Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Kemal Eyüboğlu; Sinem Eyüboğlu

doi:10.19168/jyu.23741

Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Ülkelerin ekonomik olarak kalkınmasında sanayi sektörünün önemi büyüktür. Sanayi üretiminde kullanılan girdilerin başında ise enerji gelmektedir. Dolayısıyla enerji fiyatlarında meydana gelecek bir dalgalanma sanayi sektörü şirketlerini etkileyebilecektir. Bu açıdan çalışmada, 2005:10-2015:09 dönemi için doğal gaz ve petrol fiyatları ile BIST Sanayi sektörü endeksleri arasında uzun dönemli bir ilişkinin olup olmadığı test edilmektedir. Bu çerçevede çalışmada Sınai, Taş-Toprak, Metal Ana, Kimya-Petrol-Plastik, Metal Eşya-Makina, Gıda-İçecek, Tekstil-Deri ve OrmanKağıt-Basım endeksleri ile doğal gaz ve petrolün TL bazlı fiyatları kullanılmıştır. Doğal gaz ve petrol fiyatları ile ilgili endeksler arasında uzun dönemli ilişki olup olmadığı ise, Johansen eşbütünleşme yöntemi ile test edilmiştir. Elde edilen bulgular hem doğal gaz hem de petrol fiyatları ile mevcut endeksler arasında uzun dönemli ilişki olduğunu göstermiştir. Buna bağlı olarak VECM yardımı ile ilgili değişkenler arasında kısa dönem dinamikleri incelenmiş ve petrol fiyatı ile Sınai, Taş-Toprak, Metal Ana, Kimya-Petrol-Plastik ve Orman-Kağıt-Basım endeksleri arasında kısa dönemli ilişkinin mevcut olduğu belirlenmiştir. Granger nedensellik testi ile kısa dönemli elde edilen ilişkinin yönünün petrol fiyatından ilgili endekse doğru tek yönlü olarak gerçekleştiği desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Doğal Gaz Fiyatı, Petrol Fiyatı, Nedensellik, Borsa Istanbul

Kaynakça

KAYNAKÇA
Abdioğlu, Zehra ve Değirmenci Nurdan. 2014. “Petrol Fiyatları-Hisse Senedi Fiyatları İlişkisi: BIST Sektörel Analiz”, Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(8), 1-24.
Acaravcı, Songül Kakilli ve Reyhanoğlu, İzay 2013. “Enerji Fiyatları ve Hisse Senedi Getirileri: Türkiye Ekonomisi İçin Bir Uygulama”, Nevşehir Hacı Bektaşi Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 94-110.
Acaravcı, Ali, Öztürk, İlhan ve Kandır, Serkan Yılmaz. 2012. “Natural Gas Prices and Stock Prices: Evidence from EU-15 Countries”. Economic Modelling, 29, 1646-1654.
Adaramola, Anthony Olugbenga. 2012, “Oil Price Shocks and Stock Market Behaviour: The Nigerian Experience”, Journal of Economics, 3 (1), 19-24.
Albayrak, Ali Sait, Öztürk Nurettin ve Tüylüoğlu Şevket. 2012. “Makroekonomik Değişkenler ile Sermaye Hareketlerinin İMKB-100 Endeksi Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi”, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(8), 1-22.
Asteriou, Dimitrious., Dimitras, Augustinos ve Lendewig, Andrea. 2013. “The Influence of Oil Prices on Stock Market Returns: Empirical Evidence from Oil Exporting and Oil Importing Countries”, International Journal of Business and Management, 8(18), 101-120.
Basher, Syed A. ve Sadorsky, Perry. 2006. “Oil Price Risk and Emerging Stock Markets”. Global Finance Journal, 17, 224-251.

