An Analysis of Sirrī Pasha’s Translation of Sharḥ al-ʿAqāʾid with a Focus on the Issue of Free Will

Öz

This paper analyzes Girīdī (the Cretan) Sirrī Pasha’s (1844-1895) translation of Sharḥ al-ʿAqāʾid al-Nasafiyya by al-Taftāzānī (d.792/1390). The paper begins with contextualizing this translation by alluding to the background of Sirrī Pasha and his other works. I particularly pay attention to the translator’s prolegomenon which reflects his conception of kalām. Then the paper shows how a translation expands this classical Māturīdite kalām text for the nineteenth century Ottoman readers, by including all different opinions from other commentaries and glosses on Sharḥ al-ʿAqāʾid. Collection of views in the translation enables us to compare all different positions. Sirrī Pasha did not only translate the text and quoted other interpretations but put forward his own comments. Thus, I call it “commentarial translation”. This study also analyzes the views on the concept of human free will, which was regarded as the main conflict between Māturīdī and Ashʿarī schools. Sirrī and his sources hold fast to the Māturīdī position in their discussion of the particular free will (al-irāda al-juzʾiyya).

Anahtar Kelimeler

Kalām, Māturīdī kalam, Sirrī Pasha, Sharḥ al-ʿAqāʾid, Translation, Free will, Kelâm, Mâtürîdî kelâmı, Sırrı Paşa, Şerḥu’l-Akāid, Tercüme, Cüzʾî irâde

Kaynakça

Ahmed Cevdet Paşa. Mukaddime Osmanlı Tercümesi. 3 Volumes. İstanbul: Klasik Yayınları, 2008.
Ahmed Cevdet Paşa. Tercüme-i Mukaddime-i İbn Haldûn. 3 Volumes. İstanbul: Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2015.
Aksoy, Berrin. “Translation Activities in the Ottoman Empire”. Meta: journal des traducteurs/Meta: Translators’ Journal 50/3 (2005), 949-956.
Arpaguş, Hatice K. “Mâtürîdîlik ve Osmanlı’da İrâde-i Cüz’iyye Yorumu”, Osmanlı Düşüncesi: Kaynakları ve Tartışma Konuları. ed. Fuat Aydın et al. 243-262. İstanbul: Mahya Yayıncılık, 2019.
Bursalı, Mehmed Tahir. Osmanlı Müellifleri. 3 Volumes. ed. Fikri Yavuz-İsmail Özen. İstanbul: Meral Yayınevi, 1972.
Cürcânî, Seyyid Şerif. Şerhu'l-Mevâkıf. 3 Volumes. trans. Ömer Türker. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2015.
Demircioğlu, Cemal. “Osmanlı Çeviri Tarihi Araştırmaları Açısından ‘Terceme’ ve ‘Çeviri’ Kavramlarını Yeniden Düşünmek”. Journal of Turkish Studies (Türklük Bilgisi Araştırmaları) 33/1 (2009), 159-177.
Dorroll, Philip. “Māturīdī Theology in the Ottoman Empire: Debating Human Choice and Divine Power”. Osmanlı’da İlm-i Kelâm: Âlimler, Eserler, Meseleler. ed. O. Demir et al. 219-238. İstanbul: İSAR Yayınları, 2016.
Girîdî, Sırrı Paşa. Şerh-i Akāid Tercümesi. 3 Volumes. Ruscuk: Tuna Vilayet-i Celilesi Matbaası, 1292 (1875).
Girîdî, Sırrı Paşa. Şerh-i Akāid Tercümesi. Trabzon: s.n., 1301 (1884).

