FÎRÛZÂBÂDÎ (Ö. 817/1415) VE BESÂİR’İNDE KUR’AN VE SÛRELER KONUSUNA BAKIŞI
Öz
Mecduddîn Muhammed b. Ya‘kûb el-Fîrûzâbâdî 729/1329 yılında İran’ın Şiraz şehrinde dünyaya gelmiş, hıfzını ve ilk tahsilini burada tamamlayarak genç yaşta dil bilimindeki maharetiyle öne çıkmış, dönemin birçok ilim merkezini dolaşarak önemli
isimlerle etkileşim hâlinde bulunmuş çok yönlü bir âlimdir. Oldukça kuvvetli bir
hafızaya sahip olan Fîrûzâbâdî, gittiği şehirlerdeki birçok âlimin rahle-i tedrisinden
geçmiş, yine kendisi de pek çok talebeye ders vermiştir. En son Yemen Resuliye
devleti hükümdarı el-Melikü’l-Eşref ’in daveti üzerine Zebid’e gelerek burada hem
Yemen Kâdı’l-kudatlığı vazifesini üstlenmiş hem de ilim dünyasına pek kıymetli
hizmetlerde bulunmuştur. Her ne kadar esas şöhretini, dilbilim sahasında telif ettiği
el-Kâmûsu’l-muhît adlı sözlük çalışmasına borçlu olsa da müellifin Kur’an ve tefsir
sahasında kaleme almış olduğu Besâiru zevi’t-temyîz adlı eseri ve dolayısıyla tefsirciliğinin dilbilimdeki bu yetkinliğinin gölgesinde kaldığı düşünülmektedir. Çalışmamızın ana gâyesi müellifin Kur’an ve tefsir ilmi sahasındaki varlığını Besâir ekseninde ortaya koymaya çalışmaktır. Bu konu müellifin Besâir’de Kur’an ve sûreler
hakkındaki ilimlere bakışı özelinde incelenecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Askalânî, İbn Hacer. İnbâu’l-gumr bi ebnâi’l-umr. Thk. Hasan Habeşî. Kahire, 1972.
- Babanzade Bağdatlı İsmail Paşa. Hediyyetü’-‘ârifîn esmâu’l-müellifîn ve âsâru’l-musannefîn. Tahran: Mektebetü’l-İslâmiyye ve’l-Ca‘ferî Tebrîzî, 1947.
- Bağdâdî, Ebû'l-Hasen Ali b. İbrâhim b. Abdullâh b. İbrahîm b. Yûsuf el-Kâri. Muhyiddîn İbnü’l-Arabî’nin Menkabeleri (Dürrü's-semin fî menâkıbi'ş-Şeyh Muhyiddîn). Trc. Abdulkadir Şener, M. Rami Ayas. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1972.
- Bilmen, Ömer Nasuhi. Büyük Tefsir Tarihi: Tabakâtü’l-müfessirîn. İstanbul: Bilmen Yayınevi, 1974.
- Brockelmann, Carl. “Fîrûzâbâdî”. İslam Ansiklopedisi: İslam Âlemi, Tarih, Coğrafya, Etnoğrafya ve Biyografya Lügati. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1988.
- Cerrahoğlu, İsmail. Tefsir Usûlü. Ankara: TDV Yayınları, 2004.
- Divlekci, Celalettin. Dilbilim ve Kur’an İlimleri Açısından el-Fîrûzâbâdî’nin Besâir’i. Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, 2000.
- Fâsî, Takiyyuddîn Muhammed b. Ahmed el-Hasenî. el-İkdu’s-semîn fî târîhi’l-beledi’l-emîn. Thk. Fuad Seyyid. Kahire: Matbaatü’s-sünneti’l-Muhammediyye, 1962.
- Fîrûzâbâdî, Mecduddîn Muhammed b. Ya‘kub. Besâiru zevi’t-temyîz fî letâifi’l-Kitâbi’l-azîz. Nşr. Muhammed Ali en-Neccâr. Beyrut: el-Mektebetü’l-İlmiyye, t.s.
- Fîrûzâbâdî, el-Bulġa fî terâcimi eimmeti’n-nahv ve’l-luğa. Nşr. Muhammed el-Mısrî. Kuveyt, 1407/1987.