Beşergil, Bilsen. 2007. Hampetrolden Petrokimyasallara El Kitabı, http://www.bayar.edu.tr/besergil/-hampetrolden_petrokimyasallara, 10.06.2015.
BIST 2015. Endeks Verileri, http://borsaistanbul.com/endeksler/endeks-verileri(10.01.2015)
Bilgin Recep, Sezgin, Fatih ve Altıner Bilal. 2013. “Uluslararası İlişkileri Şekillendiren Yeni Aktör Enerji: Kafkasya Örneği”, Nevşehir Hacı Bektaşi Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 52-65.
Boyer, Martin ve Filion, Didier. 2007, “Common And Fundamental Factors In Stock Returns Of Canadian Oil And Gas Companies”, Energy Economics, 29 (3), 428-453.
BP 2015 Statistical Review of World Energy June 2015, bp.com/statisticalreview, http://www.bp.com/content/dam/bp/pdf/energy-economics/statistical-review-2015/bp-statistical-review-of-world-energy-2015-full-report.pdf
Chen, Nai-Fu, Roll, Richard, Ross, Stephen. A. 1986. Economic Forces and the Stock Market. The Journal of Business, 59(3), 383-403.
Demirtaş, Özgür 2013. Türkiye’nin Enerji Görünümü, https://ekonomi.isbank.com.tr/UserFiles/pdf/ar_13_2013.pdf
Dickey, David A. ve Fuller, Wayne A. 1981. “Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series with a Unit Root”, Econometrica 49, 1057-1072.
EPDK 2011. Doğal Gaz Piyasası 2011 Yılı Sektör Raporu, http://www.epdk.gov.tr/documents/dogalgaz/rapor_yayin/Dpd_Rapor_Yayin_Sektor_Raporu_2011_YML4K810nps7.pdf
EPDK 2013. Doğal Gaz Piyasası 2013 Yılı Sektör Raporu, http://www.epdk.gov.tr/documents/dogalgaz/rapor_yayin/Dpd_Rapor_Yayin_Sektor_Raporu_2013.pdf.
EPDK 2015. Dünya ve Ülkemiz Enerji ve Tabii Kaynaklar Görünümü, http://www.enerji.gov.tr/File/?path=ROOT%2f1%2fDocuments%2fEnerji+ve+Tabii+Kaynaklar+G%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm%C3%BC%2fSayi+08.pdf
Eryiğit, Mehmet. 2009. “Effects of Oil Price Changes on the Sector Indices of Istanbul Stock Exchange”. International Research Journal of Finance and Economics, 25, 209-216.
Eryiğit Mehmet. 2012. “The Dynamical Relationship Between Oil Price Shocks And Selected Macroeconomic Variables in Turkey, Economic Research”. Ekonomska istraživanja, 25 (2), 263-276.
Faff Robert ve Brailsford, Timothy J. 1999. “Oil Price Risk and The Australian Stock Market”, Journal of Energy Finance & Development, 4 (1), 69-87.
Gönüllü Çağlar Ozan, Otluoğlu, Emir ve Şengöz Mehmet Hakan 2015. “Ham Petrol Fiyatı Değişimlerinin Petrokimya Sektörü Getirileri Üzerindeki Etkisi”, Uluslararası İktisadi İncelemeler Dergisi, 14, 223-234.
Güler, Sevinç, Tunç, Ramazan ve Orçun, Çağatay. 2010. “Petrol Fiyat Riski ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi: Türkiye’de Enerji Sektörü Üzerinde Bir Uygulama”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(4), s.297-315.
Güler Sevinç ve Nalın, Halime Temel 2013. “Petrol Fiyatlarının İMKB Endeksleri Üzerindeki Etkisi”. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(2), 79-97.
Güney Ege Kalkınma Ajansı GEKA 2012. Enerji Sektörü Raporu, http://geka.org.tr/yukleme/planlama/Sekt%C3%B6rel%20Ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar/Enerji%20Sekt%C3%B6r%C3%BC%20Raporu.pdf
http://www.bloomberght.com/haberler/haber/1504087-turkiyenin-enerji-ithalat-faturasi-55-9-milyar-dolar
Huang, Roger D. Masulis, Ronald. W. & Stoll, Hans R. 1996. Energy Shocks and Financial Markets, Journal of Futures Markets, 16(1), 1-27.
Investing. com, http://www.investing.com/commodities/natural-gas-historical-data, 5.05.2015.
İşcan Erhan 2010. “Petrol Fiyatının Hisse Senedi Piyasası Üzerindeki Etkisi”, Maliye Dergisi, 158, 607-617.
Jones, Charles M. ve Kaul, Gautam. 1996. “Oil and the Stock Markets”, The Journal of Finance, 51(2), 463-491.
