FİLİSTİNLİ ŞEMSEDDİN TİMURTÂŞÎ’NİN VE HAYREDDİN REMLÎ’NİN ESERLERİNDE 16. ASIR OSMANLI FİLİSTİN’İ

Filistin kutsiyetinden dolayı her dönemde âlimlerin teveccüh ettiği alanlardan olmuştur. 16. asırda Gazze’de dünyaya gelmiş olan Şemseddin Timurtâşî (1532-1596) ve Remle’de doğup büyümüş olan Hayreddin Remlî (1585-1671) bu âlimlerdendir. Şemseddin Timurtâşî aslen Harizm’in Timurtaş köyündendir. En meşhur eseri olan Tenvîru’l-ebsâr ve câmiu’l-bihâr, Hanefî fürû fıkıh kitabıdır. Timurtâşî’nin ün kazandığı alan fıkıh olsa da pek çok ilimde eserler yazmıştır. Kendi yaşadığı dönem hakkında da yazıları vardır. Özellikle Risâle fi’n-Nükûd isimli eserinde Osmanlı’da 16. asır sonunda paranın değer kaybetmesini anlatmıştır. 16. asırda Filistin’de yaşamış olan bir diğer âlim Hayreddin er-Remlîdir. Remle şehrinde doğup büyümüştür. Başta Hanefî fıkhı olmak üzere çeşitli ilim dallarında eserleri okuyup icazet almıştır. En meşhur eseri, bir fetva mecmuası olan el-Fetâva’l-Hayriyye fî nefi’l-beriyye dışında, Hanefî fıkıh kitaplarına yazdığı haşiyeler ve müstakil risâleleri bulunmaktadır. Bu makalede 16. asırda yaşamış olan Remlî ve Timurtâşî’nin yaşadıkları dönem ile alakalı fetvaları ile Osmanlı Devleti Arşiv Belgelerinden 16. asır dönemine ait belgeler kıyaslanacaktır. Böylece 16. asır Osmanlı Filistin’i hakkındaki sosyal ve ekonomik durum ve gelişmeler bizzat o dönemde yaşamış âlimlerin aktarımları ile anlatılmaya çalışılacaktır.

Palestine have always been among the areas favored by scholars due to their sanctity. Among these scholars were Shemseddin Timurtâshî (1532-1596), who was born in Gaza in the 16th century. His most famous work, “Tenvîru’l-ebsâr ve câmiu’l-bihâr”, is the Hanafi book of fiqh. Although the field in which Timurtâshî gained fame was fiqh, he wrote works in many sciences. Especially in his work Risâle fi’n-Nukûd, he described the depreciation of money at the end of the 16th century in the Ottoman Empire. Another scholar who lived in Palestine was Hayreddin al-Ramli. (1585-1671) He was born city of Remle. He read works in various branches of science, especially Hanafi fiqh, and received ijazat (madrasah authorization). Apart from his most famous work, al-Fatawa’l-Hayriyye fî nefi’l-beriyya, which is a fatwa magazine, he wrote hashiyehs and independent treatises in Hanafi fiqh books. In this article, information and fatwas related to the period of Remli and Timurtashi will be compared with the documents from the Ottoman State Archive Documents from the 16th century. Thus, the social and economic situation and developments about the 16th century Ottoman Palestine will be tried to be explained with the transfers of the scholars who lived in that period.