Manzum Fetihnâmelerin Tarihî Kaynak Değeri

Osmanlı Devleti’nin fetihle neticelenen askerî seferlerini odağına alan müstakil kitap şeklindeki fetihnâmeler Osmanlı tarih yazımında özel tarihler, klasik Türk edebiyatı geleneğinde ise edebî türler arasında değerlendirilir. Fetihnâmelerin belirli bir kısmını teşkil eden ve mevcut örnekleri 16. yüzyılda kümelenen manzum fetihnâmelerin ekseriyeti sanat yapmaktan çok zikri geçen seferlerdeki olayları anlatmak amacıyla yazılmıştır. Ancak bu eserler arasında olay anlatımından ziyade edebî yönü öne çıkan veya her iki yönden dikkat çeken örnekler de vardır. Bu çalışmada manzum fetihnâmelerin tarihî bilgi aktarmak açısından ne oranda nesnel olduklarının anlaşılması hedeflenmektedir. Bu amaçla, manzum fetihnâmelerin bazı hususi özelliklerine ve klasik dönem Osmanlı tarihi araştırmalarına katkı sağlayabilecek yönlerine dikkat çekildikten sonra, tarihî kaynak ve araştırmalarla mukayeseleri yapılarak tarihî kaynak değerleri saptanmaya çalışılacaktır.

Fetihnâmes, in the form of books, focus on the military expeditions and conquests of the Ottoman Empire. They are considered as individual histories in Ottoman historiography and are counted among literary genres in the tradition of classical Turkish literature. Constituting a significant part of the fetihnâme genre and being concentrated at the 16th century, most of the independent poetic fetihnâmes were written to describe the events in the expeditions in question rather than being pieces of art. However, among them, there are examples of having literary aspects exceeding their narrational values or drawing attention to their literary and historical elements simultaneously. This study aims to reveal the degree of practicality of the poetic fetihnâmes for conveying historical information. For this purpose, it draws attention to some special features of poetic fetihnâmes and aspects contributing to the studies on classical age of Ottoman history. It tries to determine their importance as a historical source by comparing them with historical sources and researches.