Araştırma Makalesi

Ruhçu Düşünceye Karşı Bir Argüman Olarak Ayrık-Beyin Vakası

Cilt: 20 Sayı: 1 30 Haziran 2022
PDF İndir
EN TR

Ruhçu Düşünceye Karşı Bir Argüman Olarak Ayrık-Beyin Vakası

Öz

Ruhçu anlayışın temel problemlerinden biri, hiçbir maddi özelliğe sahip olmayan ruhun nasıl olup da maddi bir bedeni etkilediğidir. Zira gayri-maddi bir varlığın nasıl maddeyle etkileşime geçtiğini anlamak güçtür. Bilhassa beynin çalışma tarzına ve psikolojimizi nasıl etkilediğine dair bilimsel anlayışımız arttıkça, zihin için bir ruha gereksinim olup olmadığı sorusu da kendisini daha güçlü bir biçimde gösterir. Bu bağlamda beyin ve zihin arasındaki sıkı bağa dair güncel veriler, ruh anlayışına karşı bir itiraz olarak çokça dillendirilir. Yakın zamanda ruh anlayışına karşı ağır bir darbe vurduğu öne sürülen güncel verilerden biri de ayrık-beyin vakası oldu. Ayrık-beyin vakası, beyin yarıküreleri cerrahi bir müdahaleyle birbirinden ayrılan hastaların durumuna verilen isimdir. Bu vakanın düalizme karşı kullanılan diğer vakalardan farkı ise bilincin bütünlüğünün de beyne bağlı olduğuna işaret etmesiydi. Zira daha önce, zihinsel pek çok işlevle beyin arasında bağ kurulmuşsa da bilincin bütünlüğü arasında kurulmamıştı. Hatta aksine, beynin çok parçalı bir yapı olması sebebiyle bilinç bütünlüğünü sağlayamayacağı, bu nedenle de bölünemeyen bir ruhun gerekli olduğu şeklinde argümanlar ruhun varlığı lehine kullanılıyordu. Oysa ayrık-beyin vakasında, beyin yarıküreleri birbirinden ayrılan hastalar, farklı iki kişi gibi düşünebiliyor ve hareket edebiliyordu. Bu ise binlerce yıldır bireyin ve ruhun bölünemez olduğunu savunan ruhçu teorinin aksine bir durum olarak yorumlanmaktadır. Elinizdeki çalışma da ayrık-beyin vakasının gerçekten de düalizme karşı güçlü bir argüman sunup sunmadığını ele almaktadır. Burada öncelikle, ayrık-beyin vakasına ilişkin daha detaylı bilgiler verilecektir. Ardından bu vakayı düalizme karşı kullananların argümanları ve meselenin niçin ruhçu teori açısında problemli göründüğü meselesi ele alınacaktır. Sonrasında ise düalistlerin bu problem karşısındaki tavırlarını ve sundukları bazı çözüm önerilerini değerlendirilecektir. Düalistlerin bu noktada izledikleri üç farklı stratejiden bahsedilebilir. Bunlardan birincisi, ayrık-beyin vakası sonucunda bilincin bölündüğü fikrini ikincisi ise ruhun bölünemez olduğu fikrini reddeder, üçüncü yol ise her ikisini birden kabul etmekle birlikte bunların çelişmediğini, zira tek bir ruhun bölünmüş bilince sahip olacağını savunur. Burada her üç görüşün de avantajlarını ve dezavantajlarını gördükten sonra, bu çözüm önerilerinin ayrık-beyin meselesine iyi bir açıklama sunup sunmadıklarını değerlendireceğim. Benim iddiam, ayrık-beyin vakası sonucunda birden fazla bilinç akışının ortaya çıktığı kabul edildiği takdirde dahi bunun düalizm için bitirici bir darbe olarak görülemeyeceğidir. Buna rağmen söz konusu vaka, düalizme karşı güçlü bir argüman olarak kabul edilebilir. Zira bir karşı argümanın güçlü olması için karşı çıktığı şeyin yanlışlığını kesin bir şekilde göstermesi gerekmez. Onun doğru olma ihtimalinin zayıflığını göstermesi bile yeterlidir. Bu açıdan ayrık-beyin vakası, düalizmin doğru olma olasılığını büyük ölçüde zayıflatmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Felsefe , Zihin Felsefesi , Ruh-Beden Düalizmi , Bilincin Birliği Problemi , Ayrık-Beyin Vakası

