Scholarly Networks and Intellectual Interests in Sixteenth-Century Ottoman Syria: An Analysis Based on al-Kawakib al-saʾ ira
Öz
Syria (Bilad al-Sham), a long-standing center of learning, came under Ottoman rule in 1516. While scholarship has examined the institutional, administrative, and individual aspects of scholarly life in the region during the first century of Ottoman rule, a prosopographical study offering an overall view of its intellectual landscape remains overdue. I address this lacuna by analyzing the scholarly connections and intellectual orientations of Ottoman Syria through Najm al-Din al-Ghazzi’s (d. 1651) al-Kawakib al-saʾira, a biographical dictionary of the sixteenth-century Muslim elite. I examine 557 individuals listed in al-Kawakib who originated from Syria and died between 1527 and 1592. Using UCINET and other visualization tools, I map their teacher–student relationships and analyze patterns of textual engagement, including
books authored, read, and taught. Allowing for the limitations of the data, I argue that scholarly life in Ottoman Syria was grounded in strong local traditions while remaining open to transregional connections. In particular, intellectual ties with Egypt inherited from the Mamluk period continued, whereas connections with the Ottoman core lands developed more slowly. Overall, Syria emerges as a cohesive regional center rather than an isolated or fully reoriented provincial periphery.
Anahtar Kelimeler
Ottoman Syria, Bilad al-Sham, Mamluk-Ottoman transition, al-Kawakib al-saʾira, al-Ghazzi, Syrian scholars
Destekleyen Kurum
Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK)
Proje Numarası
324K660
Teşekkür
This study was supported by the Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK) under the project “Scholars and Books in Egypt and Syria from the Mamluks to the Ottomans (1420–1620)” (grant no. 324K660). I am grateful to TÜBİTAK for its support. I also thank Salih Günaydın for his help in downloading the datasets from the Ulema Database, and Hugh Jefferson Turner for reading and editing this article.
16. Yüzyıl Osmanlı Suriyesi’nde Ulemanın İlişki Ağları ve Entelektüel İlgileri: el-Kevâkibu’s-sâʾire Üzerinden Bir İnceleme
Öz
İslam tarihinin erken dönemlerinden beri önemli bir ilmî merkez olan Bilâd-ı Şam, 1516’da Memlükler’den Osmanlı hâkimiyetine geçti. Osmanlı idaresinin ilk yüzyılında Bilâd-ı Şam’daki siyasî, kurumsal, ekonomik ve mimarî dönüşümleri inceleyen araştırmalar bulunmakla birlikte, ilmî hayatın bütüncül resmini sunan prosopografik bir çalışma henüz yapılmamıştır. Bu makale, söz konusu ihtiyaçtan hareketle bütüncül perspektifle bölgedeki âlimlerin ilmî ilişki ağlarını ve entelektüel ilgilerini aydınlatmayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede, Necmeddin el-Gazzi’nin (ö. 1651) el-Kevâkibu’s-sâʾire isimli tabakatındaki biyografik veriyi sosyal ağ analizi ve niceliksel analiz yöntemleriyle ele almaktadır. Makalede, 1527–1592 döneminde vefat eden Bilâd-ı Şam menşeli 557 şahsın hoca–talebe ilişkileri ile yazdıkları ve okuyup okuttukları kitaplara dair ilişkisel veri UCINET programı ve diğer görselleştirme araçlarıyla incelenmektedir. Veri kaynağının sınırlılıklarına rağmen, inceleme Osmanlı idaresinin ilk yüzyılında Bilâd-ı Şam’daki ilmî hayatın güçlü yerel gelenekleri sürdürdüğünü ve aynı zamanda bölgelerarası ilişkilere açık olduğunu göstermektedir. Mısır havzasıyla Memlük mirasına dayalı yakın bağlar sürerken, Osmanlı merkez coğrafyasıyla ilişkiler daha sınırlı kalmıştır. Bu bağlamda, Osmanlı idaresinin ilk yüzyılında Bilâd-ı Şam yalıtılmış bir merkez değil, kendi ilmî geleneği içinde emperyal bağlantıları bulunan bölgesel bir merkez konumundadır.
Anahtar Kelimeler
Bilâd-ı Şam, Memlük–
Osmanlı Geçişi, El-Gazzî, Ulema, Prosopograf
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK
Proje Numarası
324K660
Teşekkür
İslam tarihinin erken dönemlerinden beri önemli bir ilmî merkez olan Bilâd-ı Şam, 1516’da Memlükler’den Osmanlı hâkimiyetine geçti. Osmanlı idaresinin ilk yüzyılında Bilâd-ı Şam’daki siyasî, kurumsal, ekonomik ve mimarî dönüşümleri inceleyen araştırmalar bulunmakla birlikte, ilmî hayatın bütüncül resmini sunan prosopografik bir çalışma henüz yapılmamıştır. Bu makale, söz konusu ihtiyaçtan hareketle bütüncül perspektifle bölgedeki âlimlerin ilmî ilişki ağlarını ve entelektüel ilgilerini aydınlatmayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede, Necmeddin el-Gazzi’nin (ö. 1651) el-Kevâkibu’s-sâʾire isimli tabakatındaki biyografik veriyi sosyal ağ analizi ve niceliksel analiz yöntemleriyle ele almaktadır. Makalede, 1527–1592 döneminde vefat eden Bilâd-ı Şam menşeli 557 şahsın hoca–talebe ilişkileri ile yazdıkları ve okuyup okuttukları kitaplara dair ilişkisel veri UCINET programı ve diğer görselleştirme araçlarıyla incelenmektedir. Veri kaynağının sınırlılıklarına rağmen, inceleme Osmanlı idaresinin ilk yüzyılında Bilâd-ı Şam’daki ilmî hayatın güçlü yerel gelenekleri sürdürdüğünü ve aynı zamanda bölgelerarası ilişkilere açık olduğunu göstermektedir. Mısır havzasıyla Memlük mirasına dayalı yakın bağlar sürerken, Osmanlı merkez coğrafyasıyla ilişkiler daha sınırlı kalmıştır. Bu bağlamda, Osmanlı idaresinin ilk yüzyılında Bilâd-ı Şam yalıtılmış bir merkez değil, kendi ilmî geleneği içinde emperyal bağlantıları bulunan bölgesel bir merkez konumundadır.