TÜRKİYE'DE İMALAT SANAYİ İHRACATI VE BÜYÜME İLİŞKİSİNİN İKTİSADİ ANALİZİ / ECONOMIC ANALYSIS OF THE RELATIONSHIP BETWEEN MANUFACTURING INDUSTRY EXPORT AND ECONOMIC GROWTH IN TURKEY

Öz

Turkey has adopted export-led industrialization policy with the decision taken within the framework of the Stabilization Program. As a result of positive developments created by this policy significant increases in Turkey’s export volume has been achieved and the composition of export products has changed. The biggest contribution to this change has been experienced in export item of manufacturing industry which is one of the most important industrial sectors in the economic structure. The aim of this study is to analyze the export-led growth in Turkey hypothesis by using quarterly data for period 1994-2009. In this study, manufacturing industry export refers to the term export which is the leading sector that establishes links between Turkish economy and the global economy. Of the simultaneous equation systems, three stage least square estimates (3SLS) method was applied to these macro-economic variables which demostrated the existence of simultaneous correlation in Hausmann test. Consequently, using 3SLS methods simultaneous correlation was found between growth and manufacturing industry and vice versa.

Anahtar Kelimeler

• Manufacturing Industry, Export-led Growth, Simultaneous Equation System, Hausmann Test, The Three-Stage Least Squares Method.

TÜRKİYE'DE İMALAT SANAYİ İHRACATI VE BÜYÜME İLİŞKİSİNİN İKTİSADİ ANALİZİ

Öz

Türkiye, İstikrar Programı çerçevesinde alınan karar ile ihracata dayalı sanayileşme politikası benimsemiştir. Söz konusu politikanın yarattığı olumlu gelişmeler sonucu, Türkiye’nin ihracat hacminde önemli düzeyde artışlar gerçekleşmiş ve ihracat ürün kompozisyonu değişikliğe uğramıştır. Bu değişime en büyük katkı ise ekonomik yapı içerisindeki en önemli sanayi dallarından biri olan imalat sanayi ihracat kaleminde yaşanmıştır. Bu çalışmanın amacı, 1994-2009 dönemi için üç aylık verileri kullanarak Türkiye’de ihracata dayalı büyüme hipotezini test etmektir. Çalışmada ihracat yerine Türkiye’nin küresel ekonomiyle bağını kuran ve lokomotif sektörü olan imalat sanayi ihracatı kullanılmaktadır. Granger nedensellik testine göre çift yönlü nedensellik ilişkisi; Hausman testine göre de eşanlı ilişkinin varlığı tespit edilen bu makro ekonomik değişkenlere eşanlı denklem sistemlerinden üç aşamalı enküçük karaler yöntemi (3AEKK) uygulanmıştır. 3AEKK yöntemine göre, imalat sanayi ihracatından büyümeye ve büyümeden de imalat sanayi ihracatına doğru eşanlı ilişkinin var olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• İmalat Sanayi, İhracata Dayalı Büyüme, Eşanlı Denklem Sistemi, Hausman Testi, Üç Aşamalı En Küçük Kareler Yöntemi

