Avrupa Devletlerine Hediye Edilen Erken Dönem Osmanlı Topları ve Bombardları

Many Ottoman cannons from different periods are on display in various military museums and public paces in Europe. While a significant portion of these were taken as spoils of war, others were given as gifts to the relevant states by the Ottoman sultans. Focusing on the 15th and 16th century cannons gifted by the Ottoman sultans to states such as England, France, Italy and Germany, the aim of this article is to reveal the number, quality and where and how these cannons were gifted. Another issue focused on in this research is the historical significance of the cannons gifted. The study examines in detail how not all of the cannons, bombards or mortars gifted by the sultans were Ottoman manufactures, and that some of them were cast by different states or communities such as the Knights of St. John, the Venetians, the Genoese or the Germans and were used by the Ottomans for many years. Finally, the study discusses the Ottomans' view of ancient artifacts in the 19th century, when many ancient cannons were sent to European museums, and the issue of their preservation, and evaluates the effects of old cannons on the development of Ottoman museology.

Avrupa’daki çeşitli askerî müzelerde ve kamusal alanlarda sergilenen ve farklı dönemlere tarihlenen çok sayıda Osmanlı topu mevcuttur. Bunların önemli bir kısmı savaş ganimeti olarak götürülürken diğerleriyse Osmanlı sultanlarınca ilgili devletlere hediye edilmiştir. Osmanlı padişahları tarafından İngiltere, Fransa, İtalya ve Almanya gibi devletlere hediye edilen 15. ve 16. yüzyıl topları üzerine odaklanan bu makalenin amacı söz konusu topların sayısı, niteliği, nereden ve ne şekilde hediye edildiği gibi konuların açığa çıkarılmasıdır. Yine bu araştırma kapsamında üzerinde durulan bir diğer konu ise hediye edilen topların tarihi önemi hakkındadır. Çalışmada, padişahların hediye ettiği toplar, bombardlar veya havanların tamamının Osmanlı imalatı olmayıp bir kısmının St. Jean Şövalyeleri, Venedikliler, Cenevizliler veya Almanlar gibi farklı devlet veya topluluklar tarafından dökülerek uzun yıllar Osmanlılar tarafından kullanıldığı ayrıntılarıyla ele alınmıştır. Çalışma kapsamında son olarak pek çok antik topun Avrupa müzelerine gönderildiği 19. yüzyılda Osmanlıların eski eserlere bakışı ve bunların korunması meselesi tartışılarak eski topların Osmanlı müzeciliğinin gelişimindeki etkileri değerlendirilmektedir.