TABERÎ’NİN TÂRÎHU’L-UMEM VE’L-MULÛK ADLI ESERİNDE ESBÂB-I NÜZÛL
Öz
Muhammed b. Cerîr et-Taberî (v.310/923) tefsir, hadis, fıkıh ve tarih gibi pek çok ilim dalında önemli yeri olan ilim adamlarından birisidir. Onun Târîhu’l-Umem ve’l-Mulûk adlı eseri, insanlık tarihi ile başlayıp kendi dönemine kadar meydana gelen olayları ihtiva etmektedir.
Eserin önemli yönlerinden biri, ayet ya da surelerin nüzûl sebeplerine ilişkin bağlam bilgisi vemesidir. Kur’an’ın tarihiyle ayetlerin nüzûl sebeplerine ışık tutması, nüzûl ortamının karakteristiğini yansıtması ve bazı hükümlerin teşrîine dair bilgiler içermesi gibi yönlerden eserin tefsir çalışmaları açısından da ayrı bir kaynaklık değeri vardır.
Taberî için İbn İshak ve İbn Hişam gibi tarihçilerin eserleri esbâb-ı nüzûl konusunda referans olmakla birlikte o, bu verileri daha geniş bir çerçevede değerlendirmiştir. İsnâd’a bağlılığı ile meşhur olan müelif, kaynağı Hz. Peygamber’e dayanan esbâb-ı nüzûl bilgilerini rivayet silsilesinde esas alan sahabe ve tabiîn tabakalarını da dikkate alan bir nakil anlayışı benimsemiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Anderson, Tobias, “Governance and Ecoonomics in Early Islamic Historiography: A Comparative Study of Historical Narratives of Umar’s Caliphate in The Works of al-Baladhuri an at-Tabarî”, (Yüksek Lisans Tezi), Departments of Cultural, Religious and Educational Science, 2013.
- el-Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit, Târîhu bağdâd, Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut t.y.
- Baltaci, Burhan, “Taberî’nin 96/Alak Suresi 1-5. Ayetlerin Tefsirinde Yer Verdiği Rivayetlerde Nüzûl Sürecine İlişkin Veriler”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 51/2 (Ankara 2010).
- el-Begavî, Ebû Muhammed Muhyissünne el-Hüseyn b. Mes‘ûd b. Muhammed el-Ferrâ, Me‘âlimü’t-tevil, Daru Tayyibe, Riyad 1412.
- el-Berzencî, Muhammed b. Tahir, Sahîhu Târîhi’t-Taberî, Daru İbn Kesîr, Beyrut 2007.
- el-Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî, el-Câmiu’s-sahîh, Muhibbuddin el-Hatîb, Mektebetü’s-Selefiyye, Kahire, 1400.
- Cerrahoğlu, İsmail, Tefsir Usulu, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, Ankara 1976.
- Çelik, Ömer, Hakkın Daveti Kur’an-ı Kerim Meâli ve Tefsîri, Erkam Yayınları, İstanbul 2013.
- Demirci, Muhsin, Tefsir Usûlü, 3. Baskı, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul 2003.
- Erbaş, Muammer, “Bir Tefsir Kaynağı olarak Taberî’nin “Târîhu’l-Ümem ve’l-Mülük” İsimli Eseri”, Tefsir Anabilim Dalı VII. Eşgüdüm Toplantısı ve Bir Müfessir Olarak Muhammed b. Cerir et-Taberi Sempozyumu, (Konya, 2010).