Savaşın Dışında Bir Sınır Tarihi: 18. Yüzyıl Ortalarında Özi-Kılburun Hattında Gündelik İhtilaflar Ve Müzakere

Bu makale, 18. yüzyıl ortalarında Özi-Kılburun hattında ortaya çıkan gündelik ihtilaflar üzerinden Osmanlı-Kırım sınır düzeninin taşradaki işleyişini incelemektedir. Çalışma, savaş ölçeğine varmayan kaynak kullanımı, ticaret güvenliği, iade ve yerel sulh meselelerinin sınırın gündelik yönetimindeki yerini ele almaktadır. Araştırmanın ana kaynağını, Nâme-i Hümâyûn Defterleri serisi içinde Kırım hanlarına gönderilen yazışmalara ayrılmış 2 numaralı defter oluşturmaktadır. Nitel doküman analizine dayanan çalışmada kayıtlar, tarafların kullanım hakları, yerel müdahalelerin sınırlandırılması ve ortaya çıkan zararların giderilmesi bakımından birlikte değerlendirilmiştir. İnceleme, Özi-Kılburun hattındaki düzenin askerî denetimin yanı sıra kaynaklara erişimin düzenlenmesi, ekonomik dolaşımın gözetimi, iade ve telafi uygulamaları ile gündelik müzakereler üzerinden sürdürüldüğünü ortaya koymaktadır. Bu süreçte Kırım Hanlığı, merkezî kararların taşrada uygulanmasına aracılık eden, yerel müdahaleleri sınırlayan ve ortaya çıkan ihtilafların giderilmesinde sorumluluk üstlenen bir ara otorite olarak işlev görmüştür.

This article examines the functioning of the Ottoman–Crimean frontier order through everyday disputes that emerged along the Özi–Kılburun line in the mid-eighteenth century. The study addresses the role of resource use, trade security, restitution, and local peace in the everyday management of the frontier below the scale of warfare. The primary source is Register No. 2 of the Nâme-iHümâyûn series, containing imperial correspondence addressed to the Crimean khans. Based on qualitative document analysis, the records are evaluated together with particular attention to the parties’ rights of use, the limitation of local interventions, and the settlement of resulting damages. The findings indicate that order along the Özi–Kılburun line was maintained through military supervision as well as the regulation of access to resources, the monitoring of economic circulation, restitution and compensation practices, and everyday negotiations. In this process, the Crimean Khanate functioned as an intermediary authority that facilitated the provincial implementation of central decisions, limited local interventions, and assumed responsibility for resolving disputes among different actors across the frontier zone.