in school leaders: A systematic review. Cambridge Journal of Education, 52(1), 1-21.,
26. Gözüm, S. ve S. Aksayan. (1999). Öz-Etkililik Yeterlilik Ölçeğinin Türkçe Formunun Güvenirlik Ve Geçerliliği, Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2, 21-34.
27. Güler, H. N., & Marşap, A. (2019). Duygusal zekâ ve duygusal emek etkileşimi üzerine bir literatür incelemesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(35), 63-81.
28. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson.
29. Hasırcı, I ve Örücü, E. (2021). Örgüt kültürünün inovatif davranış eğilimleri ile ilişkisinde öz yeterlilik algısının aracılık rolü ve bir uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 642-661. https://doi.org/10.32709/akusosbil.820141.
30. Hayes, A. F. (2013). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. New York: Guilford Press.
31. Iraz, R., Arıbaş, A. N ve Özşahin, F. (2021). Algılanan sosyal destek ve psikolojik iyi oluş ilişkisi: üniversite öğrencileri örneği. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2), 363-376.
32. İmamoğlu, S. Z., Erat, S ve Ayber, E. D. (2021). Özyeterlilik ve örgütsel özdeşleşmenin yenilikçi davranış ve görev performansı üzerindeki etkisi eğitim sektöründe bir araştırma. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13(24), 210-225. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.878657.
33. İşler, D. B ve Atilla, G. (2013). Duygusal zekâ ve dürtüsel satın alma davranışı ilişkisi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 13(26), 180-206.
34. Kant, R. (2019). Emotional intelligence: A study on university students. Journal of Education and Learning (EduLearn), 13(4), 441-446.
35. Karadağ, Ö. (2007). İlköğretim besinci sınıf öğrencilerinin akademik başarılarının sosyal destek kaynakları açısından incelenmesi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
36. Karayaman, S. (2024). Banka çalışanlarının öz yeterlik, iş ve yaşam doyumu ile tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Akademik Hassasiyetler, 11(24), 752-777. https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1333700.
37. Kwako, L. E., Szanton, S. J., Saligan, L. N and Gill, J. M. (2011). Major depressive disorder in persons exposed to trauma: Relationship between emotional intelligence and social support, Journal of the American Psychiatric Nurses Association, 17(3), 237-245.
38. Lewin, W.G. (1967). Resolving Social Conflicts: Selected Papers On Group Dynamics. A Harper International Edition, jointly published by Harper&Row, New York, Evanston&
39. London and John Weatherhill, Inc., TokyoLiu, Y and Aungsuroch, Y. (2019). Work stress, perceived social support, self‐efficacy and burnout among Chinese registered nurses. Journal of nursing management, 27(7), 1445-1453.
40. Lucas-Mangas S, Valdivieso-León L, Espinoza-Díaz IM and Tous-Pallarés J. (2022). Emotional Intelligence, Psychological Well-Being and Burnout of Active and In-Training Teachers. Int J Environ Res Public Health, 19(6), 3514. Https:// doi: 10.3390/ijerph19063514.
41. Liu, Y., & Aungsuroch, Y. (2019). Work Stress, Perceived Social Support, Self‐Efficacy And Burnout Among Chinese Registered Nurses. Journal Of Nursing Management, 27(7), 1445-1453.
42. Metaj-Macula, A. (2017). Emotional intelligence, its relation with social interaction and perceived social support. European Journal of Social Science Education and Research, 4(4), 31-37.
43. Mocanu, L and Clima, C. E. (2021). Emotional ıntelligence: array. New Trends in Psychology, 3(1).
44. Mubashir, A. S., Dawood, S and Anjum, W. (2023). Emotional intelligence, self-esteem, and anger among adolescents in Pakistan. Journal of positive school psychology, 1364-1375.
45. Narayanan, S. S., & Weng Onn, A. C. (2016). The influence of perceived social support and self-efficacy on resilience among first year Malaysian students. Kajian Malaysia: Journal of Malaysian Studies, 34(2).
46. Oğuzhan, Y. S. (2021). Çalışanlardaki öz yeterlilik algısının örgütsel sinizm ve örgütsel güvene etkisi üzerine bir araştırma. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (48), 433-449.
47. Öcal, K ve Şenel, E. (2016). Duygusal zekânın sosyal destek algısı üzerindeki etkisi: öz yeterlik inancının aracı rolü. Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Dergisi, 17(36), 138-154.
48. Özkan, S., Çoban Kumbalı, H ve İrmiş, A. (2024). Beyaz yakalılarda duygusal zekâ ve narsisizm ilişkisi. İş ve İnsan Dergisi, 11(1), 43-59. https://doi.org/10.18394/iid.1429411.
49. Sağ, S., Yağdı, M. F. ve Güçlü, M. (2024). Sporda psikolojik esneklik: Genel öz-yeterlilik ve benlik saygısı bağlantıları. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 214-232.