Kapusuzoğlu, Ayhan. 2011. “Relationships between Oil Price and Stock Market: An Empirical Analysis from Istanbul Stock Exchange (ISE)”, International Journal of Economics and Finance, 3(6), 99-106.
Le, Thai-Ha. ve Chang, Youngho. 2011. “The Impact of Oil Price Fluctuations on Stock Markets in Developed and Emerging Economies”. Singapore Economic Review Conference.
Li, Hua ve Wen, Zhu 2012. “Causal Relation Between Macro Economy and Industrial Index Based on Regression Analysis”, Journal of Theoretical and Applied Information Technology, 46 (2), 754-761.
Malik Farooq ve Ewing Bradley T. 2009. Volatility Transmission Between Oil Prices and Equity Sector Returns, International Review of Financial Analysis, 18, 95-100.
Masih Rumi, Sanjay, Peters ve Mello, Lurion De. 2011. “Oil Price Volatility and Stock Price Fluctuations in an Emerging Market: Evidence from South Korea”. Energy Economics, 33, 975-986.
Nandha, Mohan ve Hammoudeh, Shawkat. 2007. “Systematic Risk, and Oil Price and Exchange Rate Sensitivities in Asia-Pasific Stock Markets”. Research in International Business and Finance, 21(2), 326-341.
Narayan Paresh Kumar ve Narayan Seema. 2010. “Modeling the Impact of Oil Prices on Vietnam’s Stock Prices”, Applied Energy, 87, 356-361.
Özmerdivanlı, Arzu 2014. “Petrol Fiyatları ile BIST 100 Endeksi Kapanış Fiyatları Arasındaki İlişki”, Akademik Bakış, 43, 1-12.
Öztürk, M.B., Gümüş, G.K., Taşkın, F.D. ve Çağlı, E.Ç. 2013. Petrol ve Doğalgaz Fiyatları ile İmalat ve Kimya-Petrol-Plastik Sektörlerinin Endeksleri Arasındaki İlişki, Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(2), 64-74.
Papapetrou, Evangelia. 2001. “Oil Price Shocks, Stock Market, Economic Activity and Employment in Greece”. Energy Economics, 23(5), 511-532.
Park, Jungwook ve Ratti, Ronald A. 2008. “Oil Price Shocks and Stock Markets in the U.S. and 13 European Countries”. Energy Economics, 30(5), 2587-2608.
Phillips, C.B. Peter ve Pierre Perron. 1988. “Testing For a Unit Root in Time Series Regression”. Biomètrika 75(2), 336-346.
Sadorsky, Perry. 1999. “Oil Price Shocks and Stock Market Activity”, Energy Economics, 449-469.
Sarı, Ramazan. ve Soytaş, Uğur. 2006. “The Relationship between Stock Returns, Crude Oil Prices, Interest Rates and Output: Evidence from a Developing Economy”, The Empirical Economics Letters, 5 (4), 205-220.
Sayılgan Güven ve Süslü Cemil. 2011. “Makroekonomik Faktörlerin Hisse Senedi Getirilerine Etkisi: Türkiye ve Gelişmekte Olan Piyasalar Üzerine Bir İnceleme”. BDDK Dergisi, 5(1), 73-96.
Sohtaoğlu Nazif Hülagü ve Erbaş Fatih. 2006. “Enerji Kaynaklarının Arz ve Talebine Yönelik Küresel Eğilimlerin Tarihsel Süreçte Karşılaştırmalı Analizi”. Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi Türkiye 10. Enerji Kongresi, http://www.dektmk.org.tr/pdf/enerji_kongresi_10/Nazif_Hulagu.pdf
TMMOB Makine Mühendisleri Odası 2008. Dünyada Ve Türkiye’de Enerji Verimliliği Oda Raporu, http://www.mmo.org.tr/resimler/dosya_ekler/a551829d50f1400_ek.pdf.
TMMOB Makine Mühendisleri Odası (2015). Türkiye Enerji Görünümü, http://www.mmo.org.tr/yayinlar/kitap_goster.php?kodu=379
Toraman, Cengiz Başarır Çağatay ve Bayramoğlu Fatih M. 2011. “Effects of Crude Oil Price Changes on Sector Indices of Istanbul Stock Exchange”. European Journal of Economic and Political Studies,(2), 109-124.
Türkiye Petrolleri 2014. Ham Petrol ve Doğalgaz Sektör Raporu, Mayıs 2014.
Ünlü, Ulaş ve Topçu, Mert. 2012. “Do Oil Prices Directly Affect Stock Markets: Evidence from Istanbul Stock Exchange”, İktisat, İşletme ve Finans, 27(319), 75-88.
Yıldırım Murat, Bayar Yılmaz ve Kaya Abdülkadir. 2014. “Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri”, Muhasebe ve Finansman Dergisi, 93-108.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Kemal Eyüboğlu