Kaynakça

1. Ahmed, N. (2000). Export Response to Trade Liberalization in Bangladesh: A Cointegration Analysis, Applied Economics, 32: 1077-1084.
2. Arize, A.C, Malindretos, J. ve Kasibhatla, K.M. (2003). Does Exchange-Rate Volatility Depress Export Flows: the Case of LDC’s, International Advances in Economic Research, 9 (1): 7-19.
3. Arize, A.C, Osang, T. ve Slottje, D.J. (2000). Exchange-Rate Volatility and Foreign Trade: Evidence from Thirteen LDC’s, Journal of Business and Economic Statistics, 18(1): 10-17.
4. Arslan, I. ve Wıjnbergen, S. V. (1993). Export Incentives, Exchange Rate Policy and Export Growth in Turkey, Review of Economics and Statistics, 75(1): 128-133.
5. Bahmani-Oskooee M. ve Domac, I. (1995). Export Growth and Economic Growth in Turkey: Evidence from Cointegration Analysis, METU Studies in Development, 22: 67-77.
6. Balassa, B. (1978). Exports and Economic Growth: Further Evidence, Journal of Development Economics, 5(2): 181-189.
7. Balassa, B. (1978a) Export Incentives And Export Performance in Developing Countries: A Comparative Analysis, Weltwirtschaftliches Archiv, 114(1): 24-61.
8. Baldwin, R. E. ve Seghezza, E. (1996). Testing for Trade-Induced Investment-Led Growth, NBER Working Paper Series, 5416, http://ideas.repec.org/p/nbr/nberwo/5416.html , Çevrim içi: 12.05.2010. Barro, R. J. (1990). Government Spending in a Simple Model of Endogenous Growth, Journal of Political Economy, 98(5): 103-125.