50. Santa R, Moros A, Morante D, Rodríguez D and Scavarda A. (2023). The impact of emotional intelligence on operational effectiveness: The mediating role of organizational citizenship behavior and leadership, plos one, 18(8).
51. Saraçlar, A., Ada, Ş ve Gönenç, H. (2022). Öğretmenlerin yaşam doyumları ile öz yeterlik inançları arası ilişki. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (31), 267-289. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1129599.
52. Sert, M., & Traş, Z. (2019). Ergenlerin Duygusal Zekâ Düzeyleri ile Öz-yeterlik Algıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 1205-1220. https://doi.org/10.33206/mjss.500797.
53. Sezgin, E. E ve Düşükcan, M. (2020). Hemşirelerin özyeterlilik inanç düzeylerinin performansları üzerindeki etkisi: Elâzığ ili örneği. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(3), 1689-1702. https://doi.org/10.33206/mjss.536372.
54. Sherer M, Maddux JE ve Mercandante B (1982) The Self Efficacy Scale: construction and validation. Psychol Rep, (51), 663-671.
55. Simonetti, V., Durante, A., Ambrosca, R., Arcadi, P., Graziano, G., Pucciarelli, G., and Cicolini, G. (2021). Anxiety, sleep disorders and self‐efficacy among nurses during COVID‐19 pandemic: A large cross‐sectional study. Journal of clinical nursing, 30(9-10), 1360-1371.
56. Şahin, H ve Bircan, H. (2024). Algılanan sosyal desteğin başarı odaklı motivasyon üzerine etkisi: the effect of perceived social support on achievement-oriented motivation. Sosyal Bilimlerde Nicel Araştırmalar Dergisi, 4(2), 153-163.
57. Şat, A. (2015). Duygusal zekâ ve duygusal emek düzeylerinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi: özel okul öğretmenleri ile bir araştırma. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(39), 1-20.
58. Şencan, S ve Bingöl, T. Y. (2023), Psikolojik sağlamlığın iyi oluş, öz-yeterlik, sosyal destek ve demografik değişkenler tarafından yordanması. Mutluluk ve İyioluş Dergisi, 17-28.
59. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6. Baskı). Pearson Education, Inc.
60. Tuğsal, T. (2017). İş-yaşam dengesi, sosyal destek ve sosyo-demografik faktörlerin tükenmişlik üzerindeki etkisi, (Doktora Tezi). İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
61. Turan, M. E ve İskender, M. (2020). Ergenlerde kariyer ve yetenek gelişimi öz-yeterliğinin, üst bilişsel farkındalık, yaşam doyumu ve algılanan arkadaş sosyal desteği ile ilişkisi. Ekev Akademi Dergisi, (84), 435-448.
62. Tus, J. (2020). Self–concept, self–esteem, self–efficacy and academic performance of the senior high school students. International Journal of Research Culture Society, 4(10), 45-59.
63. Tutar, H. (2004). İşyerinde psikolojik şiddet sarmalı: nedenleri ve sonuçları. Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(2), 85-108.
64. Uniyal, D and Rawat, S. (2020). Exploring emotional intelligence in school and college teachers. Int. J. Sci. Res. Publ, (10), 510-520.
65. Üngüren, E ve Ercan, A. (2021). Sessizleşen örgütlerde öz yeterlilik algısının rolü: alanya’daki konaklama işletmeleri üzerinde bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 7(2), 115–156.
66. Waddington, J. (2023). Self-efficacy. ELT Journal, 77(2), 237-240.
67. Wu, Y., Lian, K., Hong, P., Liu, S., Lin, R. M and Lian, R. (2019). Teachers' emotional intelligence and self-efficacy: Mediating role of teaching performance. Social Behavior and Personality: an international journal, 47(3), 1-10.
68. Yıldırım, F ve İlhan, İ. Ö. (2010). Genel öz yeterlilik ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 21(4), 301-308.
69. Yıldırım, Ö ve Çelikkol, A. (2024). Özel yetenekli öğrencilerin psikolojik sağlamlık, öz-yeterlik ve algılanan sosyal destek düzeylerinin incelenmesi. Özel Eğitim Dergisi, 25(2), 127-140.
70. Yıldız, R ve Erdurak, Y. (2021). Sosyal sağlık bileşeni olarak sosyal destek ve ailenin rolü. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(3), 593-600.
71. Yıldız, E ve Koçak, O. (2020). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(3), 1102-1126. https://doi.org/10.33417/tsh.681389.
72. Yılmaz, Ş ve Aydoğan, D. (2024). Algılanan sosyal destek ve genel aidiyet düzeyinin sosyal medya bağımlılığı üzerine etkisinin incelenmesi. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 305-329.
73. Zimet, G., Dahlem, N., Zimet, S and Farley, G. (1988). The multidimensional scale of the perceived social support. Journal of Personality Assesment. 55, 610-617.
74. (https://www.tbb.org.tr/sites/default/files/raporlar/54499/ekler/secilmis-gostergelerin-cografi-dagilimi-2024.pdf, Erişim Tarihi: 30.03.2026).