Sinem Eyüboğlu

Yayımlanma Tarihi

24 Mart 2016

Gönderilme Tarihi

8 Kasım 2015

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 11 Sayı: 42

DOI

https://doi.org/10.19168/jyu.23741

IZ

https://izlik.org/JA99ST34EZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Eyüboğlu, K., & Eyüboğlu, S. (2016). Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 11(42), 150-162. https://doi.org/10.19168/jyu.23741

AMA

1.Eyüboğlu K, Eyüboğlu S. Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi. 2016;11(42):150-162. doi:10.19168/jyu.23741

Chicago

Eyüboğlu, Kemal, ve Sinem Eyüboğlu. 2016. “Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 11 (42): 150-62. https://doi.org/10.19168/jyu.23741.

EndNote

Eyüboğlu K, Eyüboğlu S (01 Nisan 2016) Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 11 42 150–162.

IEEE

[1]K. Eyüboğlu ve S. Eyüboğlu, “Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, c. 11, sy 42, ss. 150–162, Nis. 2016, doi: 10.19168/jyu.23741.

ISNAD

Eyüboğlu, Kemal - Eyüboğlu, Sinem. “Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 11/42 (01 Nisan 2016): 150-162. https://doi.org/10.19168/jyu.23741.

JAMA

1.Eyüboğlu K, Eyüboğlu S. Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi. 2016;11:150–162.

MLA

Eyüboğlu, Kemal, ve Sinem Eyüboğlu. “Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, c. 11, sy 42, Nisan 2016, ss. 150-62, doi:10.19168/jyu.23741.

Vancouver

1.Kemal Eyüboğlu, Sinem Eyüboğlu. Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi. 01 Nisan 2016;11(42):150-62. doi:10.19168/jyu.23741

Cited By

ENERJİ FİYATLARININ BORSA İLE ETKİLEŞİMİ

Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.980455

BRICS-T Borsaları İle Altın ve Brent Petrol Fiyatları Arasındaki İlişkinin Zamanla Değişen Nedensellik Testi İle İncelenmesi

Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.32709/akusosbil.894863

Volatility Spillovers and Correlations between Oil Prices and Stock Sectors in Turkey: Implications on Portfolio Hedging and Diversification Opportunities

Sosyoekonomi

https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2021.01.04

Petrol Fiyatlarının Doğal Gaz Fiyatları Üzerine Etkisi ve Türkiye’ye Yönelik Öneriler

Bucak İşletme Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.38057/bifd.693506

Ham Petrol Fiyatları ile Makroekonomik Ve Finansal Göstergeler Arasındaki Karşılıklı İlişkinin VAR Modeli İle Analizi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama

Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi

https://doi.org/10.29106/fesa.799969

FOSİL ENERJİ, TEMİZ ENERJİ VE BIST ELEKTRİK ENDEKSİ ARASINDA OYNAKLIK ETKİLEŞİMİ: ASİMETRİK BEKK-GARCH MODELİNDEN KANITLAR

Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute

https://doi.org/10.30794/pausbed.1464428

Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

ENERJİ FİYATLARININ BORSA İLE ETKİLEŞİMİ

BRICS-T Borsaları İle Altın ve Brent Petrol Fiyatları Arasındaki İlişkinin Zamanla Değişen Nedensellik Testi İle İncelenmesi

DÖVİZ KURUNUN BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN PETROL ŞİRKETLERİNİN PAY GETİRİLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

PRICE TRANSMISSION BETWEEN GOLD, SILVER, COPPER PRICES AND MINING INDEX IN TURKEY

Enerji Fiyat Değişimleri İle Borsa Endeksleri Arasındaki İlişki: OECD Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama

Bitcoin Fiyatları ile BİST 100, BİST Banka ve BİST Teknoloji Endeksi Arasındaki İlişkinin Analizi

The Causal Relationship between Oil Prices and Sector Indices: An Analysis from Turkey

TESTING THE RELATIONSHIPS BETWEEN ENERGY PRICES AND THE BORSA ISTANBUL INDICES

Volatility Spillovers and Correlations between Oil Prices and Stock Sectors in Turkey: Implications on Portfolio Hedging and Diversification Opportunities

Petrol Fiyatlarının Doğal Gaz Fiyatları Üzerine Etkisi ve Türkiye’ye Yönelik Öneriler

Ham Petrol Fiyatları ile Makroekonomik Ve Finansal Göstergeler Arasındaki Karşılıklı İlişkinin VAR Modeli İle Analizi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama

ABD 10 yıllık tahvil faizi ve enerji fiyatlarının seçilmiş borsa endeksleri ile ilişkileri

BİST Sürdürülebilirlik Endeksi ile Fosil Yakıt Fiyatları Arasındaki İlişkinin Analizi

Doğalgaz Fiyatlarının Sürdürebilir Enerji Projeleri Olan Kripto Paraların Fiyatları İle İlişkisi

FOSİL ENERJİ, TEMİZ ENERJİ VE BIST ELEKTRİK ENDEKSİ ARASINDA OYNAKLIK ETKİLEŞİMİ: ASİMETRİK BEKK-GARCH MODELİNDEN KANITLAR