9. Chandra, R. (2002). Export Growth and Economic Growth: An Investigation of Causality in India, Indian Economic Journal, 49(3): 64-73.
10. Chow, P.C.Y. (1987). Causality Between Exports Growth and Industrial Development: Empirical Evidence from the NICs, Journal of Development Economics, 26(1): 55-63.
11. Corden, W. M. (1997). Trade Policy and Economic Welfare, Calendon Press, Oxford.
12. Cottanı, J. A., Cavallo, D. F. ve Khan, M. S. (1990). Real Exchange Rate Behavior and Economic Performance in LDCs, Economic Development and Cultural Change, 39(1): 61-67.
13. Demirhan, E. (2005). Büyüme Ve İhracat Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 60 (4): 75-88.
14. Dollar, D. (1992). Outward-Oriented Developing Economies Really do Grow more Rapidly: Evidence from 95 LDCs, 1976-1985, Economic Development and Cultural Change, 40(3): 523–544.
15. Dornbusch, R. (1974). Tariffs and Non-traded Goods, Journal of Economic Literature, 4 (May): 177-85. Durman, M ve Önder, H. (2006). Sanayileşme Sürecinde Teşvikler ve Türkiye’deki Teşvik Uygulamaları, Alfa Aktüel, İstanbul.
16. Edwards, S. (1993). Trade Policy, Exchange Rates and Growth, NBER Working Papers 4511, National Bureau of Economic Research, Inc, http://ideas.repec.org/p/nbr/nberwo/5978.html , Çevrim içi: 02009.
17. Emery, R.F. (1967). The Relation of Exports and Growth, Kyklos, 20(4): 470-486.
18. Engle, R. (1982). Autoregressive Conditional Heteroscedasticity with Programing, Journal of Farm Economics, 46: 67-93.
19. Erdoğan, S. (2006). Türkiye’nin İhracat Yapısındaki Değişme Ve Büyüme İlişkisi: Koentegrasyon Ve Nedensellik Testi Uygulaması, Selçuk Üniversitesi Karaman İİBF Dergisi, 10(9): 30-39.
20. Feder, G. (1983). On Exports and Economic Growth, Journal of Development Economics, 12: 59-73.
21. Gıles, J. A. ve Wıllıams, C. L. (2000). Export-led Growth: A Survey of the Empirical Literature and Some Noncausality Results Part 2, Econometrics Working Paper EWP0002, January.
22. Granger, C. W. J. ve Newbold, P. (1974). Spurious Rgressions in Eonometrics, Journal of Econometrics, 2: 111-120.
23. Gujarati, D. N. (2006). Temel Ekonometri, Literatür Yayıncılık, (Çev. Ümit Şenesen ve Gülay Göktürk Şenesen), İstanbul.
24. Gujarati, D. N. (1999). Temel Ekonometri, Literatür Yayıncılık, (Çev. Ümit Şenesen ve Gülay Göktürk Şenesen), İstanbul.
25. Haavelmo, T. C. (1994). The Probabiliy Approach in Economics, Econometrica, 12(1): 1-18.
26. Haring, J. E. ve Humphrey, J. F. (1964). Simple Models Of Trade Expansion, Economic Inquiry, 2(2): 173–174.
27. Hausmann, J. A. (1976). Specification Test in Econometrics, Econometrica, 46: 1251-1271.
28. Irwin D. ve Tervio, M. (2002). Does Trade Raise Income?: Evidence from the Twentieth Century, Journal of International Economics, 58(1): 1-18.
29. Jım, L. ve Ramesh, C. (2005). Testing Export-Led Growth in South Asia, Journal of Economic Studies, 32(2): 132-145.
30. Joshı, V. ve Lıttle, I. M. D. (1996). India’s Economic Reforms 1991-2001, Oxford University Press, Oxford.
31. Jung, W. S. ve Marshall, P. J. (1985). Export, Growth and Causalty in Developing Country, Journal of Development Economics, 18(1): 1-12.
32. Karluk, R. (1997). Türkiye Ekonomisi, Beta Yayıncılık, İstanbul.
33. Kasman, A. ve Kasman, S. Reel Efektif Döviz Kurunun İhracat Arzı Üzerine Etkisi, Gelişme Stratejileri ve Makroekonomik Politikalar Tebliğ Metinleri-II, 2004 Türkiye İktisat Kongresi’nde Sunulan Bildiri, 5-9 Mayıs, Ankara, DPT, s. 111-123: 2005, htttp://ekutup.dpt.gov.tr.ekonomi/tik2004/cilt3.pdf, Çevrim içi: 09.01.2010.
34. Kavoussi, R. M. (1984). Export Expansion and Economic Growth: Further Empirical Evidence, Journal of Development Economics, 14 (1/2): 241-50.
35. Kazgan, G. (1988). Ekonomide Dışa Açık Büyüme, Altın Kitaplar Matbaası, İstanbul.
36. Kılıçbay, A. (1980). Ekonometrinin Temelleri, Has Kurtuluş Matbaası, İ.Ü.İ.F. Yayınları, Yay. No:2701, İstanbul..
37. Kıpıcı, A.N. ve Kesriyeli, M. (1997). Reel Döviz Kuru Tanımları ve Hesaplama Yöntemleri, İktisat, İşletme ve Finans, 12(131): 16-22.
38. Koopmans, T. C. (1949). Identification Problem in Economic Model Construction, Econometrica, 17(2): 124-144.
39. Kotıl, E. ve Konur, F. (2010). “The Relationship Between Growth And Foreign Trade inTurkey: a Granger Causality Approach (1989-2007), Middle Eastern Finance and Economics, 1(6): 32-40.