Girîdî, Sırrı. Ârâü'l-milel. İstanbul: Şirket-i Mürettibiye Matbaası, 1303 (1886).
Girîdî, Sırrı. Nakdu'l-kelam fî akāidi'l-İslâm. Dersaâdet: Mekteb-i Sanayi Matbaası, 1310 (1893).
Girîdî, Sırrı. Nuru'l-Hüdâ li-men İhtedâ. Diyarbakır: Diyarbakır Vilayet Matbaası, 1310 (1893).
Gülşen, Ekrem. "19. Yüzyılda Bir Osmanlı Valisi: Giritli Sırrı Paşa ve Tefsir Anlayışı". Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/22 (2010), 161-188.
Haidar, Yahya Raad. The Debates Between Ash’arism and Māturīdism in Ottoman Religious Scholarship: A Historical and Bibliographical Study. Canberra: The Australian National University, PhD Thesis, 2016. https://openresearch-repository.anu.edu.au/handle/1885/115206
Halaçoğlu, Yusuf - Aydın, Mehmet Âkif. “Cevdet Paşa”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 21 Aralık 2022. https://islamansiklopedisi.org.tr/cevdet-pasa
İsmâil Müfîd Efendi. Kasîde-i Nûniyye Şerh ve Tercüme-i Manzûmesi. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanes, H. Hüsnü Paşa, 892.7, 8a-22b.
Kalaycı, Mehmet. "Mâtürîdî-Hanefî Aidiyetin Osmanlı’daki İzdüşümleri". Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 20 (2016), 9-72.
Kalaycı, Mehmet. Tarihsel Süreçte Eşarilik Maturidilik İlişkisi. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2019.
Karacan, Murat. “XVIII. Yüzyıl Osmanlı Alimi Hâdimî’nin İnsan Fiillerine Dair Bir Risalesi -Tercüme ve Tahlil-”. Osmanlı’da İlm-i Kelâm: Âlimler, Eserler, Meseleler. ed. O. Demir et al. 239-265. İstanbul: İSAR Yayınları, 2016.
Kurnaz, Cemal. "Giritli Sırrı Paşa Hayatı, Eserleri, Şiirleri". İlmî Araştırmalar: Dil, Edebiyat, Tarih İncelemeleri 9 (2000), 133-160.
Kurnaz, Cemal. "Sırrı Paşa." Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 37/127-129. İstanbul: TDV Yayınları, 2009).
Öcal, Şamil. “Osmanlı Kelamcıları Eş'arî miydi? -Muhammed Akkirmânî'nin İnsan Hürriyeti Anlayışı-”. Dini Araştırmalar 2/5 (1999), 225-254.
Paker, Saliha. “On the poetic practices of ‘a singularly uninventive people’ and the anxiety of imitation”, Tradition, Tension and Translation in Turkey. ed. Ş. Tahir Gürçağlar et al. 27-52. Amsterdam: John Benjamins, 2015.
Paker, Saliha. “Telif, Tercüme ve Özgünlük Meselesi”, Metnin Halleri: Osmanlı’da Telif, Tercüme ve Şerh Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları IX. ed. Hatice Aynur et al. 36-71. İstanbul: Klasik Yayınları, 2014.
Taftāzāni. A Commentary on the Creed of Islam: Sa'd al-Din al-Taftāzāni on the creed of Najm al-Din al-Nasafi. translated with introduction and notes by Earl Edgar Elder. New York: Columbia University Press, 1950.
Toska, Zehra. “Evaluative Approaches to Translated Ottoman Turkish Literature in Future Research”. Translations: (Re)shaping of Literature and Culture. ed. Saliha Paker. 58-76. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 2002.
Üsküp Kadısı Mustafa Sıdki. Tavâliʿ Tercümesi. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Giresun, 160, 1b-83a.
Yazar, Sadık. “Bakir Bir Araştırma Sahası Olarak Osmanlı Tercüme Geleneği”. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi 60/1 (2020), 153-178.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ayşe Betül Dönmez Tekin ^*
0000-0002-8311-8818
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

27 Kasım 2022

Kabul Tarihi

30 Aralık 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 20 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.18317/kaderdergi.1210612

IZ

https://izlik.org/JA59WE95AW

APA

Dönmez Tekin, A. B. (2022). An Analysis of Sirrī Pasha’s Translation of Sharḥ al-ʿAqāʾid with a Focus on the Issue of Free Will. Kader, 20(3), 879-893. https://doi.org/10.18317/kaderdergi.1210612

AMA

1.Dönmez Tekin AB. An Analysis of Sirrī Pasha’s Translation of Sharḥ al-ʿAqāʾid with a Focus on the Issue of Free Will. Kader. 2022;20(3):879-893. doi:10.18317/kaderdergi.1210612

Chicago

Dönmez Tekin, Ayşe Betül. 2022. “An Analysis of Sirrī Pasha’s Translation of Sharḥ al-ʿAqāʾid with a Focus on the Issue of Free Will”. Kader 20 (3): 879-93. https://doi.org/10.18317/kaderdergi.1210612.

EndNote

Dönmez Tekin AB (01 Aralık 2022) An Analysis of Sirrī Pasha’s Translation of Sharḥ al-ʿAqāʾid with a Focus on the Issue of Free Will. Kader 20 3 879–893.

IEEE

[1]A. B. Dönmez Tekin, “An Analysis of Sirrī Pasha’s Translation of Sharḥ al-ʿAqāʾid with a Focus on the Issue of Free Will”, Kader, c. 20, sy 3, ss. 879–893, Ara. 2022, doi: 10.18317/kaderdergi.1210612.

ISNAD

Dönmez Tekin, Ayşe Betül. “An Analysis of Sirrī Pasha’s Translation of Sharḥ al-ʿAqāʾid with a Focus on the Issue of Free Will”. Kader 20/3 (01 Aralık 2022): 879-893. https://doi.org/10.18317/kaderdergi.1210612.

JAMA

1.Dönmez Tekin AB. An Analysis of Sirrī Pasha’s Translation of Sharḥ al-ʿAqāʾid with a Focus on the Issue of Free Will. Kader. 2022;20:879–893.

MLA

Dönmez Tekin, Ayşe Betül. “An Analysis of Sirrī Pasha’s Translation of Sharḥ al-ʿAqāʾid with a Focus on the Issue of Free Will”. Kader, c. 20, sy 3, Aralık 2022, ss. 879-93, doi:10.18317/kaderdergi.1210612.

Vancouver

1.Ayşe Betül Dönmez Tekin. An Analysis of Sirrī Pasha’s Translation of Sharḥ al-ʿAqāʾid with a Focus on the Issue of Free Will. Kader. 01 Aralık 2022;20(3):879-93. doi:10.18317/kaderdergi.1210612

Öz

Anahtar Kelimeler

Sırrı Paşa’nın Şerhu’l-Akāid Tercümesi’nin Cüz’î İrâde Meselesi Örneğinde Analizi

Öz

Anahtar Kelimeler