Kaynakça

  1. Bayne, Tim. The Unity of Consciousness. New York: Oxford University Press, 2010.
  2. Churchland, Patricia Smith. Neurophilosophy. London: The MIT Press, 1989.
  3. Churchland, Patricia Smith. Nörofelsefe. çev. Özge Yılmaz. İstanbul: Alfa Yayınları, 2019.
  4. Descartes, René. İlk Felsefe Üzerine Metafizik Düşünceler. çev. Mehmet Karasan. İstanbul: MEB Yayınları, 1998.
  5. Eccles, John C. “The Self and Its Brain”. The Self and Its Brain. ed. Karl Popper - John C. Eccles. 225–406. Springer International Publishing, 1977.
  6. Gazzaniga, Michael S. - Ledoux, Joseph E. The Integrated Mind. New York: Springer Science+Business Media, 3. Basım, 1981.
  7. Goetz, Stewart. “Questions about Emergent Dualism”. Philosophia Christi 2/2 (2000), 175–181.
  8. Gottfried Wilhelm Leibniz. Monadoloji. çev. Suut Kemal Yetkin. Ankara: MEB Yayınları, 1962.
  9. Harari, Yuval Noah. Homo Deus: Yarının Kısa Bir Tarihi. çev. Poyzan Nur Taneli. İstanbul: Kolektif Kitap, 2016.
  10. Hasker, William. “Persons and the Unity of Consciousness”. The Waning of Materialism. ed. Robert C. Koons - George Bealer. 175–190. New York: Oxford University Press, 2010.

Kaynak Göster

APA
Yılmaz, A. A. (2022). Ruhçu Düşünceye Karşı Bir Argüman Olarak Ayrık-Beyin Vakası. Kader, 20(1), 96-112. https://doi.org/10.18317/kaderdergi.1093835
AMA
1.Yılmaz AA. Ruhçu Düşünceye Karşı Bir Argüman Olarak Ayrık-Beyin Vakası. Kader. 2022;20(1):96-112. doi:10.18317/kaderdergi.1093835
Chicago
Yılmaz, Aykut Alper. 2022. “Ruhçu Düşünceye Karşı Bir Argüman Olarak Ayrık-Beyin Vakası”. Kader 20 (1): 96-112. https://doi.org/10.18317/kaderdergi.1093835.
EndNote
Yılmaz AA (01 Haziran 2022) Ruhçu Düşünceye Karşı Bir Argüman Olarak Ayrık-Beyin Vakası. Kader 20 1 96–112.
IEEE
[1]A. A. Yılmaz, “Ruhçu Düşünceye Karşı Bir Argüman Olarak Ayrık-Beyin Vakası”, Kader, c. 20, sy 1, ss. 96–112, Haz. 2022, doi: 10.18317/kaderdergi.1093835.
ISNAD
Yılmaz, Aykut Alper. “Ruhçu Düşünceye Karşı Bir Argüman Olarak Ayrık-Beyin Vakası”. Kader 20/1 (01 Haziran 2022): 96-112. https://doi.org/10.18317/kaderdergi.1093835.
JAMA
1.Yılmaz AA. Ruhçu Düşünceye Karşı Bir Argüman Olarak Ayrık-Beyin Vakası. Kader. 2022;20:96–112.
MLA
Yılmaz, Aykut Alper. “Ruhçu Düşünceye Karşı Bir Argüman Olarak Ayrık-Beyin Vakası”. Kader, c. 20, sy 1, Haziran 2022, ss. 96-112, doi:10.18317/kaderdergi.1093835.
Vancouver
1.Aykut Alper Yılmaz. Ruhçu Düşünceye Karşı Bir Argüman Olarak Ayrık-Beyin Vakası. Kader. 01 Haziran 2022;20(1):96-112. doi:10.18317/kaderdergi.1093835