40. Koutsoyıannıs, A. (1973). Theory of Econometrics an Introductory Exposition of Econometric Methods, Macmillan, London.
41. Krueger, A. O. (1978). Foreign Trade Regimes and Economic Development: Liberalization Attempts and Consequences, National Bureau of Economic Research, Cambridge MA.
42. Kunst, R. M. ve Marın, D. (1989). On Exports and Productivity: A Causal Analysis, Review of Economics and Statistics, 71: 699-703.
43. Landau, D. L. (1986). Government and Economic Growth in the Less Developed Countries: An Empirical Study for 1960-1980, Economic Development and Cultural Change 35: 35-75.
44. Li, W. K. (2002). Recent Theoretical Results for Time Series Models With GARCH Errors, Journal of Economic Survey, 16(3): 245-269.
45. Lın, S. (1994). Government Spending and Economic Growth, Applied Economics, 26(1): 83-94.
46. Lutkepolh, H. (1990). Asymptotic Distributions of Impulse Responses, Step Responses, and Variance Decompositions of Estimated Linear Dynamic Models, Review of Economics and Statistics, 72: 53-78.
47. Maddala, G. S. (1977). Econometrics, McGraw-Hill Book Company, New York.
48. Michaely, M. (1977). Export and Growth: An Empirical Investigation, Journal of Development Economics, 4(1): 49-53.
49. Nakamura, A. ve Nakamura, M. (1981). On the Relationship Among Several Specification Error Tests Presented by Durbin, Wu, and Hausmann, Econometrica, 49(1): 1583-1588.
50. Oxley, L. (1993). Cointegration, Causality and Export-Led Growth in Portugal, 1865-1985, Economics Letters, 43(2): 163-66.
51. Özmen, A, Özer, M. ve Türkyılmaz, S. (1999). Türkiye’de İhracat ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedenselliğe İlişkin Bir Uygulama Denemesi, Marmara Üniversitesi Yayını, No. 640: 379-392.
52. Ramanathan, R. (1995). Introductory Econometrics with Applications, The Dryden Press, USA.
53. Riezmann, R., Whiteman, C. ve P. M. Summers, (1996). The Engine of Growth or Its Handmaiden? A Time-Series Assessment of Export-Led Growth, Empirical Economics, 21(1): 77-110.
54. Rodrık, D. (2001). The Global Governance of Trade as if Development Really Mattered, UNDP: New York, 58, 1-41, http://ksghome.harvard.edu/~drodrik/UNDPtrade.PDF, Çevrim içi: 01.12.2009.
55. Rodrıguez, F. ve Rodrık, D. (1999). Trade Policy and Economic Growth: A Skeptıc’s Guide to The CrossNational Evidence, NBER Working Paper No: 7081.
56. Sachs, J.D. ve Warner, A. (1995). Economic Reform and the Process of Global Integration, Brookings Papers on Economic Activity, 1995(1): 1-118.
57. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (2010). Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi 2011-2014, 28-29.
58. Sevüktekin, M. ve Nargeleçeken, M. (2007). Ekonometrik Zaman Serileri Analizi, Nobel Yayınevi, Ankara.
59. Seyitoğlu, H. (2001). Uluslararası İktisat Teori Politika Uygulama, Gizem Can Yayınları, İstanbul.
60. Sharma, S. C. ve Dhakal, D. (1994). Causal Analysis between Exports and Economic Growth in developing countries, Applied Economics, 26(9): 1145-1157.
61. Syron, R. F. ve Walsh, B. M. (1968). The Relation of Exports and Economic Growth: A Note, Kyklos, 21(3): 541-45.
62. Taban, S. ve Aktar, İ. (2008). An Empirical Examination of the Export-Led Growth Hypothesis in Turkey,” Journal of Yasar University, 11: 549-564, http://joy.yasar.edu.tr/makale/11_sayi/06_sami_taban.pdf, Çevrim içi: 20.12.2010.
63. Tsen, W.H. (2006). Granger Causality Tests Among Openness to International Trade, Human Capital Accumulation and Economic Growth in China: 1952-1999, International Economic Journal, 20(3): 28530
64. Tuncer, İ. (2002). Türkiye’de İhracat, İthalat Ve Büyüme: Toda-Yamamoto Yöntemiyle Granger Nedensellik Analizleri (1980–2000), Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(9): 90
65. TÜİK, İstatistik Göstergeler (1923-2008), Ankara, 2009.
66. Ulutürk, S. (2001). Kamu Harcamalarının Ekonomik Büyümeye Etkisi, Akdeniz Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 1(1): 131-139.
67. Yapraklı, S. (2007). İhracat ile Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik: Türkiye Üzerine bir Analiz, ODTÜ Gelişme Dergisi, 34(1): 97-112.
68. Yiğidim, A. ve Köse, N. (1997). İhracat ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki, İthalatın Rolü: Türkiye Örneği (1980-1996), Ekonomik Yaklaşım, 8(26): 71-85.