KELÂM TARİHİNDE HABERİ SIFATLARA YAKLAŞIMLAR VE EBU’L-BEREKÂT EN-NESEFİ’NİN KONUYA BAKIŞI
Öz
Zâhiri manaları itibariyle teşbih ve tecsîm fikrine imkân tanıyan haberî sıfatların nasıl anlaşılması ve yorumlanması gerektiği meselesi İslam’ın erken dönemlerinden itibaren en çok tartışılan konuların başında gelir. Mana itibariyle müteşâbih olan bu sıfatların te’vil edilip edilmeyeceği hususunda ihtilafa düşen Müslümanlar genel olarak üç grupta değerlendirilebilir. (1) Teşbih ve tecsîm yöntemini benimseyen Müşebbihe ve Mücessime, (2) nefy/ta’tîl yolunu savunan Cehmiyye ve Mu’tezîle (3) tefvîz, tevakkuf, isbat ve te’vil yöntemini takip eden Ehl-i Sünnet. Bu çalışmada Ebu’l-Berekât en-Nesefî’nin haberî sıfatlar hakkındaki görüşleri ve bu yönde takip ettiği metodu tespit edilmeye çalışıldı. Bu çerçevede konu işlenirken haberi sıfatlara ilişkin yapılmış olan yorumların ve takip edilen yöntemlerin tarihi süreçte nasıl şekillendiğini belirlemek ve bu süreçte Nesefî’nin konumunu tespit edebilmek için kendi görüşlerinin yanı sıra Ehl-i Hadis, Selefiyye, Mâtürîdiyye, Eş’ariyye ve Mu’tezîle gibi mezheplerin de görüşlerine yer verildi.
Anahtar Kelimeler
Nesefî, Mâtürîdiyye, Ehl-i Sünnet, Haberî Sıfatlar, Müteşâbih
Kaynakça
- Abdülhamid, İrfan, İslam’da İtikadî Mezhepler ve Akaid Esasları, çev. M. Saim Yeprem, İstanbul: Marifet Yayınları, 1997.
- Adıgüzel, Hanifi, ‚Din Dili Bağlamında Haberî Sıfatlar‛, yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007.
- Aydın, Ömer, ‚Haberi Sıfatları Anlama Yolları‛, İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, I (1999): 133-58.
- Bağdâdî, Abdülkâhir el-, el-Fark Beyne’l-Fırak, nşr. M. M. Abdülhamid, Kahire: 2007.
- Bulut, Zübeyir, Haberî Sıfatlar: Anlama Yöntemleri ve Yorumlar, Ankara: Fecr
- Cürcânî, Muhammed Seyyid Şerif, Kitâbu’t-Ta’rîfât, nşr. M. Abdurrahman Mar’aşli, Beyrut: 2003.
- Cüveynî, İmâmu’l-Haremeyn, Kitâbu’l-İrşâd, nşr. Zekeriyâ Umeyrât, Beyrut: 1995.
- Çelebi, İlyas, İslam İnanç Sisteminde Akılcılık ve Kadı Abdulcebbar, İstanbul: Rağbet Yayınları, 2002.
- Çelik, İbrahim, ‚Kur’an’da Haberî Sıfatlar ve Mukâtil b. Süleyman’a İsnâd Edilen Teşbih Fikri‛, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, II (1987): 151-59.
- Düzgün, Şaban Ali, ‚Allah’a İman‛, İslam İnanç Esasları, ed. Ş. Ali Düzgün, Ankara: Grafiker Yayınları, 2015: 63-122.