رسالة في بيان حديث اختلاف الأمة من الفاضل العلامة إمام العلماء مولوي صبغة الله قاضي الملك رحمة الله تعالى عليه دراسة وتحقيق

İslamî mirasa ihtimam göstermek, ilim yolunda her türlü tedvin ve tasnifle bütün gayretlerini sarf eden âlimlerimizin emeklerini muhafaza etme hususunda en önemli görevlerden sayılmaktadır. Nitekim onlar bâtılı birçok delille çürütüp hakkı sâbit kılmak üzere senelerce zihnî çaba harcayarak elde ettikleri ilmî mirası bize aktarmışlardır. Arkasında kıymetli ilmî mahtût eserlerden büyük bir miras bırakan âlimler arasında Hintli Allâme Sibgatullah b. Muhammed Gavs el-Midrâsî de bulunmaktadır. Eserleri içinde Risâle fî beyâni hadis ihtilâfi’l-ümme isimli bir çalışması mevcuttur. Bu risalede ihtilâfü’l-ümme hadisinin rivayetleri, tahrici, hadisin sıhhati ve şöhreti, ayrıca ‘fırkatü’n-nâciye’ konusunda âlimlerin içtihadlarının neye delâlet ettiğinin sınırlanması, sınırlamada şâz görüş benimseyenlerin tenkidi ve hadisin işaret ettiği üzere ‘fırkatü’n-nâciye’ olabilecek grubun özellikleri konu edilmiştir. Bu çalışma ise böyle kıymetli bir mahtût eserin, araştırmacıların daha kolay ulaşması ve istifade etmesini gerçekleştirmek üzere matbu olarak yayınlanmasını hedeflemektedir. Yazma nüshanın tahkik ve ta’lik aşamasında şekilsel durumuna ihtimam gösterilmekle birlikte muhaddislerin yöntemi takip edilmiştir.

Caring for the Islamic heritage is one of the most obligatory duties in preserving the efforts of our scholars who exerted their best efforts in the service of science through codification and classification, as they left us scientific treasures in which their minds wandered for many years and long times, proving the truth and refuting falsehood with arguments and proofs. One of these scholars who left behind a large legacy of precious scientific manuscripts is Allamah Sabghatullah bin Muhammad Goth al-Madrasi, an Indian scholar, whose works include a treatise on the statement of the hadith of the difference of the Imams, in which he collected the narrations of the hadith and its graduation, indicating the authenticity and fame of the hadith, determining its meanings through diligence in conveying the statements of scholars in distinguishing the surviving band and tracking those who deviated in identifying it, and clarifying the characteristics of the band that collected the descriptions referred to in the hadith as the surviving band. The study aims to bring this thesis out of the manuscript and into print to make it easier for researchers to access and benefit from it, and we have followed the path of the modernists in achieving the text and commenting on it in accordance with the author’s intentions, while paying attention to the physical description and outputs of the manuscript text.

يعد الاهتمام بالتراث الإسلامي من أوجب الواجبات في المحافظة على جهود علمائنا الذين بذلوا قصارى جهدهم في خدمة العلم تدويناً وتصنيفاً، فقد تركوا لنا كنوزاً علمية جالت فيها عقولهم سنين عديدة وأزمنة مديدة، مثبتين للحق دامغين للباطل بالحجج والبراهين، ومن هؤلاء العلماء الذين تركوا خلفهم تركة كبيرة من المخطوطات العلمية النفيسة العلامة صبغة الله بن محمد غوث المدراسي الهندي، ومن آثاره رسالة في بيان حديث اختلاف الأئمة الذي جمع فيه روايات الحديث وتخريجها وبيان صحة الحديث وشهرته، وتحديد مدلولاتها من خلال الاجتهاد في نقل أقوال العلماء في تمييز الفرقة الناجية وتعقب من شذَّ في تحديدها، وإيضاح الصفات للفرقة التي جمعت الأوصاف التي أشار إليها الحديث بأنها الفرقة الناجية. وتهدف الدراسة إلى إخراج هذه الرسالة من حيز المخطوط إلى المطبوع ليسهل على الباحثين تناوله والاستفادة منه، وقد انتهجنا في البحث طريق المحدثين في تحقيق النص والتعليق عليه بما بتناسب ومقاصد المؤلف مع الاهتمام بالوصف المادي وخوارج النص المخطوط.